Bộ phim mở đầu bằng không gian xanh mướt trong ngôi nhà của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và gia đình sinh sống ở số 30 Hoàng Diệu. Bên chiếc đàn piano, Đại tướng Võ Nguyên Giáp thư thái chơi một đoạn nhạc trong bản “For Elise” của nhà soạn nhạc thiên tài người Đức Ludwig van Beethoven. Nghệ sĩ Nhân dân Lê Thi kể: “Khi đến nhà Đại tướng, trong lúc trò chuyện, Đại tướng bảo cứ gọi bằng anh cho thân tình, đừng gọi là bác. Chúng tôi được Đại tướng dẫn đi tham quan xung quanh nhà, đặc biệt là được tới phòng riêng của ông, mấy anh em trong đoàn làm phim đã rất ấn tượng với cây đàn piano. Bởi trong quá trình nghiên cứu tài liệu, có đọc chi tiết thời trẻ ông từng học nhạc. Khi anh em thuyết phục Đại tướng chơi piano, ông bảo tay giờ cứng rồi, nếu có chơi thì chỉ mổ cò thôi! Thế nhưng, khi Đại tướng ngồi chơi đàn thì tất cả đoàn làm phim ai cũng “ngả mũ” ngưỡng mộ bởi những ngón đàn điêu luyện. Đây chính là ý nghĩa sâu sắc mà chúng tôi khi thực hiện bộ phim này đã đạt được, đó là phác họa chân dung một vị Tổng Tư lệnh-người được lịch sử và Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn vì “Văn lo vận nước văn thành võ/ Võ thấu lòng dân võ hóa văn”.

Đạo diễn Lê Thi trao đổi với Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong quá trình làm phim.Ảnh do Nghệ sĩ Nhân dân Lê Thi cung cấp

Bộ phim “Người Anh Cả quân đội” được Tổng cục Chính trị chỉ đạo Điện ảnh Quân đội nhân dân thực hiện năm 2001 (kịch bản và lời bình: Nhà văn Hữu Mai; đạo diễn: Lê Thi và Lưu Quỳ). Trên nền kịch bản, đoàn làm phim đã lấy nhiều bối cảnh để ghi hình, trải dài qua nhiều tỉnh, thành phố của đất nước, từ quê hương Quảng Bình, dòng Kiến Giang, huyện Lệ Thủy, xã Lộc Thủy, làng An Xá ngày 25-8-1911, cậu bé Võ Nguyên Giáp ra đời, đến Trường Quốc học Huế-nơi cậu thiếu niên 14 tuổi Võ Nguyên Giáp bắt đầu dùi mài đèn sách và tiếp xúc với những phong trào yêu nước và cách mạng tại Cố đô Huế; được đọc “Bản án chế độ thực dân Pháp” của Nguyễn Ái Quốc-người đã có ảnh hưởng tới sự nghiệp cách mạng của chàng thanh niên Võ Nguyên Giáp sau này. Phim cũng đề cập tới quãng thời gian ông làm báo tại Hà Nội rồi trở thành giáo viên dạy sử ở Trường tư thục Thăng Long (nay là Trường Tiểu học Thăng Long). Phim dựng lại thời gian ông được Bác Hồ giao nhiệm vụ xây dựng phong trào Việt Minh tại Cao Bằng.

Những bối cảnh quay, hình ảnh tư liệu về sự hiện diện của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại căn cứ địa cách mạng, mặt trận, chiến trường; hình ảnh Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân trong khu rừng Trần Hưng Đạo, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng; Chiến thắng Điện Biên Phủ "chấn động địa cầu"; hình ảnh và các tư liệu nêu bật sự chỉ đạo của vị Tổng Tư lệnh khẩn trương thành lập các quân đoàn chủ lực (Quân đoàn 1, 2, 3 và 4) để nhân sức mạnh tổng hợp, đáp ứng yêu cầu tác chiến hiệp đồng quân, binh chủng, thực hiện những trận đánh tiêu diệt lớn, góp phần quyết định thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử... Tất cả những hình ảnh, tư liệu được ê kíp làm phim tỉ mỉ, cẩn trọng chọn lựa trong kho tàng đồ sộ những thước phim của Điện ảnh Quân đội nhân dân thực hiện, lưu giữ trong suốt nhiều năm. Bộ phim sau này cũng trở thành nguồn tư liệu quý để các đoàn làm phim khai thác, sử dụng khi thực hiện các tác phẩm về Đại tướng Võ Nguyên Giáp hoặc phim về đề tài chiến tranh khác.

Cùng với việc phác họa hình ảnh oai phong của vị tướng tài ba khi lãnh đạo quân đội, phim đã dựng nên một chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong đời thường có mái tóc bạc, hiền hậu và giản dị, gần gũi với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, đúng với hình ảnh một vị tướng “từ nhân dân mà ra”. Ông luôn dành sự quan tâm đến những người lính bình thường, đặc biệt là những người mẹ, người vợ có chồng, con hy sinh trong chiến tranh. Hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp xúc động trong bầu không khí gặp gỡ thân tình với các văn nghệ sĩ, như: Họa sĩ Lê Lam, nhạc sĩ Huy Thục, nhà văn Hữu Mai... ở phần kết phim. Ở đó là những bài thơ, khúc nhạc vang lên hòa cùng những câu chuyện cởi mở lẫn những giọt nước mắt giữa “Người Anh Cả quân đội” với đồng chí, đồng đội, những người bạn tâm giao trong văn chương nghệ thuật khi ôn lại kỷ niệm xưa...

Bộ phim đã giành giải Bông sen Bạc ở hạng mục phim tài liệu nhựa tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XIII, diễn ra tháng 12-2001, tại TP Vinh, tỉnh Nghệ An.

CHÂU XUYÊN