“Hãy chấm dứt cuộc chiến” là câu trả lời ngắn gọn của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi phóng viên hỏi ông muốn nhắn gửi điều gì tới Tổng thống Nga Vladimir Putin trước khi có bài phát biểu tại Đại hội đồng LHQ ngày 22-9 (giờ địa phương). Trong bài phát biểu sau đó, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục kêu gọi chấm dứt xung đột Ukraine và bày tỏ tin tưởng Washington có thể góp phần làm trung gian cho một giải pháp tiến tới chấm dứt xung đột.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại cuộc gặp bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York, ngày 23-9. Ảnh: Azernews

Theo Kyiv Post, trong bài phát biểu, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang làm việc chặt chẽ với lãnh đạo Nga và Ukraine, đồng thời dự đoán việc giải quyết xung đột có thể đến sớm hơn nhiều người nghĩ. Cách tiếp cận mà ông mô tả là can dự trực tiếp thay vì tiến hành ngoại giao kéo dài. Cùng với thông điệp ngoại giao, nhà lãnh đạo Mỹ cũng tuyên bố sẵn sàng sử dụng quyền hạn lập pháp mới để áp thuế lên tới 100% đối với các nước mua năng lượng của Nga. Dù vậy, ông chưa công bố lệnh ngừng bắn hay khuôn khổ đàm phán cụ thể nào.

Những phát biểu này nối tiếp nỗ lực hòa giải mà Mỹ khởi động lại từ đầu tháng 9 khi hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tới Moscow gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và tới Kiev gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky. Đáng chú ý, ngày 23-9, Tổng thống Donald Trump đã có cuộc gặp và trao đổi với Tổng thống Volodymyr Zelensky bên lề phiên họp Đại hội đồng LHQ về lệnh ngừng bắn nhằm vào các mục tiêu năng lượng với Nga, bày tỏ sẵn sàng chấp thuận nếu Moscow hành động tương tự.

Tổng thống Volodymyr Zelensky viết trên mạng xã hội cho biết, tại cuộc gặp, cả Mỹ và Ukraine đều muốn cuộc chiến chấm dứt trước mùa đông. Theo ông, Ukraine và Mỹ đã thảo luận về "những bước đi có thể giúp giảm leo thang, mở đường cho ngoại giao". Hai bên cũng trao đổi về đề xuất Nga-Ukraine ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, trong đó Tổng thống Volodymyr Zelensky khẳng định Kiev sẵn sàng chấp nhận thỏa thuận này.

Theo Reuters, trong cuộc gặp với Tổng thống Ukraine, ông Donald Trump xác nhận đang thảo luận với Tổng thống Nga về những điều khoản có thể đưa vào một thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Nga và Ukraine. Ông tin Nga và Ukraine sẽ đạt được thỏa thuận, nhưng không tiết lộ nội dung đang được trao đổi.

Khi được hỏi liệu Tổng thống Vladimir Putin có tham dự cuộc gặp được đề xuất với ông Zelensky tại Hội nghị thượng đỉnh G20 vào tháng 12 tới hay không, Tổng thống Donald Trump nói rằng ông chưa chắc chắn về địa điểm diễn ra cuộc gặp, nhưng kỳ vọng nhà lãnh đạo Nga sẽ tham gia.

Về phía Tổng thống Volodymyr Zelensky, ông cho biết sẵn sàng gặp Tổng thống Vladimir Putin với sự tham dự của ông Donald Trump. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết chưa nhìn thấy dấu hiệu Moscow sẵn sàng đối thoại. Ngày 23-9, trên Telegram, ông Zelensky cảnh báo Nga đang chuẩn bị một đợt tấn công quy mô lớn mới nhằm vào Ukraine, viện dẫn thông tin tình báo và nhấn mạnh nhu cầu tăng cường phòng không. Đây là đánh giá của phía Ukraine, trong bối cảnh Kiev vẫn duy trì liên lạc với các đồng minh.

Tuy nhiên, theo Reuters, bình luận về những tuyên bố gần đây của Tổng thống Ukraine, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng những tuyên bố của ông Zelensky ngày càng trở nên mâu thuẫn giữa bối cảnh tình hình chiến trường và kinh tế của Ukraine đang xấu đi. Ông Peskov nhấn mạnh, Tổng thống Nga luôn khẳng định, với việc giải quyết xung đột hiện nay ở Ukraine, Moscow ủng hộ "một nền hòa bình bền vững thay vì một lệnh ngừng bắn vốn về cơ bản chẳng mang lại kết quả gì".

Giới phân tích cho rằng, trở ngại lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở những điều kiện để đi tới hòa bình. Ngày 21-9, ông Peskov nói đàm phán chưa có tiến triển, dù Moscow hy vọng các cuộc trao đổi 3 bên cuối cùng sẽ được nối lại. Theo Bloomberg, Điện Kremlin không có ý định trao trả những vùng lãnh thổ Ukraine mà Nga đang kiểm soát trong một thỏa thuận tương lai. Trong khi đó, Ukraine bác bỏ thỏa thuận đòi hỏi nhượng lãnh thổ, khẳng định hòa bình phải tôn trọng chủ quyền và đường biên giới được quốc tế công nhận.

Vì vậy, thông điệp “chấm dứt cuộc chiến” mà Tổng thống Donald Trump đưa ra có thể tạo thêm sức ép chính trị nào đó và một cơ hội cho đối thoại, nhưng sẽ chưa thể đủ để chấm dứt cuộc xung đột mà cả hai phía có quá nhiều bất đồng.