Mỹ khẳng định “thắng lợi”

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trên mạng xã hội rằng, sau cuộc điện đàm với phía Pakistan, ông đã đồng ý tạm dừng các hoạt động ném bom và tấn công nhằm vào Iran trong thời hạn hai tuần, với điều kiện Iran chấp thuận “mở cửa toàn diện, ngay lập tức và an toàn” eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh đây sẽ là “một thỏa thuận ngừng bắn hai chiều”.

Ông Trump lý giải quyết định này xuất phát từ việc phía Mỹ “đã đạt được và vượt mức toàn bộ các mục tiêu quân sự đề ra”. Đồng thời, tiến trình hướng tới một “nền hòa bình lâu dài” với Iran, cũng như một thỏa thuận cuối cùng nhằm thiết lập hòa bình tại Trung Đông, đã đạt được những bước tiến thực chất.

Theo Tổng thống Mỹ, Washington đã nhận được bản đề xuất gồm 10 điểm từ phía Iran và đánh giá đây là cơ sở khả thi để triển khai đàm phán. Những vấn đề từng tồn tại bất đồng giữa hai nước hiện cơ bản đã đạt được đồng thuận. Khoảng thời gian “đệm” hai tuần được kỳ vọng sẽ giúp hai bên hoàn tất và ký kết thỏa thuận cuối cùng.

Ông Trump cũng cho biết Mỹ sẽ hỗ trợ giải quyết tình trạng “ùn tắc hàng hải” tại eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định “sẽ có nhiều hành động tích cực, tạo ra khối lượng của cải to lớn”. Ông nói thêm: “Iran có thể bắt đầu quá trình tái thiết. Chúng tôi sẽ vận chuyển nhiều loại vật tư và ‘duy trì hiện diện’ để bảo đảm mọi việc diễn ra suôn sẻ”.

 Các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters 

Trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng AFP, ông Trump tuyên bố vấn đề làm giàu urani của Iran sẽ “được xử lý một cách hoàn hảo”, đồng thời coi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần là “một thắng lợi hoàn toàn và triệt để” đối với Mỹ.

Báo The New York Times dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết, trước khi công bố lệnh ngừng bắn, ông Trump đã lần lượt điện đàm với Tổng Tham mưu trưởng Lục quân Pakistan và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Trong đó, phía Pakistan được coi là kênh liên lạc then chốt giữa Mỹ và Iran.

Theo CNN, chính quyền Trump đang chuẩn bị cho khả năng diễn ra cuộc gặp trực tiếp giữa quan chức Mỹ và Iran. Dự kiến, Phó Tổng thống Mỹ, đặc phái viên của Tổng thống cùng Jared Kushner – con rể ông Trump – sẽ tham dự.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Chuck Schumer, bình luận: “Tôi vui vì ông Trump đã lùi bước và đang tìm cách thoát khỏi những tuyên bố thiếu thực tế trước đó”.

Iran giữ thái độ hoài nghi

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ra tuyên bố cho biết, Iran sẽ tiến hành đàm phán với Mỹ trong hai tuần, bắt đầu từ ngày 10-4 tại Islamabad (Pakistan). Tuy nhiên, Tehran nhấn mạnh vẫn “hoàn toàn không tin tưởng” phía Mỹ. Hai bên có thể gia hạn thời gian đàm phán nếu cần thiết.

Truyền thông Iran đã công bố 10 điều khoản ngừng bắn do Tehran đề xuất, dù nội dung có khác biệt nhất định giữa các nguồn. Theo Đài Phát thanh – Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran, các điều khoản gồm:

-      Mỹ về nguyên tắc phải cam kết không xâm phạm Iran;

-      Xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn lưu thông tại eo biển Hormuz, với vai trò chủ đạo của Iran;

-      Thừa nhận hoạt động làm giàu urani của Iran;

-      Dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt cấp một;

-      Dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt thứ cấp;

-      Hủy bỏ các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc;

-      Hủy bỏ các nghị quyết liên quan của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế;

-      Bồi thường cho Iran;

-      Mỹ rút lực lượng tác chiến khỏi Trung Đông;

-      Chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon.

Ngoài ra, hãng thông tấn Fars dẫn nguồn tin cho biết Iran còn đề xuất: Trong hai tuần, mỗi ngày cho phép số lượng tàu thuyền hạn chế đi qua eo biển Hormuz dưới sự giám sát của Iran; cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân; sẵn sàng đàm phán các hiệp ước hòa bình song phương và đa phương với các nước trong khu vực trên cơ sở lợi ích quốc gia; đồng thời yêu cầu các bên bảo đảm không xâm phạm các đồng minh của Iran.

Một số nguồn tin Mỹ cho rằng Iran và Oman có thể thu phí lưu thông qua eo biển Hormuz, và Iran sẽ sử dụng nguồn thu này cho công cuộc tái thiết. Tuy nhiên, thông tin này chưa được phía Iran xác nhận chính thức.

Israel đồng ý ngừng bắn có điều kiện, Pakistan mời phái đoàn Mỹ và Iran tới Islamabad

Kênh 12 của Israel dẫn lời quan chức Nhà Trắng cho biết Israel cũng đã đồng ý ngừng bắn, tạm dừng không kích Iran trong hai tuần. Tuy nhiên, theo các nguồn tin Israel, thỏa thuận chỉ có hiệu lực sau khi Iran mở eo biển Hormuz.

Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel ủng hộ ngừng bắn, nhưng nhấn mạnh thỏa thuận này không áp dụng đối với Lebanon.

Trong khi đó, báo The Times of Israel dẫn lời quan chức an ninh cho biết, “mặc dù đã tuyên bố ngừng bắn, không quân Israel vẫn tiếp tục tiến hành các đòn tấn công nhằm vào Iran”.

Về phía Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif xác nhận Iran, Mỹ cùng các đồng minh của hai bên đã nhất trí thực hiện ngừng bắn ngay lập tức trên tất cả các khu vực, bao gồm cả Lebanon và các địa bàn khác. Ông đồng thời mời phái đoàn Mỹ và Iran tới Islamabad vào ngày 10-4 để tiếp tục đàm phán, hướng tới đạt được thỏa thuận cuối cùng nhằm giải quyết toàn bộ các bất đồng giữa các bên.