Reuters ngày 27-9 dẫn tuyên bố của Ngoại trưởng Iran trên kênh Telegram cho biết: “Chúng tôi đã thấy phản ứng đầu tiên từ Tổng thống Mỹ, nhưng chưa nhận được bất kỳ thông tin nào từ các nhà trung gian hòa giải”. Theo nhà ngoại giao Iran, Tổng thống Donald Trump “thường đưa ra nhiều tuyên bố mâu thuẫn", do đó Tehran "đang chờ đợi ý kiến chính thức được các nhà trung gian truyền đạt và sẽ đưa ra quyết định dựa trên đó".

Ông Abbas Araghchi khẳng định, các điều kiện mà Iran nêu ra trong đề xuất rất rõ ràng, và rằng “bất kỳ động thái nào hướng tới việc mở lại eo biển Hormuz đều phụ thuộc vào việc đáp ứng các điều kiện này”. Ngoại trưởng Iran cũng nhấn mạnh: Chỉ có giải pháp đàm phán mới có thể giúp các bên thoát khỏi bế tắc.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu trong phiên họp của Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23-9. Ảnh: AP 

Tờ The Wall Street Journal là tờ báo đầu tiên đưa tin Tổng thống Donald Trump bác bỏ đề xuất của Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng “sự tuyệt vọng” đang thúc đẩy Iran nỗ lực đạt được thỏa thuận về tuyến đường thủy quan trọng này. "Họ muốn đạt được thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz ngay lập tức vì họ đang thua thiệt quá nhiều", Tổng thống Donald Trump nói với các phóng viên. Ông chủ Nhà Trắng cũng để ngỏ khả năng Washington có thể “tiến hành một chiến dịch ném bom mới” nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới.

Tuần trước, Iran đã công bố một đề xuất hòa bình tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 ở New York (Mỹ). Đại diện Iran cho biết đề xuất này đã được chuyển đến phía Mỹ thông qua các nhà trung gian Qatar. Trong đề xuất, Tehran nêu rõ lộ trình 7 ngày, kêu gọi chấm dứt mọi hành động thù địch tại Trung Đông, bao gồm cả ở Lebanon; giải phóng tài sản của Iran đang bị phong tỏa với giá trị ước tính ít nhất 12 tỷ USD; dỡ bỏ lệnh trừng phạt ngành dầu mỏ Iran cùng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với nước này. Khi các điều kiện nêu trong đề xuất được đáp ứng trong vòng 4-5 ngày, eo biển Hormuz có thể được mở cửa trở lại từ ngày thứ sáu và các cuộc đàm phán với Mỹ về một “thỏa thuận cuối cùng” sẽ bắt đầu vào ngày thứ bảy.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu trước báo chí bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 25-9. Ảnh: AP 

Giới phân tích nhận định, việc Tổng thống Mỹ bác bỏ đề xuất của Iran có lẽ không nằm ngoài dự đoán của Tehran. “Hiện nay trên thế giới không ai có thể cáo buộc Cộng hòa Hồi giáo Iran không nỗ lực với con đường ngoại giao... Chúng tôi đang ở vị thế chính trị vượt trội vì chúng tôi chưa bao giờ khép lại con đường ngoại giao và đàm phán...”, Al Jazeera dẫn lời Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho hay, nhấn mạnh Iran “sẽ không nhượng bộ bất kỳ điều gì về các quyền của mình”, bao gồm cả việc làm giàu uranium hoặc vận chuyển uranium đã được làm giàu ra khỏi nước này. Quan điểm này của Tehran cũng được Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tái khẳng định trong một chương trình phỏng vấn trên đài CBS, rằng "Iran không tìm kiếm chiến tranh, nhưng sẽ tự vệ trước áp lực, các mối đe dọa và các cuộc tấn công", cũng như không chấp nhận "hành vi bắt nạt hoặc ép buộc".

Trong một diễn biến khác, AFP ngày 26-9 dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết “đã cử các phái viên đi khắp thế giới để gây áp lực buộc các nước cô lập kinh tế Iran”, đồng thời hoan nghênh các biện pháp hạn chế mới nhắm vào các hãng hàng không và ngân hàng của nước này. Ông Scott Bessent lưu ý rằng Thổ Nhĩ Kỳ và Oman đã tạm dừng các chuyến bay đến từ hãng hàng không tư nhân Iran Mahan Air, trong khi Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã dừng tất cả chuyến bay của các hãng hàng không Iran. Dubai-trung tâm thương mại của UAE-là điểm đến chính của các hãng hàng không Iran, với nhiều chuyến bay mỗi ngày. Dubai cũng là nơi có cộng đồng người Iran khá đông đúc và có mối liên hệ kinh doanh chặt chẽ với Tehran.

Tuần trước, Ngân hàng Trung ương UAE đã chặn các giao dịch đến và đi từ Iran của các chi nhánh thuộc Ngân hàng Melli của Iran, cáo buộc ngân hàng này “vi phạm luật về rửa tiền, khủng bố và phổ biến vũ khí”. Cùng lúc, Thổ Nhĩ Kỳ thu hồi giấy phép của Ngân hàng Mellat, một tổ chức tài chính bán tư nhân của Iran đã bị phương Tây trừng phạt trong nhiều năm.