Xuất phát từ một thói quen mua bán lâu đời, hình thức “mua lẻ” đang được một số địa phương tại Philippines khôi phục theo hướng thân thiện với môi trường, góp phần giảm lượng rác thải nhựa hiện đang là vấn đề nan giải đối với quốc gia Đông Nam Á này.
Tại khu Potrero, thành phố Malabon, chính quyền địa phương đã tận dụng một khu đất bỏ trống để mở Tingi Tindahan-cửa hàng cung cấp các mặt hàng thiết yếu không sử dụng bao bì nhựa dùng một lần. Người dân mang chai, lọ hoặc hộp cũ đến mua nước tương, dầu ăn, đường, muối, bột mì... với lượng vừa đủ cho nhu cầu sử dụng.
Đây là sự trở lại của văn hóa “tingi” (mua bán theo số lượng nhỏ), từng phổ biến tại Philippines trước khi bao bì nhựa xuất hiện rộng rãi. Người dân khi đó thường mang chai, lọ đã qua sử dụng đến cửa hàng và mua lượng hàng cần thiết. Sự phổ biến của các gói sachet (gói nhỏ dùng một lần) giá rẻ, tiện dụng đã dần thay đổi thói quen này, đồng thời tạo ra lượng lớn rác thải khó phân hủy.
 |
| Tingi Tindahan mô phỏng các cửa hàng tạp hóa truyền thống ở Philippines nhưng khuyến khích khách mang theo chai lọ để mua hàng chiết rót. Ảnh: Regine Nayve/The Guardian |
Theo ước tính, người Philippines sử dụng khoảng 164 triệu gói sachet mỗi ngày và thải ra ít nhất 2,7 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm. Tại Malabon, nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão và ngập lụt, rác thải nhựa còn làm tắc nghẽn hệ thống thoát nước, khiến công tác khắc phục hậu quả thiên tai thêm phần khó khăn. Tingi Tindahan được thành lập từ tháng 7-2024, với sự hỗ trợ của tổ chức môi trường Mother Earth Foundation. Mô hình này không chỉ góp phần giảm rác thải mà còn giúp người dân tiết kiệm chi phí. Chẳng hạn, 100ml giấm tại cửa hàng có giá 5 peso, thấp hơn mức 8 peso tại các cửa hàng tạp hóa. Sau một năm hoạt động, sáng kiến đã giúp giảm khoảng 145.000 gói sachet thải ra môi trường.
Điều đáng chú ý là mô hình trên cho thấy bảo vệ môi trường không nhất thiết phải bắt đầu từ những giải pháp tốn kém. Việc khôi phục một thói quen tiêu dùng phù hợp với đời sống và khả năng chi trả của người dân cũng có thể tạo ra hiệu quả thiết thực. Từ sáng kiến tại Malabon, chính quyền địa phương kỳ vọng mô hình “mua lẻ không rác thải” sẽ được nhân rộng. Đây là cách Philippines kết hợp thói quen tiêu dùng truyền thống với yêu cầu bảo vệ môi trường hiện nay, qua đó góp phần giảm áp lực của rác thải nhựa đối với cộng đồng và hệ sinh thái.
Cuộc xung đột ở Trung Đông đang thúc đẩy ngày càng nhiều người Philippines chuyển sang sử dụng năng lượng mặt trời và xe điện để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.