Việc quân đội Mỹ tại châu Âu phải điều chuyển cả kinh phí dành cho phụ tùng thay thế để hỗ trợ Ukraine cho thấy sức ép của cuộc xung đột Ukraine đã lan tới các đơn vị đồn trú của Mỹ, buộc Washington phải xem xét kế hoạch điều chỉnh quân số hiện diện tại châu Âu.
RT ngày 14-11 dẫn một báo cáo của Tổng thanh tra Lầu Năm Góc trình Quốc hội Mỹ trong tháng 11, cho biết do thiếu ngân sách riêng cho Ukraine trong các năm tài khóa 2025 và 2026, Bộ tư lệnh Lục quân Mỹ tại châu Âu và châu Phi (USAREUR-AF) phải lấy kinh phí từ các hoạt động thường xuyên để duy trì hỗ trợ Kiev. Chỉ trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3 được đề cập trong một báo cáo trước đó, khoản điều chuyển từ các hạng mục ngân sách khác để hỗ trợ Ukraine đã lên tới 364,6 triệu USD.
Hậu quả là một số đơn vị Mỹ luân phiên triển khai đến khu vực trở về căn cứ khi hóa đơn mua phụ tùng vẫn chưa được thanh toán. Lầu Năm Góc cũng gặp khó khăn trong việc bù lại số vũ khí, đạn dược đã rút khỏi kho dự trữ quân sự để chuyển cho Ukraine. Theo báo cáo, tình trạng thiếu nguồn lực ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu, chất lượng huấn luyện và việc triển khai các kế hoạch tác chiến của USAREUR-AF.
Bloomberg dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết các đồng minh dự tính Mỹ có thể cắt giảm khoảng 5.000 quân tại châu Âu, ít hơn mức từng được Washington dự tính. Việc các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng là một yếu tố tác động đến tính toán này của Washington. Ukrinform dẫn Bloomberg cho rằng, Lầu Năm Góc cũng tính đến vai trò của lực lượng đồn trú tại châu Âu trong việc triển khai sức mạnh ở Trung Đông, nơi Mỹ vẫn đang trong cuộc đối đầu với Iran. Quá trình đánh giá đang diễn ra và quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống Donald Trump.
Sức ép đối với Washington liên quan tới cuộc chiến Ukraine gia tăng trong bối cảnh một số đồng minh châu Âu của Mỹ tỏ ra không thể chia sẻ gánh nặng. Theo RT, Ba Lan viện dẫn nhu cầu chi tiêu quân sự trong nước và thâm hụt ngân sách khi từ chối tài trợ thêm cho việc mua vũ khí Mỹ dành cho Ukraine. Bulgaria cũng từ chối tham gia gói viện trợ trị giá 77 tỷ USD của châu Âu cho Kiev và tuyên bố dừng cung cấp vũ khí, đạn dược từ kho dự trữ.
 |
|
Ông Jared Kushner, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, phát biểu khi tham dự các cuộc đàm phán với Ukraine và Nga tại Abu Dhabi (UAE) ngày 10-11-2026. Ảnh: Getty Images
|
Những hạn chế của Washington và các nước châu Âu trong hỗ trợ Ukraine buộc Kiev phải tính toán đến nguồn lực bảo đảm an ninh cho mình trong tương lai, nhất là sau khi cuộc xung đột kết thúc. Kiev đang tiếp tục tìm kiếm một cơ chế bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 về phòng thủ tập thể của NATO. Trước đó, hồi tháng 10 tại Oslo (Na Uy), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết đã trao đổi về đề xuất này với Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Witkoff. Cuối tháng 10, Tổng thống Zelensky từng đề nghị Washington làm rõ sẽ huy động quy mô lực lượng nào và sử dụng không quân hay lực lượng trên bộ nếu Ukraine cần được bảo vệ khẩn cấp.
Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI) nhận định ý tưởng cho rằng Mỹ và các nước châu Âu sẽ tự ràng buộc mình bằng cam kết bảo vệ Ukraine trước một cuộc tấn công mới của Nga là điều khó có tính khả thi. RUSI cho rằng phương án khả thi hơn là giúp Ukraine duy trì lực lượng đủ sức tự phòng thủ bằng các cam kết có tính ràng buộc pháp lý trong ít nhất một thập kỷ sau khi chiến sự kết thúc. Những cam kết đó cần gắn việc cung cấp vũ khí, huấn luyện và chia sẻ thông tin tình báo với đầu tư cho năng lực sản xuất quốc phòng của Ukraine. Hơn 20 nước đã ký thỏa thuận an ninh song phương với Ukraine từ năm 2024, song theo RUSI, chỉ một phần thỏa thuận với Mỹ có tính ràng buộc pháp lý. Một cơ chế điều phối chung có thể giúp các bên cân đối trang bị viện trợ với sản xuất trong nước và chuẩn bị phương án tăng viện trợ cho Kiev nếu xung đột tái diễn.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, sức ép mà Lầu Năm Góc ghi nhận qua báo cáo mới cho thấy ngay cả việc duy trì viện trợ hiện nay cũng đòi hỏi một nguồn kinh phí ổn định, điều gần như là không thể đối với cả Mỹ và các đồng minh châu Âu vào thời điểm khó khăn như hiện nay.