Theo The Straitstimes, Liên minh châu Âu (EU) ngày 31-7 đã khẩn trương tìm cách ứng phó với một trong những cuộc khủng hoảng di cư lớn nhất trong nhiều năm, sau khi khoảng 60.000 người tìm cách vượt biên vào vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, giáp với Morocco. Theo lãnh đạo chính quyền khu vực Ceuta, ông Juan Jesus Vivas, dòng người di cư đã ồ ạt vượt biên từ Morocco vào Ceuta. Tuy nhiên, đến tối 31-7, hơn 48.000 người đã quay trở lại Morocco.

Chính phủ Tây Ban Nha nhanh chóng điều động binh sĩ, tăng cường lực lượng cảnh sát, máy bay không người lái, thợ lặn và tàu tuần tra tới Ceuta. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cùng Bộ trưởng Nội vụ cũng trực tiếp đến thị sát khu vực.

Một quang cảnh hỗn loạn đã xảy ra khi làn sóng di cư xảy ra đột ngột và quy mô lớn ở Ceuta với những đám đông bơi vòng qua hàng rào biên giới vươn ra Địa Trung Hải, chen qua các điểm kiểm soát hoặc tìm đường vượt qua những khoảng trống ở khu vực biên giới. Giới chuyên gia cảnh báo làn sóng này có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng quốc tế nếu không được ngăn chặn kịp thời. Theo The Guardian, Tây Ban Nha đã tìm thấy ít nhất 57 thi thể của các nạn nhân bị giẫm đạp hoặc đuối nước khi tìm cách vượt biên từ Morocco vào Tây Ban Nha.

       Dòng người di cư vượt qua biên giới giữa Ceuta và Morocco để vào Tây Ban Nha ngày 31-7. Ảnh: Getty Images

Ceuta không chỉ là lãnh thổ của Tây Ban Nha mà còn là một trong những cửa ngõ trên bộ hiếm hoi nối châu Phi với EU. Vì vậy, khi hàng rào tại Ceuta chịu sức ép, cả châu Âu lập tức cảm nhận được những rung chuyển. Một loạt nước châu Âu đã áp dụng các biện pháp ứng phó nhằm ngăn chặn dòng người di cư từ Tây Ban Nha tiến sâu hơn vào châu Âu.

Theo The Straitstimes, Italy đã thông báo tạm đình chỉ việc áp dụng Hiệp ước Schengen với Tây Ban Nha-cơ chế cho phép tự do đi lại giữa các quốc gia thành viên EU, trong một tháng. Bộ Nội vụ Italy xác nhận nước này đã đóng các cửa ngõ nhập cảnh bằng đường biển và đường hàng không từ Tây Ban Nha. Người phát ngôn của Bộ Nội vụ Italy cũng cho biết, sau các cuộc thảo luận với Pháp, hai nước sẽ tăng cường các biện pháp kiểm soát tại biên giới trên bộ vốn đã được áp dụng. Pháp cũng đã lập tức siết chặt kiểm tra tại biên giới với Tây Ban Nha, đồng thời tăng cường lực lượng cảnh sát và hiến binh. Theo Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez, lực lượng cảnh sát hiện diện tại biên giới Tây Ban Nha sẽ tăng gấp 5 lần, đồng thời tăng cường giám sát từ trên không và tuần tra trên các chuyến tàu.

Cuộc khủng hoảng tại Ceuta nhanh chóng trở thành phép thử đối với sự đoàn kết của EU. Phần Lan, Hà Lan, Đan Mạch, Cộng hòa Séc và Thụy Điển đều bày tỏ ủng hộ lập trường cứng rắn của Italy. Đức cũng kêu gọi Morocco nhanh chóng tiếp nhận trở lại người di cư, trong khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhấn mạnh việc bảo vệ biên giới ngoài của EU là ưu tiên hàng đầu trong cuộc chiến chống nhập cư trái phép.

Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu (EC) và Hội đồng châu Âu khẳng định các quy định đặc biệt của Hiệp ước Schengen đối với hai vùng lãnh thổ hải ngoại là Ceuta và Melilla vẫn có hiệu lực, đồng thời bày tỏ đoàn kết với Tây Ban Nha trong nỗ lực kiểm soát dòng người di cư.

Schengen được xem là một trong những thành tựu quan trọng nhất của tiến trình hội nhập châu Âu. Nhưng trong những năm gần đây, khủng hoảng di cư, nguy cơ an ninh và các biến động chính trị khiến nhiều nước liên tục tái lập kiểm soát biên giới. Ceuta vì thế không chỉ thử thách năng lực quản lý biên giới của Tây Ban Nha mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì sự gắn kết của châu Âu khi lợi ích và nỗi lo của các quốc gia không còn hoàn toàn trùng khớp.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình, Ireland, quốc gia đang đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, đã quyết định kích hoạt cuộc họp khẩn cấp vào cuối tuần này. Bộ trưởng Tư pháp Ireland, Jim O'Callaghan, cho biết EU sẽ áp dụng Cơ chế Ứng phó Khủng hoảng Chính trị Tích hợp (IPCR) nhằm phối hợp hành động giữa các quốc gia thành viên trước các nguy cơ an ninh liên ngành quy mô lớn.

Tại Tây Ban Nha, hàng trăm người đã biểu tình trước Đại sứ quán Morocco ở Madrid để phản đối làn sóng xâm nhập của người di cư. Một số cuộc biểu tình xuất hiện các biểu tượng cực hữu, trong khi người biểu tình chỉ trích chính phủ của Thủ tướng Pedro Sanchez và kêu gọi siết chặt chính sách nhập cư.