Theo The Indian Express, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh đã công bố Chiến lược RAKSHA, xác định 4 trụ cột: Quan hệ đối tác chiến lược; nâng cao năng lực và hợp tác quân sự; thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu quốc phòng nội địa; an ninh hàng hải. Bộ Quốc phòng Ấn Độ cho biết, khuôn khổ này nhằm liên kết các mục tiêu an ninh quốc gia với hợp tác quốc phòng quốc tế chủ động, sâu rộng hơn.

 Trực thăng của quân đội Ấn Độ làm nhiệm vụ. Ảnh: PTI 

Động thái này phản ánh cách New Delhi nhìn nhận vai trò của ngoại giao quốc phòng trong bối cảnh Ấn Độ theo đuổi nhiều mục tiêu tham vọng thúc đẩy nền công nghiệp quốc phòng phát triển. Theo đó, các chuyến thăm, giao lưu quân sự hay diễn tập chung sẽ được đặt trong một định hướng dài hạn, hướng tới kết quả thực chất. Theo The Hindu, một quan chức cấp cao ngành quốc phòng nhấn mạnh, ý tưởng cốt lõi của RAKSHA là xây dựng những quan hệ đối tác góp phần duy trì ổn định khu vực, tăng cường năng lực quân sự, mở rộng hợp tác công nghiệp và đưa sản phẩm quốc phòng Ấn Độ ra thị trường toàn cầu.

Như vậy, RAKSHA tìm cách kết nối những hoạt động vốn có thành một chỉnh thể, trong đó quan hệ an ninh tạo điều kiện cho hợp tác công nghiệp, còn năng lực sản xuất trong nước góp phần củng cố vị thế đối tác của Ấn Độ.

Trên phương diện chiến lược, New Delhi chủ trương mở rộng hợp tác song phương và đa phương với các quốc gia có chung lợi ích tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, châu Âu, Tây Á và châu Phi. Những chuyến thăm mang tính biểu tượng sẽ nhường chỗ cho các hình thức hợp tác chú trọng hiệu quả. Cùng với đó, Ấn Độ dự kiến mở rộng tập trận chung, đào tạo sĩ quan, giáo dục quân sự và trao đổi chuyên môn để tạo dựng quan hệ lâu dài giữa các lực lượng vũ trang.

Việc hỗ trợ thiết bị, kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực phòng thủ cho các quốc gia thuộc phương Nam toàn cầu cũng nằm trong định hướng ấy. Hợp tác quốc phòng, vì thế, vừa đáp ứng nhu cầu của đối tác, vừa tạo nền tảng để Ấn Độ mở rộng sự hiện diện và củng cố lòng tin.

Tuy nhiên, điểm nhấn của RAKSHA là sự gắn kết giữa ngoại giao quốc phòng với mục tiêu “Ấn Độ tự cường”. Theo The Hindu, New Delhi ngày càng chú trọng các quan hệ đối tác về đồng phát triển, đồng sản xuất, chuyển giao công nghệ và tích hợp chuỗi cung ứng. Hướng đi này nhằm phát huy năng lực công nghiệp trong nước, từng bước giảm sự phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu.

Các sản phẩm “Made in India” (sản xuất tại Ấn Độ) được thúc đẩy gồm tên lửa BrahMos, máy bay chiến đấu Tejas, tên lửa không đối không Astra, ra-đa và khinh hạm. Trong cách tiếp cận mới, xuất khẩu quốc phòng vừa mở rộng thị trường cho doanh nghiệp, vừa trở thành công cụ trong chính sách đối ngoại. Ngoại giao quốc phòng có nhiệm vụ tạo điều kiện cho hợp tác cấp chính phủ và xây dựng lòng tin với khách hàng quốc tế.

Số liệu của Bộ Quốc phòng Ấn Độ cho thấy quốc gia Nam Á này có cơ sở để thúc đẩy những mục tiêu chiến lược đó. Xuất khẩu quốc phòng đạt kỷ lục 38.424 crore rupee trong năm tài chính 2025-2026, tăng 62,66% so với mức 23.622 crore rupee của năm trước. Khu vực quốc phòng công đóng góp 54,84% tổng kim ngạch, khu vực tư nhân chiếm 45,16%. Ấn Độ hiện xuất khẩu thiết bị quốc phòng sang hơn 80 quốc gia, đặt mục tiêu đạt 50.000 crore rupee mỗi năm vào năm 2029.

Nếu xuất khẩu giúp mở rộng ảnh hưởng trên thị trường quốc phòng thì an ninh hàng hải là lĩnh vực để New Delhi khẳng định vai trò trong khu vực. RAKSHA hướng tới củng cố vị thế “nhà cung cấp an ninh ròng” và “lực lượng ứng cứu đầu tiên” tại Ấn Độ Dương, dựa trên sự hiện diện của hải quân, hoạt động chống cướp biển, cứu hộ, hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai. Khả năng hỗ trợ đối tác trong những tình huống khẩn cấp sẽ góp phần xây dựng hình ảnh một đối tác an ninh đáng tin cậy.

Xuyên suốt các trụ cột ấy là định hướng tự chủ chiến lược. RAKSHA tạo điều kiện để Ấn Độ duy trì sự linh hoạt trong các cơ chế như Nhóm Bộ tứ (Quad) và BRICS, đồng thời mở rộng quan hệ với Đông Nam Á, châu Phi, châu Âu mà không phụ thuộc vào một cơ chế duy nhất.

Với những giá trị mà Ấn Độ kỳ vọng Chiến lược RAKSHA mang lại, lộ trình kế hoạch 10 năm cho thấy những tham vọng lớn của New Delhi. Đó là quan hệ đối tác đi vào chiều sâu, công nghiệp trong nước nâng cao năng lực và các cam kết an ninh tạo dựng lòng tin. Bài toán này tuy không ít thách thức nhưng nếu thành công sẽ giúp Ấn Độ chuyển tiềm lực quốc phòng thành sức mạnh ảnh hưởng bền vững ở khu vực.