“Amazon phiên bản Nga”

Đại dịch Covid-19 và sự bùng nổ của thương mại điện tử khiến ngày càng nhiều người từ bỏ thói quen mua sắm trực tiếp tại các cửa hàng. Thay vào đó, họ thực hiện các giao dịch trên sàn thương mại điện tử uy tín.

Một cơ sở của Wildberries ở thành phố St. Petersburg (Nga) bị UAV của Ukraine tấn công hồi tháng 7. Ảnh: Reuters

Tại Nga, một trong những “gã khổng lồ bán lẻ” là Wildberries, công ty sở hữu 40 nhà kho khổng lồ và gần 200 cơ sở nhỏ hơn với diện tích kho chứa lên tới 5,2 triệu mét vuông. Al Jazeera cho hay, năm 2025, doanh thu của Wildberries đạt 79 tỷ USD, tương đương gần 3% GDP của Nga và gần bằng 1/2 doanh thu bán lẻ trực tuyến của nước này. Thành công của Wildberries đã đưa chủ sở hữu công ty bán lẻ này-bà Tatyana Kim-trở thành người phụ nữ giàu nhất nước Nga, với khối tài sản ước tính 8,1 tỷ USD, theo Forbes.

Mối duyên khởi nghiệp của bà Tatyana Kim bắt đầu vào năm 2004, khi còn là cô giáo tiếng Anh. Đang trong kỳ nghỉ thai sản, Tatyana Kim quyết định mở một cửa hàng trực tuyến ở thủ đô Moscow, nhằm giúp những bà mẹ trẻ như mình thoát khỏi những chuyến đi mua sắm mệt mỏi. Tatyana Kim đăng ký thành lập công ty Wildberries và bắt đầu bán quần áo, giày dép, phụ kiện nhập từ châu Âu. Từ chỗ một mình khởi nghiệp, khi kinh doanh phát đạt, Tatyana Kim huy động cả gia đình hỗ trợ, rồi công ty bắt đầu thuê thêm nhiều nhân sự.

Lợi thế cạnh tranh của Wildberries rất đơn giản: Không cần trả trước, tỷ lệ hoa hồng cố định áp dụng trên toàn khu vực, lấy lãi ít hơn các đối thủ cạnh tranh. Tại một quốc gia nơi các dịch vụ tiện ích tập trung quanh khu vực thủ đô, Tatyana Kim đã phá vỡ mô hình truyền thống mà trong đó vị trí địa lý quyết định cơ hội. Nhờ Wildberries, khách hàng ở tận những khu vực xa xôi, hẻo lánh trên khắp nước Nga cũng có thể mua hàng với giá tương đương như những người ở thủ đô.

Sau khủng hoảng tài chính năm 2008, nhiều thương hiệu thời trang phải vật lộn để giải phóng hàng tồn kho. Chớp lấy cơ hội, Tatyana Kim cung cấp cho họ một kênh phân phối mới thông qua sàn thương mại Wildberries. Đáp ứng nhu cầu của khách hàng, Wildberries bắt đầu phát triển mạng lưới các điểm giao nhận hàng vào năm 2011, được trang bị phòng thử đồ và gương-nơi khách hàng có thể nhận hàng miễn phí và thử quần áo, giày dép ngay tại chỗ. Mô hình này thành công nhanh chóng và lan rộng khắp các thành phố ở Nga và các nước lân cận thông qua nhượng quyền thương hiệu. Ngày nay, Wildberries vận hành hơn 90.000 điểm giao nhận hàng tại 8 quốc gia.

Wildberries là đế chế bán lẻ lớn nhất nước Nga. Ảnh minh họa: Reuters

Một bước ngoặt quan trọng khác là năm 2014, Wildberries bắt đầu chuyển đổi sang mô hình sàn giao dịch trực tuyến. Thay vì gánh chịu rủi ro của việc mua-bán trực tiếp hàng hóa số lượng lớn, công ty đã mở các gian hàng trực tuyến cho phép hàng trăm nghìn người bán cung cấp sản phẩm trực tiếp tới khách hàng. Người bán có thể đăng ký trên các gian hàng online chỉ trong vài phút, tạo danh sách sản phẩm, quảng cáo và quản lý doanh số bán hàng với sự hỗ trợ của các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Wildberries đảm nhiệm khâu hậu cần, thủ tục giấy tờ, hỗ trợ khách hàng và đào tạo cho người bán mới, giúp các doanh nghiệp nhỏ giảm bớt các thủ tục tốn kém và giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường. Hiện sàn giao dịch thương mại của Wildberries có hơn 1 triệu người bán đến từ 10 quốc gia.

Với tầm quan trọng không thể phủ nhận trong nền kinh tế tiêu dùng Nga, Wildberries đang trở thành mục tiêu bị nhắm đến bởi các cuộc tấn công của máy bay không người lái (UAV) từ Ukraine. Theo Al Jazeera, kể từ tháng 7, Kiev đã tiến hành hàng chục vụ tấn công bằng UAV nhằm vào các cơ sở của Wildberries, gây thiệt hại nghiêm trọng cho “gã khổng lồ bán lẻ” lớn nhất nước Nga. Ukraine cáo buộc Wildberries bán các mặt hàng quân sự hoặc lưỡng dụng như linh kiện UAV, thiết bị định vị, áo giáp chống đạn... nhằm “tiếp tay cho nỗ lực chiến tranh của Moscow”. Ở chiều ngược lại, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc Ukraine đã thực hiện các hành động khủng bố khi “liên tục tấn công các mục tiêu dân sự” tại Nga.