QĐND - Những năm qua, thiên tai, bão lũ đã gây thiệt hại lớn về người và tài sản của Nhà nước và nhân dân. Để giảm thiểu thiệt hại, đặc biệt là về người, Nhà nước đã có chính sách xây nhà tránh lũ cho người dân các địa phương thường xuyên xảy ra thiên tai, lũ lụt. Tuy nhiên, việc phát huy tác dụng của những ngôi nhà này có địa phương đã chưa thực sự hiệu quả, mà nguyên nhân là do điều kiện sống không bằng nơi ở cũ, ít nhất là tại xã Đắc Sao, huyện Tu Mơ Rông (tỉnh Kon Tum)...

Cả dãy nhà xây kiên cố nhưng không một bóng người.

 

Sau trận lũ tháng 9 năm 2009, huyện Tu Mơ Rông đã triển khai xây dựng gần 1.400 ngôi nhà tránh lũ, để di dời các hộ dân vùng sạt lở đến định cư. Tháng 9-2010, việc xây nhà chống lũ hoàn thành và đưa vào sử dụng trước sự vui mừng của bà con trên địa bàn. Tuy nhiên, đến nay, vẫn còn nhiều ngôi làng bị bỏ hoang.

Theo số liệu thống kê của UBND xã Đắc Sao (huyện Tu Mơ Rông), toàn xã có 516 hộ, với 2.856 nhân khẩu, là đồng bào dân tộc Xê Đăng. Tháng 9-2010, có 209 hộ nằm trong vùng sạt lở được nhận nhà và di dời đến nơi ở mới. Thế nhưng, cho đến nay, rất nhiều ngôi nhà đang bị người dân ở đây bỏ hoang. Cụ thể, có tới 85 ngôi nhà ở khu tái định cư các thôn Năng Lớn 2, Năng Lớn 3 và Kạch Lớn 2 chỉ có 31 hộ hiện đang còn ở, số nhà còn lại bị bỏ hoang hoặc người dân chỉ về ở vào mùa mưa.

Để tìm hiểu nguyên nhân vì sao những ngôi nhà bị người dân bỏ hoang, chúng tôi phải mất gần 20 phút mới gặp một ngôi nhà mở cửa. Chị Y Nhuông, người dân trú tại thôn Kạch Lớn 2, thật thà cho biết: "Vì vợ chồng chị được cha mẹ cho ra ở riêng nên phải ở đây thôi. Mang tiếng là có nhà mới nhưng điều kiện sống ở đây khổ lắm, chị phải đi cõng nước suối cách nhà hơn cây số. Nhà thì chật, công trình vệ sinh không có. Để đến được nương rẫy, chị phải đi bộ gần 6km. Mỗi lần đi rẫy về rất mệt...".

Một ngôi nhà bị bỏ hoang ở Khu tái định cư Đắc Sao đang bị xuống cấp, hư hỏng.

 

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết: Công trình nước sạch phục vụ cho khu tái định cư này được xây dựng ở thôn Năng Lớn 3, cách vị trí người dân ở chừng 4km. Đường ống dẫn nước phải đi qua các thôn Năng Lớn Nhỏ, Kạch Lớn 1 và Kạch Lớn 2. Ở các thôn này, do ý thức của người dân thấp kém nên họ thường xuyên đục đường ống dẫn nước khiến nước không thể đến được khu tái định cư. Mặt khác, do núi ở đây tương đối dốc, mùa mưa hay bị sạt lở nên bể lắng, bể lọc của công trình nước tự chảy bị bồi lấp thường xuyên. Theo thiết kế, cứ 4 gia đình khu tái định cư được bố trí một bồn chứa nước. Thế nhưng, qua chứng kiến của chúng tôi, các bồn nước này hiện nay không có lấy một giọt nước!

Từ thực trạng ở xã Đắc Sao, huyện Tu Mơ Rông, chúng tôi thiết nghĩ, quan tâm đến cuộc sống của bà con dân tộc thiểu số, đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng nhà tránh lũ là việc làm hết sức cần thiết và hợp với ý Đảng, lòng dân. Tuy nhiên, nếu xây nhà cho bà con ở mà lại không bảo đảm những yếu tố liên quan đến nhu cầu thiết yếu như: Chợ, trạm y tế, trường học và hơn cả là nguồn nước sinh hoạt... khiến họ phải quay về nơi ở cũ, để nhà hoang, bị xuống cấp thì thật là lãng phí. Rất mong chính quyền địa phương và cấp có thẩm quyền ở huyện Tu Mơ Rông sớm nghiên cứu, xem xét, bảo đảm những điều kiện sống tối thiểu ở khu nhà tái định cư, tiếp tục đón người dân đến định cư, phòng ngừa những tai họa khó lường của thiên nhiên trong mỗi mùa bão lũ.

Bài và ảnh: Trần Đăng