Nhưng từ thắng lợi đến việc đáp ứng kỳ vọng của cử tri là cả một chặng đường đầy trở ngại, khi quyền lực bị chia sẻ và những bất đồng trong nội bộ đảng vẫn còn đó. 

Chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã thay đổi tương quan quyền lực tại Washington, song chưa trao cho phe Dân chủ khả năng quyết định mọi vấn đề. Tổng thống Donald Trump vẫn nắm quyền hành pháp cùng quyền phủ quyết. Vì thế, hai năm tới sẽ là phép thử cam go đối với đảng vừa giành lại Quốc hội, bởi phải làm sao chuyển tâm lý bất mãn của cử tri thành sự ủng hộ bền vững để đi tới thắng lợi vào năm 2028.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã đề ra chương trình nghị sự cho 100 giờ đầu tiên, tập trung giải quyết vấn đề sát sườn của cử tri là chi phí sinh hoạt. Những ưu tiên gồm khôi phục trợ cấp bảo hiểm y tế, đảo ngược khoản cắt giảm gần 1.000 tỷ USD đối với Medicaid, bãi bỏ các mức thuế quan và yêu cầu chấm dứt cuộc chiến Iran nhiều hệ lụy. 

Thế giới thời đàm: Áp lực sau chiến thắng. Trong ảnh: Cử tri Mỹ đi bầu cử giữa kỳ. Ảnh: Reuters

Đó cũng là những vấn đề góp phần khiến cử tri quay lưng với Đảng Cộng hòa trong cuộc đua quyền lực giữa kỳ. Những lá phiếu ấy mang theo đòi hỏi cụ thể về những vấn đề đời sống, đặt phe Dân chủ trước sức ép phải sớm tạo ra thành quả để giành được lòng tin từ các cử tri.

Tuy nhiên, chưa nắm trong tay quyền lực tuyệt đối, Đảng Dân chủ vẫn cần phải vượt qua ngưỡng 60 phiếu tại Thượng viện để tháo gỡ rào cản thủ tục, nhằm đưa các dự luật đi vào đời sống người dân Mỹ. Nếu Tổng thống phủ quyết, Quốc hội cần sự ủng hộ của hai phần ba thành viên ở cả hai viện để bác bỏ. Thế đa số vì vậy vẫn phải đi cùng khả năng tìm kiếm đồng thuận từ phía Cộng hòa.

Đàm phán ngân sách sẽ là đòn bẩy quan trọng đối với các mục tiêu của Đảng Dân chủ sau chiến thắng. Phe Dân chủ có thể yêu cầu nhượng bộ về chi tiêu và chính sách xã hội, nhưng đối đầu kéo dài lại dễ làm tăng nguy cơ chính phủ đóng cửa. Khi ấy, đảng kiểm soát Quốc hội sẽ phải chịu sức ép giải trình trước cử tri về tình trạng bế tắc ngoài mong muốn. 

Quyền điều tra, triệu tập nhân chứng và giám sát bổ nhiệm nhân sự giúp Đảng Dân chủ gia tăng ảnh hưởng. Song nếu các cuộc điều tra hay tranh cãi pháp lý lấn át chương trình cải thiện đời sống, lợi thế chính trị mà đảng này vừa giành được hoàn toàn có thể bị suy giảm. Các cử tri Mỹ vẫn luôn trông chờ giải pháp cho những khó khăn đã khiến họ thay đổi lựa chọn của mình khi cầm lá phiếu. 

Trong khi đó, chiến thắng áp đảo trước phe Cộng hòa cũng không giúp phe Dân chủ xóa được chia rẽ nội bộ. Cho đến nay, Đảng Dân chủ vẫn chưa giải quyết được bất đồng sau thất bại của bà Kamala Harris trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2024, trong đó bao gồm cách xử lý vấn đề Israel-Gaza cùng sự xa rời những lo toan kinh tế của người dân. Khi bài học cũ còn gây tranh cãi, việc xây dựng đường hướng chung cho năm 2028 của Đảng Dân chủ sẽ khó tránh khỏi va chạm.

Có thể thấy, cuộc chiến Iran thể hiện rõ khoảng cách giữa quyền lực mới của Quốc hội và khả năng xoay chuyển chính sách của Đảng Dân chủ. Các nghị sĩ Dân chủ từng phản đối chiến tranh, cùng một số nghị sĩ Cộng hòa thông qua nghị quyết yêu cầu chấm dứt giao tranh, nhưng chính quyền vẫn tiếp tục theo đuổi đường lối của mình.

Theo chuyên gia Michael O’Hanlon thuộc Viện Brookings, Quốc hội có thể ngăn nguy cơ leo thang nghiêm trọng bằng cách từ chối cấp ngân sách. Đây là công cụ đáng kể, song chưa bảo đảm cuộc chiến sẽ sớm kết thúc. Tổng thống Donald Trump vẫn khẳng định không thay đổi lập trường về Iran, bất chấp tác động của xung đột đối với kết quả bầu cử.

Khó khăn còn nằm trong chính nội bộ phe Dân chủ. Cử tri tiến bộ đang gây sức ép đòi chấm dứt sự ủng hộ vô điều kiện dành cho Israel, đặt điều kiện đối với viện trợ và lên án tình hình tại Gaza, Bờ Tây. Những yêu cầu ấy khiến việc hình thành lập trường chung giữa phe tiến bộ và phe trung dung trong đảng càng thêm phức tạp. Việc Đảng Dân chủ công kích cách điều hành chiến tranh của Nhà Trắng không đồng nghĩa đảng này có một phương án thay thế thống nhất.

Với vấn đề Ukraine, Đảng Dân chủ có thể thúc đẩy khôi phục viện trợ và tăng sức ép đối với Nga. Tuy nhiên, để vượt qua quyền phủ quyết vẫn đòi hỏi sự ủng hộ đáng kể từ Đảng Cộng hòa. Ngay cả khi ngân sách được thông qua, tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine cũng khó có thể lập tức được giải quyết. Cam kết chính trị tiếp tục phải đối diện những giới hạn khó cưỡng trên thực tế.

Trong khi đó, cạnh tranh với Trung Quốc và quản trị trí tuệ nhân tạo cũng bộc lộ bất đồng. Phe tiến bộ muốn kiểm soát chặt ngành công nghệ, trong khi các nhóm gần giới lãnh đạo đảng nhấn mạnh đổi mới để duy trì năng lực cạnh tranh. Dung hòa hai hướng tiếp cận này là bài toán liên quan đồng thời đến lợi ích kinh tế trong nước và vị thế quốc tế của Mỹ.

Bởi vậy, thử thách lớn nhất của phe Dân chủ là phải biến quyền lực vừa giành được thành công cụ thúc đẩy các chính sách thuyết phục người dân Mỹ, những cử tri sẽ quyết định tương lai của Đảng Dân chủ vào năm 2028. Chiến thắng giữa nhiệm kỳ mở ra cơ hội hướng tới năm 2028, nhưng khả năng đáp ứng những kỳ vọng sau chiến thắng mới quyết định cơ hội ấy có đưa tới những thành quả trông đợi hay không.