QĐND - Với số lượng cán bộ, công nhân viên chức-người lao động lớn trong khi nhiệm vụ quốc phòng hằng năm chiếm tỷ trọng thấp, những năm qua, Nhà máy Z113-Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đã nhạy bén, chủ động trong tìm hiểu thị trường, lựa chọn những mặt hàng phù hợp với năng lực để sản xuất các sản phẩm kinh tế phục vụ dân sinh, bảo đảm cân đối giữa hai nhiệm vụ sản xuất quốc phòng và phát triển kinh tế.

Cán bộ, công nhân Nhà máy Z113 kiểm tra các mũi khoan xoay cầu F246mm trước khi đóng gói

Chúng tôi xuống Phân xưởng dụng cụ (Nhà máy Z113) đúng lúc cán bộ, công nhân đơn vị đang dốc sức hoàn thành lô hàng mũi khoan xoay cầu F246mm bàn giao theo hợp đồng quy định cho khách hàng. Đại tá Nguyễn Văn Long, Chính ủy Nhà máy Z113 tâm sự:

- Đây là một trong những sản phẩm của Nhà máy trong thời điểm khó khăn phải tìm “lối ra”. Những năm 2000-2004, do nhiệm vụ quốc phòng hằng năm chiếm tỷ trọng thấp, số lượng cán bộ, công nhân viên đông nên Nhà máy phải sản xuất các mặt hàng để bảo đảm việc làm cho cán bộ, công nhân. Và mũi khoan xoay cầu đã ra đời trong hoàn cảnh đó.

Cũng theo Đại tá Nguyễn Văn Long, thời điểm đó, nhiều cơ sở sản xuất trong nước đã nghiên cứu chế tạo nhưng không thành công. Nhà máy đã tìm hiểu và chế thử, thay đổi kết cấu mũi khoan nhiều lần, cuối cùng mũi khoan xoay cầu F246mm được chế tạo thành công, phù hợp với tính chất đất đá và địa hình trong nước; được thị trường chấp nhận. Năng suất cắt gọt của mũi khoan xoay cầu F246mm hiện nay có chất lượng ngang với mũi khoan do Liên bang Nga và Thụy Điển sản xuất. Mũi khoan xoay cầu F246mm đã được tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới tặng giải thưởng WIPO; Hiệp Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam tặng giải nhất giải thưởng VIPOTEC về vật liệu mới, tiết kiệm cho Nhà nước mỗi năm hàng chục tỷ đồng. Mỗi năm, Nhà máy đưa ra thị trường khoảng 2000 mũi khoan, tạo việc làm cho khoảng 250 công nhân. Trên cơ sở sản xuất thành công mũi khoan xoay cầu F246mm, Nhà máy Z113 tiếp tục nghiên cứu, chế tạo mũi khoan F200mm, F110mm, F105mm, F32mm có đường kính nhỏ, nhưng lại chịu đựng được trong môi trường khắc nghiệt và cường độ làm việc cao.

Cùng với việc đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm cơ khí, hộp giấy Carton sóng, công suất 2000 tấn/năm, Nhà máy Z113 còn tập trung thiết kế chế tạo một số thiết bị quan trọng phục vụ cho sửa chữa lớn các nhà máy đường đã qua sử dụng lâu năm, xuống cấp, giúp cho nhiều địa phương tháo gỡ khó khăn về khủng hoảng thiết bị. Ngoài ra, Nhà máy còn chế tạo các loại thiết bị dây chuyền sản xuất gạch tuylen, thiết bị đồng bộ cho các nhà máy giấy; dao cắt kim loại cho các loại cơ khí, cột bê tông ly tâm, thuốc nổ... để bảo đảm việc làm cho người lao động, đưa nhà máy phát triển trong cơ chế mới. Riêng cột bê tông ly tâm và cột điện chữ H (chiều cao từ 8-20m), mỗi năm Nhà máy cho ra đời hơn 10.000 cột, đạt chất lượng tốt.

Ngoài đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm cơ khí, Nhà máy Z113 còn tập trung nâng cao năng lực sản xuất thuốc nổ công nghiệp. Năm 1995, Nhà máy đầu tư sản xuất thuốc nổ nhũ tương với công suất 50 tấn/ngày, thay thế thuốc nổ AĐ1 trước đây. Trên cơ sở công nghệ chế tạo thuốc nổ nhũ tương, nhà máy tiếp tục nghiên cứu, chế tạo thành công thuốc nổ AN-13 (thuốc nổ mật độ cao, uy lực mạnh), phục vụ khai thác các mỏ lộ thiên, được nhiều đơn vị khai thác mỏ ưa chuộng. Mỗi năm, nhà máy sản xuất gần 20.000 tấn thuốc nổ công nghiệp các loại, đảm bảo chất lượng cao, tạo việc làm cho gần 1000 lao động, góp phần đáng kể vào sự phát triển ngành Công nghiệp quốc phòng trong thời kỳ mới và được Chủ tịch nước tặng giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ, chế tạo vật liệu nổ (năm 2005), được Trung tâm QUACERT cấp chứng chỉ IS0-9001-2000.

Với những kết qua đạt được trong thực hiện các nhiệm vụ sản xuất quốc phòng và phát triển kinh tế thời gian qua, Nhà máy Z113 đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất.

Bài và ảnh: Hoàng Gia Minh