QĐND Online – Huyện đảo Trường Sa (Khánh Hòa) là địa phương dẫn đầu cả nước về lắp đặt và sử dụng năng lượng sạch. Sau khi dự án hoàn thành và đưa vào khai thác sử dụng, mặc dù vẫn còn trong thời gian bảo hành, nhưng một số tua bin gió trên các đảo ở Trường Sa đã ngừng hoạt động, điều này chưa thật xứng tầm với nguồn kinh phí mà Nhà nước đã đầu tư.

Lung linh giữa biển Đông

Theo tính toán của các nhà khoa học, Trường Sa là địa phương có tiềm năng rất lớn về năng lượng gió và ánh sáng mặt trời. Nếu khai thác có hiệu quả nguồn năng lượng sạch này thì hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại cho địa phương là rất cao. Từ năm 2009, Nhà nước đã đầu tư và triển khai dự án sử dụng năng lượng sạch điện gió lai ghép (HPSS) tại 33 điểm đảo và nhà giàn DK thuộc quần đảo Trường Sa. Hệ thống này bao gồm 20 nhà trạm thu gió và ánh nắng mặt trời, 120 tua bin gió, hơn 4.000 tấm pin năng lượng mặt trời, hơn 4.500 bình ắc quy 12V/230Ah dùng để tích điện, 320 bộ biến tần, 250 bộ sạc năng lượng mặt trời, 60 đèn pha dò tìm, hơn 1.000 đèn led chiếu sáng ngoài trời dùng năng lượng mặt trời và nhiều thiết bị để phục vụ cho việc tạo điện tận dùng nguồn lực thiên nhiên ở đây.

Từ khi có điện, quân và dân trên toàn quần đảo và nhà giàn DK phấn khởi vì chấm dứt cảnh dùng máy nổ phát điện phục vụ sinh hoạt. Có điện liên tục 24/24 giờ làm cho các đảo nổi, đảo chìm và nhà giàn trở lên tươi đẹp hơn, nhiều sức sống hơn. Về đêm, đứng từ xa nhìn vào, các đảo và nhà giàn lung linh ánh điện, tựa như những thành phố nổi giữa biển khơi mịt mùng, đen kịt. 

Hệ thống năng lượng gió tại Đảo Trường Sa Đông

Có điện Trường Sa như càng gần đất liền hơn. Mạng điện thoại di động Viettel hoạt động không ngừng nghỉ, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên toàn quần đảo và nhà giàn có điều kiện thăm hỏi, động viên vợ con, người thân trong gia đình. Tiếng nói từ quê hương chứa chan tình cảm, thấm đẫm tình yêu, giúp người chiến sĩ ấm lòng, chắc tay súng, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo. Có điện, đời sống vật chất, tinh thần cũng vì thế mà văn minh hơn, mọi thông tin kinh tế, xã hội, văn hóa, thể thao... từ đất liền trên sóng truyền hình được quân và dân trên các đảo, nhà giàn cập nhật tức thì.

Tua bin chờ gió?

Trong chuyến đi cùng đoàn công tác số 13 đến thăm quân và dân trên 5 đảo nổi: Song Tử Tây, Sơn Ca, Sinh Tồn, Trường Sa Đông, Trường Sa Lớn và 5 đảo chìm: Đá Nam, Đá Lát, Đá Thị, Đá Tây, Cô Lin và Nhà giàn DK 1-14, phóng viên Báo QĐND điện tử quan sát thấy nhiều tua bin gió không quay.

Thượng úy Nguyễn Quang Vinh, Chính trị viên Đảo Đá Thị cho biết, hiện đảo có một tua bin gió, nhưng đã hỏng, nguồn điện của đảo hoàn toàn phụ thuộc vào các tấm năng lượng mặt trời, đảo sử dụng hết sức tiết kiệm, trong đó ưu tiên nhiều cho các hoạt động quốc phòng.

Đại úy Nguyễn Công Tiện, chỉ huy một bộ phận của Trung tâm 47 thuộc Bộ tham mưu Hải quân công tác trên đảo Sinh Tồn, nơi có nhiều tua bin gió bị hỏng nhất (11/13 tua bin gió không quay) cho biết, số vật tiêu thụ điện của bộ phận không nhiều, nhưng lượng điện rất yếu.

Đại úy Vũ Hoài Nam, Khung trưởng khung xây dựng của Trung đoàn Công binh 131 Hải quân đang thi công công trình tại đảo Trường Sa Lớn, thị trấn huyện Trường Sa cho biết, đơn vị không sử dụng điện máy nổ vào thi công. Điện thắp sáng do đảo cung cấp, nhưng cũng tùy vào thời tiết, có lúc nhiều, điện thắp sáng đến 22 giờ tối, nhưng có lúc chỉ đến khoảng 20 giờ  là đã ngắt điện. Hiện phóng viên Báo QĐND Online đếm được trên đảo Trường Sa Lớn có 3/22 tua bin gió “đứng chờ gió”.

Mới thống kê tại hai đảo nổi và một đảo chìm mà số lượng tua bin gió “đứng chờ gió” đã chiếm tỷ lệ cao. Vậy, trong 120 tua bin gió đã lắp đặt theo dự án trên toàn quần đảo Trường Sa sẽ có bao nhiêu tua bin gió bị hỏng? Trước hiện tượng này, Đại tá Nguyễn Minh Trường, Trưởng Ban ảnh, Báo Quân đội nhân dân nói hài ước rằng, do Trường Sa thiếu gió nên tua bin gió không quay. Còn Thượng tá Nguyễn Hữu Thư, Phó Chính ủy Lữ đoàn 146 (Vùng 4, Hải quân) cho biết, các tua bin hiện nay vẫn đang trong giai đoạn bảo hành của Công ty cổ phần đầu tư và phát triển năng lượng mặt trời Bách Khoa. Như vậy, các cơ quan chức năng cần có ngay biện pháp để khắc phục hiện tượng này, làm cho dự án được phát hiệu quả thiết thực trong thực tiễn.

Trong hai ngày 29 và 30-5, phóng viên Báo QĐND Online đã liên hệ với bộ phận bảo trì, bảo dưỡng của Công ty cổ phần đầu tư và phát triển năng lượng mặt trời Bách Khoa (đơn vị thực hiện dự án này) để phản ánh và cập nhật thông tin vềphương thức bảo hành, bảo dưỡng các thiết bị trong dự án và được biết, hiện nay Công ty đã kế hoạch bảo dưỡng từ đầu năm và đã triển khai lực lượng đi bảo dưỡng tại các đảo. Phan Ngọc Quỳnh Như, phụ trách mảng truyền thông của Công ty đã tiếp phóng viên Báo Quân đội và từ chối cung cấp các thông tin mà phóng viên nêu ra, như: về số nhân lực, các phương án và hình thức bảo dưỡng thiết bị năng lượng sạch tại Trường Sa... đồng thời hứa Công ty sẽ cung thông tin cho phóng viên qua thư điện tử, khi được sự đồng ý của lãnh đạo.

Trường Sa là vùng đặc biệt, là nơi có độ nhiễm mặn không khí rất cao, điều đó khiến tuổi thọ của các vật liệu, thiết bị, nhất là thiết bị điện tử ngắn hơn ở đất liền nhiều lần. Việc đi lại giữa các đảo và điểm đảo phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết và thủy triều và phương tiện. Để bảo dưỡng được một lượng lớn các thiết bị đã lắp đặt theo dự án này đòi hỏi phải có lực lượng, phương tiện, thời gian khá lớn, chi phí tốn kém và tính hiệp đồng cao. Thiết nghĩ Quân chủng Hải quân cùng Công ty cổ phần đầu tư và phát triển năng lượng mặt trời Bách Khoa nên có biện pháp phối hợp chặt chẽ, đào tạo ngay lực lượng làm nhiệm vụ trên đảo để khắc phục, sửa chữa và bảo dưỡng định kỳ các thiết bị, kịp thời phát hiện các hỏng hóc lớn để có hướng sửa chữa. Không nên để tình trạng các tua bin gió đang hàng ngày thi nhau đứng "đợi gió" trong khi bộ đội và nhân dân trên toàn quần đảo đang rất thiếu điện sinh hoạt và phục vụ nhiệm vụ quốc phòng.

Bài, ảnh: Mạnh Thắng