QĐND - Các sản phẩm tiêu dùng đơn giản, rẻ tiền như: Bao diêm, cây bút, đến thực phẩm, đồ gia dụng hay các sản phẩm cao cấp như đồ điện tử, điện lạnh... trên thị trường đều có hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Trao đổi với chúng tôi về hiện trạng trên, ông Tạ Quang Minh, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, “hoà chung” vào thực trạng đó, sản phẩm Việt, hay nói rộng hơn là trí tuệ Việt cũng đang bị... xâm phạm!

 Sản phẩm quạt điện thương hiệu Điện cơ 91 của Nhà máy Z199 (thuộc Tổng cục CNQP) là mặt hàng đang bị nhái nhiều trên thị trường. Ảnh: Hùng Hương

 

- Nhiều ý cho rằng, hiện trạng xâm phạm SHTT đang diễn ra phức tạp, ông nói sao về điều này?

- Thực ra, hiện trạng đã không dừng ở mức độ phức tạp mà đang bị đẩy lên đến mức nghiêm trọng, có chiều hướng gia tăng cả về tính chất cũng như mức độ vi phạm. Chẳng hạn như năm 2011 vừa qua, các lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 6.112 vụ, trị giá 18,997 tỷ đồng. Các mặt hàng bị làm giả, xâm phạm quyền SHTT gây nguy hại lớn đối với tài sản và sức khỏe người tiêu dùng như thuốc chữa bệnh, rượu, các loại thực phẩm, phân bón, hàng điện tử, mỹ phẩm, đồng hồ, kính mắt, điện thoại di động... Hàng giả, hàng kém chất lượng đa dạng, phong phú, nhiều chủng loại. 

Phần lớn hàng giả là hàng tiêu dùng nhập lậu, giả mạo các thương hiệu nổi tiếng của nước ngoài, bán với giá rẻ. Việc kinh doanh sử dụng tem nhập khẩu giả, in ấn bao bì nhãn mác giả có quy mô và số lượng lớn cũng đang tăng lên và rất khó kiểm soát. Đáng chú ý, một số vụ đã có yếu tố móc nối với cá nhân và tổ chức nước ngoài làm hàng giả, nhất là giả mạo xuất xứ của các thương hiệu có uy tín trên thế giới. Trước đây, hàng giả thường là hàng nội làm giả hàng ngoại, hàng nội giả hàng nội trong nước, nhưng hiện nay đã xuất hiện hàng ngoại giả hàng ngoại, hàng ngoại giả hàng nội sản xuất từ nước ngoài vào nước ta…

- Ông có thể cho biết nguyên nhân của hiện trạng trên là gì?

- Có rất nhiều nguyên nhân, trong đó việc lực lượng trực tiếp làm công tác đấu tranh còn mỏng và thiếu so với yêu cầu thực tiễn; trang thiết bị, phương tiện, công cụ hỗ trợ để phục vụ công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT chưa đáp ứng được yêu cầu là một trong những nguyên nhân chủ yếu.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra, xử lý hàng vi phạm trong khâu lưu thông chưa đi sâu điều tra về quy mô, tính chất, mức độ vi phạm để xử lý bản chất, hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân; chế tài xử phạt chưa được cụ thể hóa trong một văn bản mang tính thống nhất, toàn diện và đủ sức răn đe; công tác phối hợp, trao đổi thông tin chuyên môn, nghiệp vụ giữa các lực lượng, các cơ quan tham mưu còn hạn chế như chưa chủ động và thiếu thường xuyên, làm cho việc điều tra, xử lý các vụ việc buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT còn chậm, nặng về biện pháp hành chính, do đó hiệu quả ngăn chặn thấp.

- Ngày 23-3-2012, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt Danh mục các dự án thuộc Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ trong 2 năm 2013-2014. Ở Chương trình này, nhóm dự án tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận cho các sản phẩm, dịch vụ đặc thù các địa phương có gì nổi trội tạo sự chú ý trong dư luận?

- Có thể nói, trong danh mục dự án lần này, các loại dự án được đưa vào danh mục đa dạng hơn, chú trọng tới nhiều khía cạnh mới của SHTT như: Thực thi quyền, tăng cường năng lực khai thác thông tin SHTT, xây dựng và triển khai quy chế quản lý SHTT cho doanh nghiệp… Các dự án liên quan đến áp dụng sáng chế vào thực tiễn, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học để nâng cao chất lượng sản phẩm được bảo hộ SHTT cũng nhiều hơn. Đáng lưu ý, trong danh mục dự án lần này, số lượng dự án Trung ương ủy quyền cho địa phương quản lý tương đối nhiều. Điều này nhằm thực hiện chủ trương khai thác và nhân rộng tối đa những kết quả đã đạt được trong các dự án điểm của giai đoạn trước, góp phần nâng cao hiệu quả của Chương trình.

Trong nhóm dự án tạo lập, sản phẩm, dịch vụ đặc thù của các địa phương được hỗ trợ cũng đa dạng hơn, bao gồm nông sản, thực phẩm, hàng thủ công mỹ nghệ và đặc biệt là có nhãn hiệu chứng nhận “văn hóa kinh doanh và logo” dùng cho dịch vụ chứng nhận hoạt động kinh doanh tại các siêu thị và trung tâm thương mại. Chúng tôi kỳ vọng, việc triển khai các dự án này sẽ đạt hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống cho các nhà sản xuất, kinh doanh của địa phương và thu hút nhiều hơn sự quan tâm của công chúng nói chung tới các hoạt động SHTT.

- Sở hữu trí tuệ trong quân đội hiện nay được thực thi như thế nào thưa ông?

- Thời gian qua, hoạt động SHTT trong quân đội đã đạt những kết quả đáng ghi nhận, đặc biệt là các quy định về SHTT liên quan đến quốc phòng, an ninh. Ví như những sáng chế mật, thông tin bí mật, bắt buộc chuyển giao quyền sử dụng liên quan đến an ninh, quốc phòng… Bộ Quốc phòng mà trực tiếp là Cục KHCN và MT, Viện KHCN Quân sự…, thường xuyên phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức các lớp tập huấn về SHTT cho cán bộ quân đội. Các nội dung tập trung vào việc tạo dựng, đăng ký và khai thác các sáng chế trong quân đội và khai thác thông tin phục vụ phát triển khoa học và công nghệ của quân đội. Cục SHTT cũng đã cung cấp thông tin về các sáng chế liên quan đến quân sự phục vụ cho phát triển quốc phòng. Những năm qua, nhiều sáng chế của Bộ Quốc phòng đã được đăng ký...

- Xin cảm ơn ông!

Lê Xuân Đức (thực hiện)