QĐND - Trong bản báo cáo thường niên vừa được công bố, Tổ chức Ân xá quốc tế đã tố cáo Mỹ vi phạm nhân quyền trong vụ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda Bin La-đen. Đây không phải là lần đầu tiên Mỹ bị tổ chức này cáo buộc vi phạm nhân quyền.

Các tù nhân bị Mỹ giam giữ tại Nhà tù Goan-ta-na-mô. Ảnh: opinionli.com

Vụ đột kích giết chết trùm khủng bố Bin La-đen của đặc nhiệm Mỹ đã bị Tổ chức Ân xá quốc tế coi là hành động vi phạm luật nhân quyền quốc tế. Tổ chức này cho rằng, Mỹ tuyên bố tiến hành chiến dịch tiêu diệt Bin La-đen chỉ dựa trên lý thuyết xung đột vũ trang toàn cầu giữa Mỹ và Al-Qaeda, mà không dựa trên luật nhân quyền quốc tế. Tổ chức Ân xá quốc tế cho rằng, sự thiếu vắng lời giải thích rõ ràng hơn từ các quan chức Mỹ trong vụ tiêu diệt Bin La-đen cho thấy, vụ việc có vẻ đã vi phạm luật pháp.

Từ sau vụ tiêu diệt Bin La-đen tháng 5-2011, Oa-sinh-tơn vẫn luôn bảo vệ quyền đơn phương được tiêu diệt trùm khủng bố trên lãnh thổ Pa-ki-xtan, bất chấp sự phản đối và lên án của chính quyền Pa-ki-xtan. Thậm chí, Oa-sinh-tơn còn từ chối yêu cầu Mỹ phải xin lỗi Pa-ki-xtan vì nước này cho rằng đã bị Oa-sinh-tơn “qua mặt” và vi phạm chủ quyền lãnh thổ. Mỹ vẫn tự coi là đúng và có những hành xử đơn phương gây thêm căng thẳng với đồng minh chống khủng bố Pa-ki-xtan. Một ủy ban của Thượng viện Mỹ vừa mới thông qua quyết định cắt 33 triệu USD tiền viện trợ cho Pa-ki-xtan để phản đối việc tòa án Pa-ki-xtan kết án 33 năm tù giam đối với bác sĩ Sa-kin Áp-ri-đi (Shakil Afridi), người từng trợ giúp CIA tìm ra nơi ẩn náu của trùm khủng bố Bin La-đen. Theo đó, mỗi năm tù mà bác sĩ này phải chịu tương đương một triệu USD. 

Sự phản đối Mỹ sau vụ tiêu diệt Bin La-đen một lần nữa chứng minh điều mà bấy lâu dư luận thế giới vẫn chỉ trích Mỹ luôn tự cho mình những quyền đặc biệt, trong đó có quyền ứng xử trong vấn đề nhân quyền. Cũng trong một báo cáo thường niên trước đây, Tổ chức Ân xá quốc tế đã đặc biệt nhấn mạnh tới tình trạng vi phạm nhân quyền ở Mỹ. Trong báo cáo đó, tổ chức này ghi rõ: “Là một quốc gia hùng mạnh bậc nhất thế giới, Mỹ tự cho mình cái quyền đề ra tiêu chuẩn ứng xử cho các quốc gia. Nhưng trong những năm gần đây, Oa-sinh-tơn lại thể hiện cái xấu của mình qua hàng loạt hành động thách thức luật pháp quốc tế”. Nhận xét này ám chỉ tới những hành động vi phạm luật pháp quốc tế của Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Thậm chí, cựu Cao ủy LHQ về nhân quyền Ma-ri Rô-bin-xơn (Mary Robinson) từng khẳng định, thế giới cần xem xét lại một loạt vấn đề nảy sinh kể từ khi Mỹ phát động cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Bà Ma-ri Rô-bin-xơn đưa ra phát biểu này nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày LHQ thông qua Tuyên bố nhân quyền toàn cầu (1948).

Cũng liên quan tới cuộc chiến chống khủng bố, chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Bu-sơ từng bị Tổ chức Ân xá quốc tế cáo buộc vi phạm nhân quyền. Thậm chí, tổ chức này còn kêu gọi Ca-na-đa bắt và truy tố ông Bu-sơ khi ông tới nước này tham dự một hội nghị kinh tế vào năm 2011. Chính quyền của ông Bu-sơ bị tố cáo cho phép sử dụng các biện pháp tra tấn vi phạm nhân quyền đối với các nghi phạm khủng bố bị giam giữ tại Nhà tù Goan-ta-na-mô, Áp-ga-ni-xtan và I-rắc. Trong báo cáo năm nay, Tổ chức Ân xá quốc tế không quên chỉ trích chính quyền Bu-sơ vì vấn đề này. Tổ chức này cho rằng, không hề có trách nhiệm giải trình đối với những vụ vi phạm nhân quyền dưới thời chính quyền Tổng thống Bu-sơ liên quan tới chương trình giam giữ tù nhân bí mật của CIA. Nhận định này nhắc tới việc Mỹ chuyển những nghi phạm khủng bố từ nước này tới nước kia không đúng quy trình pháp lý. Trước đây, Tổ chức Giám sát nhân quyền (HRW) từng yêu cầu Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào các cáo buộc lạm dụng nhân quyền đối với người tiền nhiệm Bu-sơ cùng một số quan chức cấp cao trong chính quyền của ông này.

Còn nhớ năm 2010, gần 300 tổ chức phi chính phủ ở Mỹ và các tổ chức bảo vệ tự do đã có bản tố cáo những hành động vi phạm nhân quyền của các giới chức Mỹ ở trong nước cũng như ở nước ngoài. Bản tố cáo gần 400 trang đã được trang mạng WikiLeak đăng tải đúng vào dịp diễn ra khóa họp thứ 9 của Hội đồng Nhân quyền LHQ tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ). Trong đó, họ đã bày tỏ nỗi thất vọng vì cho rằng chính quyền ông Ô-ba-ma không giữ lời hứa, không nỗ lực đưa ra các biện pháp trừng phạt đối với các hành động tra tấn tù nhân trong thời kỳ chiến tranh I-rắc. Trong bản báo cáo của Tổ chức Ân xá quốc tế năm nay, tổ chức này đã bày tỏ lấy làm tiếc vì sự thất bại của ông Ô-ba-ma trong việc đóng cửa Nhà tù Goan-ta-na-mô. Tổ chức này nhấn mạnh, vào cuối năm 2011, gần hai năm sau khi ông Ô-ba-ma tự đặt thời hạn đóng cửa nhà tù này, vẫn còn 171 người bị giam giữ tại đây.

Tổ chức Ân xá quốc tế cũng chỉ trích các nhà tù Mỹ giam giữ tù nhân trong phòng giam cách ly trong thời gian quá dài và lên án việc tử hình 43 tù nhân bằng thuốc độc hồi năm 2011. Ngoài ra, tổ chức này cũng yêu cầu Mỹ giải thích về đợt không kích bằng máy bay không người lái của Mỹ ở Y-ê-men hồi tháng 9 năm ngoái, giết chết giáo sĩ Hồi giáo cực đoan sinh tại Mỹ An-oa An O-la-ki (Anwar Al-Awlaqi) cùng các cộng sự có liên hệ với Al-Qaeda, nhưng Mỹ vẫn im lặng. Tổ chức này cho rằng, các vụ giết người này có vẻ là bất hợp pháp.

MAI NGUYÊN