QĐND - Một ngày sau khi Bộ Giao thông vận tải có hướng dẫn về việc thực hiện trần giá vé máy bay mới cũng như Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) thông báo về mức giá mới, ngày 8-12, Cục Hàng không Việt Nam (Bộ GTVT) đã tổ chức họp báo về vấn đề này. Bên cạnh lý giải rõ nguyên tắc xác định giá trần mới, cũng như tiến tới tạo cơ chế linh hoạt cho các hãng hàng không, cơ quan quản lý Nhà nước cũng cung cấp nhiều thông tin về mức độ ảnh hướng đến người tiêu dùng và những tác động kinh tế - xã hội khác sau đợt điều chỉnh giá này.

Máy bay Vietnam Airlines trả khách tại sân bay Nội Bài. 

 

Nâng giá trần do biến động về tỷ giá ngoại tệ

Theo Quyết định số 2967/QĐ-BTC ngày 6-12 của Bộ Tài chính, mức tối đa khung giá cước vận chuyển hành khách hạng phổ thông trên các đường bay nội địa còn vị thế độc quyền (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) là 5000 đồng/hành khách.km. Từ năm 2012, mức giá này đối với đường bay có cự ly từ 500km trở lên là 3000 đồng/hành khách.km. Trên cơ sở quy định đó, Cục Hàng không đã có hướng dẫn cụ thể về mức trần khung giá cước theo 5 nhóm cự ly vận chuyển. Cự ly dưới 500km, mức giá tối đa là 1.700.000 đồng/vé 1 chiều; từ 500km đến dưới 850km là 2.250.000 đồng; từ 850km đến dưới 1000km là 2.890.000 đồng; từ 1000km đến dưới 1.280km là 3.400.000 đồng và từ 1.280km trở lên là 4 triệu đồng.

Mặc dù vậy, hướng dẫn của Cục Hàng không Việt Nam nêu rõ, với lần kê khai giá đầu tiên sau khi có mức trần mới, các hãng phải theo khung giá thấp hơn ngoại trừ cự ly dưới 500km. Cụ thể, cự ly từ 500km đến dưới 850km mức tối đa 1.940.000 đồng; từ 850km đến dưới 1000km là 2.580.000 đồng; từ 1000km đến dưới 1.280km là 2.720.000 đồng và từ 1.280km trở lên là 3.430.000 đồng. Như vậy, với mức trần này, trước mắt, chặng bay có nhu cầu lớn nhất, tần suất khai thác cao nhất hiện nay là Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh giá vé không vượt quá 2.720.000 đồng. Hướng dẫn cũng yêu cầu các hãng hàng không khi quy định giá cước cụ thể cho đường bay phải theo phương thức đa dạng giá vé, với cấu trúc tối thiểu 7 mức giá cho mỗi đường bay.

Ông Lưu Thanh Bình, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, cơ sở để tính toán giá trần theo quyết định này dựa trên chi phí, giá thành, trong đó có giá xăng dầu, tiền thuê máy bay, phi công, chi phí bảo dưỡng… Những chi phí này các hãng hàng không đều phải trả bằng ngoại tệ, vì vậy, biến động tỷ giá trong thời gian qua là yếu tố lớn nhất ảnh hưởng đến giá thành. Cũng theo ông Lưu Thanh Bình, mức giá trần này thấp hơn khá nhiều so với mức đề nghị của các hãng hàng không, ví dụ như Vietnam Airlines và Jetstar Pacific đề nghị mức giá trần mới cao hơn 1,5 lần; Hãng Air Mekong đề nghị tăng 2 lần.

Lý giải về việc tại sao vẫn duy trì mức giá trần hàng không, ông Lại Xuân Thanh, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, đó là theo quy định của luật, hơn nữa, trong điều kiện Vietnam Airlines chiếm vai trò chủ đạo, thống lĩnh thị trường vẫn cần thiết phải có giá trần. “Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước là phải xây dựng cơ chế giá linh hoạt, tránh thua lỗ cho các hãng hàng không, từ đó mới có điều kiện để mở rộng mạng đường bay nội địa”, ông Lại Xuân Thanh chia sẻ. Cũng theo đại diện Cục Hàng không Việt Nam, phương thức tính giá theo đơn vị hành khách và ki-lô-mét là điều chỉnh mới trong lần thay đổi giá trần này, tạo sự linh hoạt hơn cho các hãng hàng không.

 

Tính đến quyền lợi người tiêu dùng và hạn chế tác động xã hội

Mức giá trần hàng không được điều chỉnh trong bối cảnh sắp đến dịp cao điểm Tết dương lịch và Tết Nguyên đán, khi nhu cầu đi lại của người dân tăng cao. Nhưng theo ông Lại Xuân Thanh, thực tế là trong dịp cao điểm Tết, lượng hành khách giữa chiều đông khách và chiều vắng khách lệnh nhau khoảng 50%, nâng giá trần để góp phần giải quyết khó khăn cho các hãng nhưng cũng không đến mức quá cao để ảnh hưởng lớn đến nhu cầu đi lại của người dân. Theo tính toán của Cục Hàng không Việt Nam, kể cả áp dụng mức giá mới, chỉ có đường bay dưới 500km là các hãng có lãi, còn lại các cự ly khác đều âm. Trước khi ký quyết định, Bộ Tài chính đã thẩm định kỹ phương án giá vé của Vietnam Airlines, đồng thời hướng dẫn của Cục Hàng không cũng khá sát với phương án này, theo nhận định của ông Lại Xuân Thanh, mức giá mới không ảnh hưởng nhiều đến nhu cầu đi lại của người dân trong dịp Tết này.

Trong lúc cả nước đang quyết liệt thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, việc tăng giá cước hàng không lần này sẽ có tác động nhất định đến chỉ số giá chung, nhưng ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng, không thể vì thế mà thực hiện ổn định giá một cách chủ quan, duy ý chí, dẫn đến thiếu hụt hàng hóa để đáp ứng nhu cầu xã hội. Đồng thời, quyết định điều chỉnh giá lần này xuất phát từ yếu tố khách quan, những chi phí để căn cứ đã được kiểm toán.

Trong khi đó, ông Phạm Ngọc Minh, Tổng giám đốc Vietnam Airlines lưu ý ngoài giá trần, với các hãng hàng không, giá bình quân mới là quyết định. Giá bình quân của Vietnam Airlines hiện nay bằng 77% giá trần, còn Jetstar Pacific chỉ bằng hơn 59%, vì vậy kinh doanh hàng không nội địa vẫn lỗ dù tăng giá trần, vì chỉ có một lượng khách rất ít mua ở mức giá trần. Ông Phạm Ngọc Minh cũng chia sẻ, Vietnam Airlines ở vị trí thống lĩnh thị trường, nếu tăng giá vé quá cao sẽ ảnh hưởng đến mùa cao điểm Tết, vì vậy hãng phải tiếp cận theo hướng ít ảnh hưởng nhất đến người dân, mức tăng 15% người dân có thể chấp nhận được. Riêng với ảnh hưởng của tăng giá vé đến các hãng lữ hành, du lịch, lãnh đạo Vietnam Airlines cho rằng, giá trần không quyết định lớn, bởi giá vé cao hay thấp là do đàm phán, đồng thời kinh doanh lữ hành cũng phải chấp nhận những rủi ro riêng. Ông Minh cũng kiến nghị, để ổn định giá cước hàng không cần phải tiến tới bỏ hình thức trần giá, bởi có như vậy các hãng mới chủ động trong kinh doanh và có chương trình dài hạn.

Bài và ảnh: Đỗ Mạnh Hưng