QĐND - Cách sân bay Phù Cát khoảng 5km về phía đông nam là các xã Nhơn An, Nhơn Phong thuộc huyện An Nhơn (Bình Định), nổi tiếng cả nước về nghề trồng mai cảnh và được khách thập phương gọi với cái tên thân thuộc là “Làng mai Bình Định”. 

Nghệ nhân Làng mai Bình Định chuẩn bị những chậu mai Tết.

Về làng mai vào dịp giáp Tết Nguyên đán Nhâm Thìn, du khách sẽ chứng kiến không khí sôi động người, xe, kẻ mua, người bán… Một làng quê nông nghiệp bỗng chốc trở thành thị trường mua bán tấp nập, với trị giá ước khoảng gần chục tỷ đồng mỗi năm. Ở đây hầu như nhà nào cũng trồng mai, hộ ít thì vài trăm chậu, hộ nhiều tới 5000 chậu. Nhờ cây mai xuân, người dân đã giàu lên nhanh chóng, bộ mặt nông thôn đã thay da đổi thịt, cuộc sống sung túc chẳng kém chốn thị thành. 

Vậy cây mai cảnh Bình Định có từ bao giờ? Theo anh Huỳnh Văn Hậu, thôn Tam Hòa, xã Nhơn Phong, cách đây khoảng 30 năm về trước, ở xã Nhơn An kề bên có cụ Đặng Xuân Lang đem về một cây mai xuân chơi trong dịp Tết. Thấy hoa đẹp, lại nở vào đúng dịp xuân sang, ông Đặng Xuân Sự - con trai cụ Lang - đã nhân giống ra trồng thành vườn bán cho bà con trong vùng. Thấy dễ trồng, thu nhập lại cao, bà con mua giống của ông Sự về trồng cung cấp ra thị thường, làng nghề trồng mai “bung” ra từ đó. Nhưng điều kỳ lạ là cây mai chỉ phát triển trong các làng thuộc xã Nhơn An, Nhơn Phong và một số ít thuộc xã Nhơn Hạnh, Nhơn Thành mà không thể trồng ra các xã kề bên. Điều này được các nhà khoa học giải thích rằng do thổ nhưỡng, nước tưới, khí hậu ở đây phù hợp với sự sinh trưởng và phát triển của cây mai, đặc biệt là nước con sông Cừ ở đây có nhiều dưỡng chất và không có phèn. Dù là ở gần sông hay ở xa, mọi người đều phải đặt máy bơm, dẫn nước về tưới cho cây mai chứ không thể tưới được bằng nước giếng. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều làng cùng sống trên dòng sông Cừ nhưng không thể phát triển được nghề trồng mai. Theo các vị cao niên ở làng mai, thì do cơ duyên và tâm huyết của người làng mai gắn quyện lại với nhau thành làng nghề, vì thế đã giúp bà con nơi đây có một cuộc sống tốt hơn. 

Để có một cây mai đẹp, trước tiên phải chọn được giống tốt; phải là mai xuân, hoa kín cánh, có màu vàng tươi đặc trưng, nở đúng dịp Tết, cành nhánh dày, nụ hoa nở thành từng chùm... Để hoa mai nở đúng vào dịp Tết, người trồng mai phải chăm bón đúng và “nhìn” thời tiết để vặt lá đúng thời điểm. Nếu năm nào trời lạnh kéo dài thì vặt lá trước khoảng một tháng, nếu ít lạnh thì vặt lá trước khoảng 20 ngày. Chơi mai là một thú chơi tao nhã lâu đời của người Việt Nam. 

Từ một vùng đất thuần nông, trở thành một làng nghề nổi tiếng với thu nhập hàng trăm triệu đồng/hộ mỗi năm là một thành công lớn của Làng mai Bình Định. Cây mai đã trở thành một thương hiệu cả nước đều ưa chuộng, người dân Làng mai Bình Định đã trở thành những nghệ nhân, được sánh vai với mức sống của nhiều làng nghề truyền thống lâu đời.

Bình Định được mệnh danh là “đất võ, trời văn”, người Bình Định yêu thích thi ca và luôn có trong mình tinh thần thượng võ, còn cây mai tượng trưng cho cốt cách của người quân tử. Người làng mai rất tự hào về điều đó.

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN BÌNH