Cảnh sát tỉnh Okinawa ngày 4-10 thông báo đã bắt giữ Hạ sĩ Devin Jacob Ballard, 20 tuổi, thuộc lực lượng thủy quân lục chiến Mỹ đóng quân tại căn cứ không quân Futenma trên đảo Okinawa, vì bị tình nghi sát hại một phụ nữ địa phương 39 tuổi và cướp ví, ba lô của nạn nhân.

Khám nghiệm tử thi cho thấy nguyên nhân khiến nạn nhân tử vong là do ngạt thở vì bị siết cổ. Truyền thông Nhật Bản cho biết Hạ sĩ Devin Jacob Ballard phủ nhận cáo buộc và được coi là vô tội cho đến khi có phán quyết cuối cùng, trong khi tờ The Guardian đưa tin, nếu bị kết tội, binh sĩ Mỹ có thể phải đối mặt với án tù chung thân hoặc án tử hình.

Sau sự việc này, quân đội Mỹ tại Okinawa đã ra lệnh tạm dừng mọi hoạt động trong vòng 48 giờ, bắt đầu từ trưa 7-10, cấm binh sĩ rời khỏi căn cứ và cấm hoàn toàn việc sử dụng rượu bia trong cũng như ngoài căn cứ, đồng thời các binh sĩ sẽ được huấn luyện về các tiêu chuẩn, kỷ luật và trách nhiệm “với tư cách là thành viên của cộng đồng Okinawa”.

Ngoài ra, tướng Benjamin Watson, chỉ huy Lực lượng Thủy quân Lục chiến Viễn chinh III kiêm điều phối viên khu vực Okinawa của quân đội Mỹ, cho biết bắt đầu từ ngày 9-10, lược lượng quân sự Mỹ đồn trú tại Okinawa sẽ bước vào "Giai đoạn suy ngẫm" kéo dài 30 ngày.

“Chúng tôi sống, làm việc và tiếp xúc với người dân Okinawa, nhà của họ cũng là nhà của chúng tôi. Mỗi hoạt động tương tác với họ đều góp phần xây dựng hoặc làm suy yếu lòng tin, vốn rất cần thiết cho đội ngũ của chúng tôi. Khi lòng tin bị tổn hại, nó sẽ ảnh hưởng đến sức mạnh của liên minh và an ninh của khu vực này. Do đó, chúng tôi sẽ dành thời gian để suy nghĩ thấu đáo về kỷ luật, tiêu chuẩn và trách nhiệm của liên minh”, tướng Benjamin Watson viết trên mạng xã hội X.

Theo tờ Politico, trong thông điệp đăng trên mạng xã hội, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ và yêu cầu phía Mỹ hợp tác tối đa trong công tác điều tra, cũng như siết chặt kỷ luật với các binh sĩ Mỹ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa các vụ việc tương tự tái diễn.

Đáng chú ý, vụ việc xảy ra khi nội các của Thủ tướng Sanae Takaichi đang dịch chuyển trọng tâm quân sự về phía Tây Nam nước này thông qua việc tăng cường hiện diện quân sự tại Okinawa và tăng cường phối hợp với lực lượng Mỹ.

Máy bay vận tải MV-22 Osprey tại căn cứ không quân Futenma của thủy quân lục chiến Mỹ trên đảo Okinawa. Ảnh: Los Angeles Times 

Vụ việc nói trên không chỉ làm bùng lên làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng địa phương tại Okinawa, mà còn đặt ra những thử thách nghiêm trọng đối với mối quan hệ đồng minh Mỹ - Nhật. Bởi, Okinawa là nơi đặt các căn cứ quân sự lớn của Mỹ và các vụ án liên quan đến binh sĩ, nhân viên Mỹ đồn trú tại đây từ lâu đã là vấn đề nhạy cảm về chính trị.

Theo một hiệp ước an ninh song phương, hiện có khoảng 50.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại Nhật Bản, trong đó khoảng một nửa đóng tại Okinawa, hòn đảo có vai trò chiến lược ngày càng quan trọng đối với liên minh song phương. Trong nhiều thập kỷ qua, người dân địa phương đã không ít lần lên tiếng phản đối những vấn đề nảy sinh từ sự hiện diện của quân đội Mỹ tại đây như tiếng ồn, ô nhiễm môi trường và đặc biệt là các vụ vi phạm pháp luật nghiêm trọng của binh sĩ Mỹ. Thống kê của cảnh sát Okinawa cho thấy, số vụ án hình sự như vậy đã tăng khoảng 40 vụ vào năm 2020 lên 101 vụ vào năm ngoái.

Do đó, vụ việc mới nhất liên quan đến binh sĩ thủy quân lục chiến Mỹ có thể được coi là vết thương sâu sắc giáng vào niềm tin của cộng đồng bản địa trên đảo Okinawa, những người lâu nay vẫn cảm thấy họ phải hứng chịu “gánh nặng” từ sự hiện diện của quân đội Mỹ tại đây.

Vụ việc cũng một lần nữa đặt ra “bài toán muôn muôn thuở” với lực lượng Mỹ đồn trú tại Nhật Bản trong vấn đề quản lý quân nhân, nhất là khi các biện pháp “sửa sai tạm thời” sau các vụ vi phạm pháp luật tương tự trong quá khứ dường như không đủ để ngăn chặn các thảm kịch tái diễn. Cùng với đó, sự việc lần này rất có thể sẽ khiến liên minh Mỹ-Nhật phải xem xét lại toàn diện cơ chế quản lý lực lượng và cấu trúc phân bổ căn cứ quân sự tại Nhật Bản.

“Vết rạn” ở Okinawa đang châm ngòi áp lực và đặt ra thử thách mới cho liên minh Mỹ-Nhật Bản. Bởi, suy cho cùng, một liên minh bền chặt đến đâu vẫn có thể sứt mẻ nếu thiếu đi sự ủng hộ và niềm tin từ cộng đồng bản địa, nơi mà lực lượng quân sự của họ hiện diện.