Đối với người dân ở dải Gaza, đó là cuộc khủng hoảng kép: Một bên là cuộc chiến sinh tồn trước thiên nhiên, một bên là những bất ổn an ninh và bế tắc chính trị chưa tìm thấy lối thoát. Cái chết của bé trai 9 tháng tuổi Kinan Ahmed Raqiq ở Khan Younis (phía Nam dải Gaza) không phải một tai nạn đơn thuần do thời tiết. Phía sau bi kịch ấy là thực tế hàng trăm nghìn gia đình tại Gaza đang sống trong những căn lều tạm bợ, không đủ khả năng che mưa, chắn gió và chống chọi với giá rét.

Theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo Liên hợp quốc (OCHA), khoảng 65% người dân Gaza vẫn đang phải sống trong lều hoặc những nơi trú ẩn tạm thời. Khoảng 650.000 trẻ em cần được hỗ trợ quần áo và chăn ấm. Trong khi đó, theo thống kê của cơ quan truyền thông chính quyền Gaza, các đợt mưa lớn đầu tháng 11 đã làm ngập hoặc hư hại khoảng 70.000 căn lều, ảnh hưởng tới 350.000 người.

Những đứa trẻ đang nỗ lực sửa lều bị hư hại sau trận mưa lớn ở dải Gaza. Ảnh: AP

Đáng lo ngại hơn, hệ thống thoát nước, xử lý nước thải cùng phần lớn phương tiện cứu hộ đã bị tàn phá nghiêm trọng sau nhiều năm xung đột. Mưa lớn không thể thoát đi, nước bẩn tràn vào các khu tị nạn, làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh. Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo số ca nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính đã tăng thêm 33.000 trường hợp so với cùng kỳ năm trước.

Nếu như chiến tranh khiến thiên tai trở nên nguy hiểm hơn, thì sự thiếu hụt viện trợ khiến những rủi ro hoàn toàn có thể phòng tránh trở thành mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người. Mùa đông tại Gaza vì thế không chỉ là câu chuyện thời tiết, mà còn phơi bày mức độ tổn thương của một xã hội sau những năm tháng xung đột kéo dài.

Thế nhưng, trái ngược với nhu cầu cấp bách của hàng triệu người dân, tiến trình an ninh và chính trị tại Gaza vẫn đang mắc kẹt trong những bất đồng chưa có lời giải. Thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, có hiệu lực từ tháng 10-2025, đã góp phần làm giảm cường độ giao tranh, nhưng không chấm dứt được các cuộc tấn công. Theo AP, kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, các cuộc không kích và nổ súng của Israel đã khiến hơn 1.600 người thiệt mạng. 

Đối với Israel, yêu cầu bảo đảm an ninh, ngăn chặn Hamas và loại bỏ các mối đe dọa quân sự vẫn là ưu tiên hàng đầu. Chính quyền Israel tiếp tục đặt điều kiện Hamas phải giải giáp và từ bỏ quyền kiểm soát Gaza trước khi hoạt động tái thiết có thể bắt đầu. Israel cũng viện dẫn nguy cơ các vật tư có công dụng kép bị các nhóm vũ trang sử dụng cho mục đích quân sự để duy trì những hạn chế đối với một số loại hàng hóa.

Ở chiều ngược lại, những điều kiện ấy đang khiến tiến trình khôi phục đời sống dân sự bị kéo dài. Nghịch lý nằm ở chỗ, các bên đang đặt ra những điều kiện chính trị và an ninh cho tương lai Gaza, trong khi ở ngay thời điểm hiện tại, người dân lại cần những điều kiện tối thiểu để tồn tại. Họ không thể chờ hoàn tất tiến trình giải giáp mới có chăn ấm, không thể đợi đạt được một thỏa thuận quản trị mới có nước sạch, càng không thể chờ tái thiết toàn diện mới có một mái nhà đủ an toàn trước mưa bão. Điều Gaza cần lúc này không chỉ là duy trì một thỏa thuận ngừng bắn trên danh nghĩa. Đó phải là việc giảm thiểu và tiến tới chấm dứt xung đột, bảo vệ dân thường, bảo đảm viện trợ được tiếp cận đầy đủ, đồng thời tạo ra những tiến triển chính trị thực chất, hướng đến một cơ chế quản trị ổn định và một lộ trình tái thiết khả thi. 

Mùa đông đang đến với Gaza. Những cuộc đàm phán có thể còn kéo dài, những bất đồng chính trị có thể chưa sớm được tháo gỡ. Với hàng trăm nghìn gia đình đang sống dưới những tấm bạt mong manh, thời gian đang được tính bằng từng đêm mưa lạnh.