QĐND - Mọi nỗ lực và giải pháp của cộng đồng quốc tế đưa ra nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng ở Xy-ri vẫn chưa mang lại kết quả nào trước thực tế bạo lực gia tăng dữ dội ở nước này và Xy-ri đang mấp mé bờ vực nội chiến. Hiện nay đang nổi lên một đề xuất giải pháp đó là áp dụng “mô hình Y-ê-men” cho Xy-ri, nhưng xem ra cũng không hề đơn giản.

Chôn cất thi thể hơn 100 nạn nhân trong vụ thảm sát ở Hu-la, Xy-ri. Ảnh: AFP

 

Áp dụng “Mô hình Y-ê-men” có nghĩa là thuyết phục Tổng thống Xy-ri An Át-xát ký một thỏa thuận từ bỏ quyền lực và cùng gia đình tự nguyện rời khỏi đất nước giống như Tổng thống Xa-lê của Y-ê-men, để đối lấy quyền được miễn trừ truy tố mọi tội danh bị cáo buộc. Thực tế, giải pháp này đã được Mỹ tính tới từ cuối năm ngoái, nhưng vẫn chưa được thực thi vì thuyết phục ông An Át-xát từ bỏ quyền lực không phải dễ dàng. Hơn nữa giải pháp này gắn với điều kiện tiên quyết là ông An Át-xát phải ra đi, nên Nga, vốn được coi là nước có tiếng nói quan trọng trong vấn đề Xy-ri, không bao giờ chấp thuận.

Theo các nguồn tin A-rập, Nga và Mỹ đã từng phối hợp tìm biện pháp chấm dứt cuộc khủng hoảng chính trị tại Xy-ri thông qua việc chuyển giao quyền lực cho một nhân vật trung hữu. Nguồn tin khẳng định các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ đã tiến hành đàm phán với các đại diện của Nga để giải quyết cuộc khủng hoảng ở Xy-ri giống như ở Y-ê-men. Theo đó, ông An Át-xát sẽ được thuyết phục để chuyển giao quyền lực cho một nhân vật được cả người Mỹ và người Nga chấp nhận để đổi lấy việc ông sẽ được tị nạn tại một khu nghỉ dưỡng gần Mát-xcơ-va. Khi đó, Mỹ đã ra sức thuyết phục Nga gia tăng sức ép đối với ông An Át-xát để ông đồng ý với kế hoạch này. Tại Hội nghị G8 mới đây, Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma đã nhắc tới đề xuất áp dụng “mô hình Y-ê-men” cho Xy-ri. Ông đã coi Y-ê-men như mô hình để một lãnh đạo rời bỏ quyền lực trong hòa bình và mở ra một tiến trình dân chủ. Tuy nhiên, Mỹ vẫn nhấn mạnh đòi hỏi ông An Át-xát phải từ bỏ quyền lực.

Chính vì thế, thành công của đề xuất giải pháp này được cho là sẽ phụ thuộc vào thái độ của Nga, một trong những đồng minh kiên định nhất của chính quyền Tổng thống An Át-xát. Trong chuyến công du đầu tiên tới Đức và Pháp sau khi đắc cử tổng thống Nga mới đây, Tổng thống Pu-tin đã phát biểu ám chỉ sự ra đi của ông An Át-xát không phải là bản chất vấn đề để chấm dứt cuộc khủng hoảng Xy-ri. Nêu dẫn chứng về các trường hợp ở Li-bi và I-rắc, Tổng thống Nga nói: “Tại sao chúng ta cứ nghĩ nếu hạ bệ ban lãnh đạo hiện nay thì ngày mai hạnh phúc sẽ bắt đầu. Điều gì đang xảy ra ở Li-bi và ở I-rắc. Liệu những nơi đó đã an toàn hơn chưa?”. Tuy nhiên, ông cũng tuyên bố Mát-xcơ-va không ủng hộ ông An Át-xát cũng không ủng hộ các đối thủ của ông ta mà đang nỗ lực vì hòa bình ở Xy-ri. Ông khẳng định mục đích chính trị của Nga ở Xy-ri là chấm dứt bạo lực và ngăn chặn cuộc nội chiến quy mô lớn ở quốc gia này. Ông nói, Nga sẽ chấp thuận “mọi điều có thể chấp nhận được đối với người dân Xy-ri”.

Đề xuất “mô hình Y-ê-men” cho Xy-ri được đưa ra trong bối cảnh mọi giải pháp mà cộng đồng quốc tế đưa ra đều không giúp tình hình Xy-ri khả quan hơn. Kế hoạch hòa bình 6 điểm của LHQ, bao gồm lệnh ngừng bắn, mặc dù vẫn đang được duy trì, nhưng xem ra khó tránh khỏi nguy cơ thất bại. Bằng chứng là kể từ khi được thực thi, đã có hơn 1.600 người thiệt mạng vì bạo lực, mà gần đây nhất là vụ thảm sát hơn 100 người ở Hu-la ngày 25-5. Các giải pháp hỗ trợ quân sự cho phe đối lập hay sử dụng vũ lực đối với Xy-ri đều vấp phải các rào cản pháp lý nên cũng không thể thực hiện. Hơn nữa, nhắc tới khả năng tấn công quân sự Xy-ri cho tới nay nhiều nước vẫn né tránh, nhất là các nước châu Âu.

Hiện nay, một giải pháp vẫn đang được cộng đồng quốc tế thúc đẩy đó là gia tăng áp lực về ngoại giao và kinh tế. Mỹ và một số nước châu Âu trong những tháng qua đã đồng loạt trục xuất các đại sứ của Xy-ri. Song đây vẫn chưa phải là giải pháp để chấm dứt bạo lực ở Xy-ri. Nhất là khi ở châu Âu, không phải nước nào cũng đồng thuận thực thi giải pháp gia tăng sức ép ngoại giao với Xy-ri vì những ràng buộc lợi ích. Liên minh châu Âu (EU) đã thất bại trong việc thực hiện kế hoạch rút đồng thời các đại sứ của mình tại Xy-ri về nước để phản đối việc quân đội Xy-ri nã pháo tấn công thành phố Hôm-xơ. Trong khi đó, sau 15 lần đưa ra các biện pháp trừng phạt đối với Xy-ri, từ cấm vận vũ khí, dầu mỏ, buôn bán đá quý tới niêm phong tài sản và cấm đi lại với các quan chức chính quyền Tổng thống An Át-xát…, hiện châu Âu dường như đã hết giải pháp với Xy-ri. Ông Giô-xép Gian-ninh (Josef Janning), thuộc Trung tâm Chính sách châu Âu tại Brúc-xen cho biết tại cuộc họp sau vụ thảm sát ở Hu-la, các đại sứ EU đã nhất trí “xem xét các biện pháp cấm vận tiếp theo”, song “chẳng biết còn gì để mà cấm nữa”.

MAI XUÂN