TS. Phạm Huy Hùng

QĐND Online - Hiện tại Đề án Tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu qủa, năng suất và năng lực cạnh tranh của Chính phủ đang nhận được quan tâm của nhiều giới trong xã hội, đặc biệt là lĩnh vực kinh tế. Báo QĐND Online xin gửi tới bạn đọc một số góp ý về đề án này của Đại biểu Quốc hội, TS. Phạm Huy Hùng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank).

1. Về sự cần thiết tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng:

Đề án Tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh của Chính Phủ đã thể hiện được các nội dung cơ bản của Nghị Quyết đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Nghị quyết về phát triển kinh tế xã hội của Quốc Hội .

Môi trường KT-XH hiện nay của Việt Nam trong đó mở cửa, hội nhập và việc tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu với các yêu cầu cạnh tranh gay gắt về chất lượng, giá cả cũng đòi hỏi phải tái cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế nhằm thực hiện cả các mục tiêu ngắn, trung và dài hạn, xử lý các bất cập hiện tại phù hợp với điều kiện và định hướng phát triển của đất nước một cách lành mạnh, hiệu quả, bền vững, chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ổn định các cân đối vĩ mô, thực hiện tốt an sinh xã hội. Chúng tôi cũng nhất trí với nội dung báo cáo số 4103 ngày 7/6/2012 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư giải trình về ý kiến đóng góp của Đại biểu Quốc Hội. Tuy nhiên chúng tôi đề nghị đề án cần làm rõ hơn thực trạng cơ cấu kinh tế của Việt Nam về cơ cấu kinh tế theo ngành nghề, thành phần kinh tế, cần phải phân tích sâu sắc thực trạng cơ cấu đầu tư, cơ cấu gia công, cơ cấu ngành, lĩnh vực công nghệ tiên tiến, các ngành công nghiệp, công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ.

Đề án cần phân tích sâu mô hình tăng trưởng theo chiều rộng và chiều sâu các thành quả , hạn chế để có định hướng mục tiêu và giải pháp thực hiện phù hợp hơn.

2. Về định hướng tái cơ cấu chung và định hướng tái cơ cấu từng lĩnh vực

Về tái cơ cấu gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng: chưa nhất quán, chưa rõ ràng. Nếu chỉ xem tái cơ cấu gắn với chuyển đổi mô hình là quá trình phân bổ lại các nguồn lực trên phạm vi quốc gia thì chưa nhằm vào gốc của vấn đề. Cần phải chuyển đổi thể chế, từ đó phân bổ lại nguồn lực, nâng cao hiệu quả, hình thành cơ cấu hợp lý. Vấn đề quan trọng ở đây là phải xác định được nguyên tắc của việc chuyển đổi thể chế và phân bổ nguồn lực, theo hướng xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tác nhân tham gia vào nền kinh tế tương ứng với định hướng phát triển của đất nước, mức độ phát triển, hội nhập của nền kinh tế, xây dựng một cấu trúc nền kinh tế phát triển, hiệu quả, năng suất, năng lực cạnh tranh, cân đối bền vững lâu dài.

3. Về nội dung ưu tiên trước mắt của tái cơ cấu:

Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Phải đánh giá sâu sắc thực trạng DNNN qua các khía cạnh: Vốn và tình hình sử dụng vốn; hiệu quả kinh doanh; vấn đề quản lý kinh doanh của các DNNN và của các Tập đoàn. Phải làm rõ vai trò của DNNN, các luật, văn bản dưới luật, các cơ chế chính sách vĩ mô, vi mô hiện nay đang vận hành đối với doanh nghiệp nhà nước trong điều kiện nền kinh tế nước ta đang chuyển đổi sang cơ chế thị trường có định hướng XHCN. Làm rõ những nội dung quan trọng này mới có thể đưa ra các giải pháp hữu hiệu sau tái cấu trúc.

Tái cơ cấu đầu tư công: Cần làm rõ trọng tâm và lâu dài của tái cơ cấu đầu tư công.

Tái cơ cấu thị trường tài chính và các NHTM: nâng cao chất lượng hoạt động, quản trị hiệu quả, phát triển bền vững và xử lý nợ xấu của hệ thống ngân hàng Việt Nam là nội dung quan trọng trong đề án tái cơ cấu nền kinh tế (nhằm mục đích cứu ngân hàng, cứu doanh nghiệp và cứu nền kinh tế).

4. Dưới sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ,  5 tháng đầu năm 2012 Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện tốt mục tiêu kìm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô nhiều chỉ tiêu đạt tốt (được Quốc tế đánh giá)

Lạm phát (CPI) đã giảm dần, CPI của 5 tháng chỉ tăng 2,87%, đưa lạm phát tính theo năm sẽ chỉ tăng từ 7% đến 8%.

Nhập siêu được kiểm soát, góp phần ổn định tỷ giá, cải thiện cán cân vãng lai và cán cân thanh toán quốc tế, dự trữ ngoại hối quốc gia tăng; thanh khoản dương.

Trong lĩnh vực ngân hàng: ngay từ đầu năm NHNN đã có sự chỉ đạo toàn hệ thống theo hướng ưu tiên ổn định vĩ mô và kiềm chế làm phát: điều hành chính sách tiền tệ thận trọng; phân các ngân hàng thành 4 nhóm để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng và giám sát chặt chẽ và có lộ trình hỗ trợ các NHTM kém thanh khoản, để không xảy ra đổ vỡ. Có kế hoạch giảm lãi suất huy động theo tín hiệu vĩ mô (NHNN đã 3 lần điều chỉnh trần lãi suất huy động VND từ 14%/năm xuống 11%/năm trong 2 tháng); kiểm soát được các giao dịch của các TCTD trên thị trường liên ngân hàng; NH Nhà nước đã thực hiện tích cực sử dụng công cụ tái cấp vốn cho các NH thương mại; quản lý hoạt động kinh doanh vàng; quản lý ngoại hối đạt kết quả tốt.

Trong việc tái cấu trúc các NHTM, NH Nhà nước đã có đề án “cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011 -2015” đã được chính phủ phê duyệt và đã ban hành kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng. Đến nay đã có 5 ngân hàng nhỏ thực hiện hợp nhất, sát nhập.

NHNN đã chỉ đạo các NH thương mại và đưa ra nhiều những giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp.

- Tiếp tục giảm lãi suất cho vay đối với nền kinh tế ( Hiện nay NHTMCP Công Thương Việt Nam đã giảm lãi suất cho vay ngắn hạn đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn VND 11% -12% đối với khách hàng tốt; DN xuất khẩu 11,5%; lĩnh vực sxkd khác tối đa là 14%/năm.)

- Để giúp DN tiếp cận vốn khi có nợ xấu, NHNN đã có QĐ 780, QĐ 2506 chỉ đạo cho phép các TCTD cơ cấu lại nợ, giảm lãi, miễm lãi và cho phép DN thu xếp vốn trả nợ trước hạn với các hợp đồng tín dụng vay vốn với lãi suất cao, cho vay mới với lãi suất thấp để DN có khả năng phục hồi sản xuất kinh doanh.

- NHNN chỉ đạo các NHTM đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng đi đôi với nâng cao chất lượng tín dụng.

- Tiếp tục giám sát chặt chẽ chặt chẽ các NH nhỏ yếu kém để hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh về lãi suất, và không làm ảnh hưởng đến lợi ích của người gửi tiền.

- Quản lý và giám sát hoạt động kinh doanh mua bán vàng, hoạt động ngoại hối đã có kết quả bước đầu.

Mặc dù, hệ thống ngân hàng đã có nhiều cố gắng để duy trì hoạt động của nền kinh tế, nhưng trong điều kiện nền kinh tế vẫn còn khá nhiều bất ổn, xu hướng giảm lãi suất xuống là tất yếu, nhưng ngân hàng có cái khó: bởi người gửi tiền thì luôn muốn lãi suất cao, trong khi người đi vay ngân hàng thì chỉ muốn lãi suất cho vay thấp. Chính sách lãi suất được coi là hợp lý phải coi trọng lợi ích của cả ba bên: người gửi, người vay và phải giữ được ổn định cho cả hệ thống ngân hàng. Chính vì lẽ đó, cần có sự cảm thông từ nhiều phía.

Vấn đề thiếu vốn của các DN, giải quyết tăng trưởng tín dụng, giải quyết vốn cho nền kinh tế

Vốn hoạt động của các NH thương mại 95% là vốn đi vay từ nhiều nguồn khác nhau. Một nguyên tắc phải quán triệt trong hoạt động tín dụng là chỉ cho vay vốn đối với những khách hàng sản xuất kinh doanh có hiệu quả, đảm bảo trả nợ đầy đủ và đúng hạn cho ngân hàng. Việc cho vay của ngân hàng chủ yếu phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của DN và đó chính là NH thương mại phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với những đơn vị và cá nhân gửi tiền vào ngân hàng. Nhiều DN kinh doanh hiệu quả thấp và thua lỗ bởi nguyên nhân tăng trưởng và hoạt động chủ yếu dựa vào vốn tín dụng, trong khi thanh khoản thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản còn kém, đa phần các DN Việt Nam năng lực tài chính hạn chế, hiệu quả thấp nên chưa thể huy động vốn qua thị trường này. Như vậy, nguồn vốn cho DN hoạt động vẫn chủ yếu từ các NHTM. Ngoài ra về chủ quan từ phía các doanh nghiệp còn có sự phát triển quá nóng dẫn đến không coi trọng quản trị nội bộ, thiếu minh bạch về thông tin, thiếu nắm bắt tình hình vĩ mô và vi mô, tình hình quốc tế và trong nước để có định hướng chiến lược, kế hoạch SXKD phù hợp, bền vững; chưa tính toán kỹ lưỡng, đầy đủ tính khả thi hiệu quả, cơ cấu nguồn vốn đầu tư cũng dẫn đến tình trạng đổ vỡ, khó khăn với không ít DN.

Thực tế vừa qua thật sự là hồi chuông thức tỉnh, đây cũng là nội dung cần thiết để thực hiện cơ cấu lại doanh nghiệp, cơ cấu lại nền kinh tế, nhiều doanh nghiệp nợ cũ, nợ quá hạn lớn thì thật sự các NHTM khó để cho vay tiếp; vấn đề cả NH và DN cần chủ động, tích cực cùng khắc phục.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và NH Nhà nước, NHTM CP Công thương Việt Nam vừa qua và hiện nay đang tập trung ngoài việc giảm mạnh lãi suất tín dụng cho vay, liên tục thực hiện các giải pháp hỗ trợ giải quyết khó khăn cùng DN: cơ cấu lại nợ, xóa lãi, giảm lãi, cho vay tiếp có hạn chế để doanh nghiệp khắc phục khó khăn trả nợ được ngân hàng.

Về nông nghiệp, nông thôn, chúng tôi cho rằng lĩnh vực nông nghiệp nông thôn có thể còn có nơi thiếu vốn nhưng cơ bản không phải là thiếu vốn mà Nhà nước cần đầu tư nhiều hơn về cơ sở hạ tầng các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, hỗ trợ kỹ thuật canh tác trồng trọt,chăn nuôi và phòng chống dịch bệnh để nâng cao chất lượng, năng suất, hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, xây dựng kinh tế nông nghiệp hàng hóa, xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ xóa nợ cho nông nghiệp trong trường hợp rủi ro, thiên tai, dịch bệnh.

5. Kiến nghị:

- Thực hiện kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô đồng thời duy trì và tăng trưởng kích cầu, đẩy mạnh hoạt động SXKD, tăng xuất khẩu, ổn định cải thiện thu nhập của dân cư, thực hiện tốt an sinh xã hội.

- Trong các giải pháp cấu trúc lại nền kinh tế, chúng tôi đề nghị Đảng, Nhà nước, Quốc hội Chính phủ ưu tiên hỗ trợ tích cực để thực hiện các giải pháp cấu trúc lại hệ thống các NHTM;

- Chính phủ cần xem xét, phê duyệt để thành lập công ty mua bán nợ của NH Nhà nước thực hiện phương án mua lại nợ của các DN để giúp DN vượt qua khó khăn.

- Về phía Ngân hàng nhà nước và việc điều hành chính sách tiền tệ: CPI 5 tháng đầu năm 2012 ở mức 2,87% thì mục tiêu kiềm chế lạm phát năm 2012 chúng ta sẽ thực hiện được. Chính sách tiền tệ 7 tháng cuối năm tiếp tục điều hành linh hoạt hợp lý, nhất là chính sách tín dụng và chính sách lãi suất. Đồng chí Thống đốc Nguyễn Văn Bình chiều ngày 7-6-2012 báo cáo tại Quốc Hội là ngày 11-6 sẽ giảm lãi suất huy động VND xuống 9% sẽ là động lực tích cực để kích thích tăng trưởng, giúp DN tiết giảm chi phí và phục hồi sản xuất.

Đại biểu Quốc hội, TS. Phạm Huy Hùng

* Đầu đề do báo QĐND Online đặt