Tái cấu trúc tập đoàn, doanh nghiệp Nhà nước: Cần quyết liệt và thực chất

Các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đang nắm giữ một nguồn lực lớn, nhưng sự đóng góp cho nền kinh tế chưa tương xứng với đầu tư của Nhà nước.

Số liệu của Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính) cho thấy, tính đến tháng 2/2012, cả nước đã sắp xếp được hơn 4.800 doanh nghiệp (DN), trong đó có gần 3.400 DN và bộ phận DN đã cổ phần hóa (chiếm 71,8%). Ngoài ra, 100% DN được chuyển sang DN trách nhiệm hữu hạn một thành viên và nhiều tổng công ty được tổ chức lại bằng cách hợp nhất, giải thể. Tuy nhiên, theo ông Đặng Quyết Tiến - Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, ngay các DN đã cổ phần hóa, rất ít DN làm ăn có hiệu quả. Nếu loại bỏ ưu đãi trong quá trình cổ phần hóa thì hiệu quả kinh doanh còn thấp hơn khi chưa cổ phần; vốn sử dụng không hiệu quả, năng suất lao động không tăng.

Theo Cục Tài chính, phần lớn DNNN hoạt động trong các lĩnh vực trọng yếu, chủ chốt của nền kinh tế, như: Dầu khí, điện lực, xi măng, sắt thép, khai khoáng... nhưng hiệu quả sinh lợi không cao. Trình độ công nghệ, năng suất lao động của khá nhiều DN còn thấp. Sức cạnh tranh hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, chưa tương xứng với đầu tư của Nhà nước.

Ông Tiến cho biết, sau tái cấu trúc, hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn hơn, bởi nội tại của chính DN. Hầu hết các DN chưa chú trọng đến việc xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững, mà chỉ chú trọng tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, trong khi chất lượng nguồn nhân lực hạn chế

Ảnh minh họa: internet

Nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi, hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thủ tục hành chính phiền hà, chưa minh bạch, thiếu vốn… đặt DN trước bộn bề khó khăn. Tại hội thảo “Chính sách cạnh tranh và tái cấu trúc doanh nghiệp”, ông Vũ Bá Phú – Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) - cho hay, tái cấu trúc đang vướng mắc với Luật Cạnh tranh, nếu không có những biện pháp xử lý thỏa đáng, tái cấu trúc DNNN sẽ gặp khó. Việc sáp nhập hai “ông lớn” trong lĩnh vực viễn thông là MobiFone - VinaPhone có thể vi phạm Luật Cạnh tranh, bởi hai DN này chiếm đến 55% thị phần. Vướng mắc này chỉ có thể tháo gỡ nếu DN được miễn trừ áp dụng Luật Cạnh tranh, mà ở đây, người có quyết định cuối cùng là Thủ tướng Chính phủ.

PHÂN ĐỊNH RÕ CHỨC NĂNG

Để tái cấu trúc DNNN có hiệu quả, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong - nói, phải có cách làm mới, với một lộ trình quyết liệt và thực chất. Muốn làm được điều đó cần phải bắt đúng “bệnh” và phân định rõ chức năng của DNNN chứ không đơn thuần cứ tiến hành theo phong trào. Nội dung cơ bản của chiến lược tái cấu trúc DNNN thời gian tới là phải kiên quyết sắp xếp các tập đoàn, tổng công ty thua lỗ kéo dài, chấn chỉnh hoạt động đầu tư ngoài ngành. Cổ phần hóa DNNN dựa trên cơ sở thị trường cũng như thay đổi nhận thức, quan điểm của người lãnh đạo DN.

Từ tháng 4/2012, tái cấu trúc DNNN sẽ được Chính phủ đẩy mạnh. Ông Đặng Quyết Tiến khẳng định, lần này sẽ làm quyết liệt. Trọng tâm là 11 tập đoàn kinh tế nhà nước và gần 90 tổng công ty của các bộ, ngành. Tiến tới sẽ mở rộng toàn bộ các DNNN, kể cả lâm, nông trường quốc doanh… Lộ trình đến năm 2015, cơ bản phải thực hiện xong một số vấn đề như: Tái cơ cấu tài chính, phân định ngành nghề, tái cơ cấu ngành nghề; cổ phần hóa và thoái vốn. Tuy nhiên, sự thành công của tái cấu trúc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Thị trường, cơ chế, chính sách và nội tại của chính DN. Nếu người đứng đầu quyết tâm thực hiện, sẽ nhanh. Nhưng có khúc mắc, phải có sự can thiệp của Chính phủ thì tiến trình tái cấu trúc sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Theo Công thương