QĐND - Nhằm hạn chế gây ô nhiễm môi trường, tác động xấu tới sinh thái phá Lăng Cô, UBND thị trấn Lăng Cô (huyện Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế) đã có quyết định cấm khai thác vỏ hàu để nung vôi. Song,  do không có đất đai sản xuất và vì miếng cơm, manh áo, người dân nơi đây vẫn ồ ạt khai thác và sản xuất vôi từ vỏ hàu.

Thôn Lập An (thị trấn Lăng Cô) nằm dưới chân đèo Phú Gia. Vào những ngày đầu năm 2012, về thị trấn Lăng Cô, đứng trên đèo nhìn xuống thôn chúng tôi thấy một màn khói trắng bốc lên bao phủ cả một vùng rộng lớn. Anh bạn đồng nghiệp cùng đi giải thích, đó là khói từ các lò nung vôi trong thôn. Rồi anh cho biết thêm, nung vôi từ vỏ hàu là nghề truyền thống của người dân thôn Lập An, nó đã tồn tại gần trăm năm nay. Ngoài nghề nung vôi, cả thôn hầu như không có nghề nào khác để sinh sống, vì họ rất thiếu đất để sản xuất nông nghiệp. Chính vì vậy, khi  UBND thị trấn có quyết định cấm khai thác, các lò sản xuất vôi phải ngừng hoạt động, nguồn thu nhập không còn, cuộc sống người dân lâm vào cảnh túng thiếu đủ thứ. Cả thôn kéo nhau lên núi đốn củi, nhặt ve chai, số thanh niên có sức khỏe thì bỏ quê đi làm ăn xa, nhưng cũng chỉ được một thời gian ngắn rồi lại quay về.

Cơ sở sản xuất hoạt động suốt ngày đêm

 

Theo ông Nguyễn Văn Hùng, một người dân ở thôn: “Nghề làm vôi hàu được truyền từ ông cha, trước đây cha tôi cũng làm nghề khai thác vỏ hàu để nung vôi mà sống. Đến đời tôi, cả nhà ai cũng làm nghề này. Mấy đứa con của tôi có đi học đâu, vì trường xa, tiền lại không có, chúng phải ở nhà làm vôi hàu phụ giúp ba mẹ kiếm sống!”.

Ngừng một lát ông Hùng cho biết thêm: “Chúng tôi ủng hộ chủ trương cấm khai thác vỏ hàu để nung vôi vì gây ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng đến cuộc sống người dân. Nhưng, không có đất sản xuất nông nghiệp, không có nghề phụ chúng tôi không biết sống bằng gì. Thế là chúng tôi đành phải quay lại nghề cha ông để lại”.

Còn chị Trần Thị Hải, một hộ làm nghề khai thác, nung vôi từ vỏ hàu tâm sự: “Gia đình tôi mới chuyển về thôn này được 5 năm và theo nghề từ đó đến nay. Công việc đang suôn sẻ, bỗng dưng chính quyền thị trấn phát lệnh không được làm nữa. Ruộng vườn của gia đình tôi và một số hộ gia đình khác trong thôn đã bị lấy hết làm dự án. Hiện nay, cả gia đình tôi phải ăn sắn cho qua bữa!”.

Chúng tôi vào thôn tìm hiểu thêm và được biết, lúc đầu người dân trong thôn lén lút ra phá khai thác vỏ hàu và tranh thủ nung vôi vào ban đêm khi cơ quan chức năng không để ý. Sau đó, mọi người khai thác vỏ hàu và nung vôi công khai trở lại. Vì ai cũng nghĩ, đói nên đành phải liều... Hiện tại ở thôn Lập An có hàng chục máy khai thác và cơ sở sản xuất, hoạt động cả ngày lẫn đêm như một công trường.

Thôn Lập An lúc nào cũng bị bao trùm bởi khói bụi thải ra từ các nhà máy sản xuất vôi hàu

 

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề trên, ông Trần Minh Giảng, Chủ tịch UBND thị trấn Lăng Cô khẳng định: “Trước đây chúng tôi đã có các biện pháp cứng rắn để ngăn chặn và đưa ra một số giải pháp giúp dân chuyển đổi phương thức làm ăn. Nhưng, do phần lớn người dân trong thôn không biết chữ, không thể làm việc trong các nhà máy, mà chỉ quen với việc khai thác vỏ hàu, nung vôi nên việc chuyển đổi ngành nghề gặp khó khăn... Chúng tôi đã có văn bản gửi lên UBND tỉnh đề nghị có phương án hỗ trợ bà con chuyển đổi phương thức sản xuất và giải quyết tình trạng trên. Vấn đề này vượt ra ngoài khả năng của lãnh đạo thị trấn…”.

Đề nghị, UBND thị trấn Lăng Cô nói riêng và tỉnh Thừa Thiên - Huế sớm có biện pháp giúp bà con chuyển đổi phương thức sản xuất để môi trường nơi đây sẽ sớm được cải thiện.

Bài và ảnh: Văn Thông