QĐND - Mới giữa mùa khô nhưng nước mặn đã xâm nhập nhanh vào nội đồng ở các tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) gây ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Cống Cần Chông (huyện Tiểu Cần, Trà Vinh) đã đóng và được theo dõi chặt chẽ về độ mặn.

Hiện nay, các huyện Trà Cú, Cầu Ngang, Châu Thành (tỉnh Trà Vinh) lúa đông xuân trong giai đoạn trổ đòng bị ảnh hưởng nghiêm trọng của nước mặn xâm nhập nội đồng. Lúa nhiễm mặn gây nghẹn đòng, số đã trổ bông bị lép hạt làm giảm năng suất, thất thu khi thu hoạch. Theo nhận định của phòng nông nghiệp các huyện trên, hiện nay do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc (còn gọi là gió chướng) thổi mạnh, kéo theo nước biển dâng cao làm nước mặn xâm nhập nhanh hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến 15.000ha lúa đông xuân.

Ông Huỳnh Ngọc Thảo, Phó trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện Trà Cú cho biết:

- Lúa đông xuân bị ảnh hưởng do nước mặn xâm nhập vào nội đồng kéo dài là điều không thể tránh khỏi. Do nhiều hộ dân tự ý sản xuất ngoài lịch thời vụ mặc dù chính quyền địa phương đã khuyến cáo. Thực hiện sự chỉ đạo của Sở NN&PTNT, cống Cần Chông nằm trên huyện Tiểu Cần (công trình ngăn mặn, tiếp ngọt cho các huyện Tiều Cần, Trà Cú, Càng Long, Châu Thành) đã đóng lại để ngăn mặn, nhằm hạn chế phần nào sự xâm nhập của nước mặn và sự tổn thất năng suất lúa. Tuy nhiên, mực nước trong nội đồng sẽ xuống thấp, có thể gây khô hạn kéo dài.

Theo Sở NN&PTNT tỉnh Trà Vinh, hiện nay, độ mặn phía sông Hậu, tại vàm Cầu Quan (huyện Tiểu Cần) đang dao động từ 3-4‰; bên sông Cổ Chiên, tại vàm Trà Vinh độ mặn dao động từ 5-6‰… ảnh hưởng đến sự phát triển của các loại cây, trái. Đến nay, tỉnh đã đóng phần lớn các cống ngăn mặn, hiện chỉ còn hai cống Rạch Rum và Cái Hóp (huyện Càng Long) còn mở để lấy nước ngọt từ phía tỉnh Vĩnh Long về phục vụ sản xuất nhưng bên ngoài hai cống này đã xuất hiện độ mặn 1‰ và có khả năng sẽ tăng lên trong thời gian tới.

Ông Đoàn Tấn Triều, Giám đốc Công ty Quản lý khai thác công trình thủy lợi (Sở NN&PTNT tỉnh Trà Vinh) cho biết, đã phân công cán bộ túc trực tại các cống quan trọng ở các địa phương, theo dõi diễn biến độ mặn của nước. Riêng cống Cần Chông, nếu độ mặn dưới 1‰ thì phải mở cửa, vận hành hết công suất phục vụ cho sản xuất. Nếu độ mặn từ 1,1‰ đến 2‰ thì cho vào 1 đến 2 cửa, cho ra 1 đến 2 cửa; nếu độ mặn lớn hơn 2‰ thì đóng triệt để. Đồng thời, huy động lực lượng nạo vét kênh, mương để khai thông dòng chảy từ thượng nguồn về.

Tỉnh Trà Vinh đang khẩn trương nạo vét kênh, mương khai thông dòng chảy đưa nước ngọt từ thượng nguồn về chống mặn.

Tại Bến Tre, độ mặn 4‰ đã xâm nhập trên các sông Cổ Chiên, Cửa Đại, Hàm Luông vào khoảng 25km. Theo đó, trên sông Cổ Chiên, độ mặn đã vào đến xã Hương Mỹ (huyện Mỏ Cày Nam); trên sông Hàm Luông, độ mặn trên đã về đến xã Hưng Lễ (huyện Giồng Trôm); trên sông Cửa Đại, độ mặn đã đến xã Phú Vang (huyện Bình Đại) gây khó khăn rất lớn cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của địa phương. Bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất là hàng nghìn hộ dân của hơn 20 xã ở các huyện Thạnh Phú, Ba Tri và Bình Đại đang lâm vào cảnh thiếu nước ngọt trầm trọng. Hiện nay, người dân ở khu vực trên sinh hoạt phụ thuộc vào các xe bán nước ngọt từ nơi khác đến hoặc mua tại các giếng với giá từ 40 đến 50 nghìn/m3.

Ông Trần Thành Phong, ngụ tại xã Thạnh Phước, huyện Bình Đại (Bến Tre) cho biết:

- Cứ mỗi năm vào mùa khô, nước mặn xâm nhập nhanh làm cho người dân ở đây rất khốn khó vì thiếu nước ngọt phục vụ ăn uống và sinh hoạt, các gia đình ở quá xa hay ngoài hệ thống cấp nước của Nhà nước thì càng khốn khó hơn.

Được biết, các chương trình cấp bể chứa nước ngọt, công trình cấp nước cho dân nghèo tại các huyện trên chưa đáp ứng đủ yêu cầu của nhân dân. Ngoài ra, theo dự báo tình trạng thiếu nước ngọt có khả năng ngày càng trầm trọng hơn do nguồn nước ngọt từ thượng nguồn đổ về ngày càng giảm.

Còn ở tỉnh Hậu Giang, nước mặn đã xâm nhập vào sâu hơn 30km, tập trung ở khu vực thành phố Vị Thanh, các xã thuộc huyện Long Mỹ với nồng độ 3‰, uy hiếp đến 2 nghìn héc-ta lúa hè thu đang trong giai đoạn mạ non. Theo Sở NN&PTNT tỉnh Hậu Giang, trong thời gian tới, mực nước mặn có thể tăng lên rất cao. Vì vậy, chính quyền địa phương đang khẩn trương kiểm tra, tu sửa các cống, đập ngăn mặn và sẽ cho đóng cống nếu độ mặn của nước lên cao.

Ngoài các địa phương trên, các tỉnh như: Tiền Giang, An Giang, Kiên Giang,… cũng đã và đang bị ảnh hưởng bởi nước mặn xâm nhập. Được biết, theo dự báo của Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, thời gian tới nước mặn sẽ xâm nhập vào các cửa sông ở các địa phương khu vực ĐBSCL khoảng 50km, trong đó nước có độ mặn 4‰ trở lên xâm nhập sâu khoảng 30km trong mùa khô này. Đây là tình trạng đã xảy ra trong nhiều năm, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống nhân dân địa phương. Thiết nghĩ các cơ quan chức năng, nhất là ngành nông nghiệp các tỉnh cần triển khai nhanh hơn nữa các biện pháp ngăn chặn.

Bài và ảnh: Văn Xây