QĐND - Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1-5-2013. Đây sẽ là hành lang pháp lý quan trọng góp phần hạn chế bệnh tật, nâng cao sức khỏe cộng đồng. 

Hút thuốc lá là nguyên nhân gây nên các bệnh về đường hô hấp. Trong ảnh: Điều trị bệnh nhân tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Ảnh: Dương Ngọc

Quá nhiều bệnh liên quan đến thuốc lá!

Có dịp ra bến tàu, bến xe, công viên, sân vận động, nhà hàng, rạp chiếu phim… đâu đâu chúng ta cũng nhìn thấy cảnh những người đàn ông miệng phì phèo khói thuốc lá. Tại nhà riêng, nhiều bà vợ cũng khốn khổ vì phải sống chung với khói thuốc của chồng...

Theo số liệu của Bộ Y tế, Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ người sử dụng thuốc lá cao nhất thế giới. Tỷ lệ người trưởng thành đang hút thuốc lá, thuốc lào là 23,8%, tương đương 15,3 triệu người. Trong đó, tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới là 47,4% và nữ giới là 1,4%. Bên cạnh đó, tỷ lệ bị phơi nhiễm với khói lá rất cao (tại nhà là 67,6%, tại nơi làm việc là 49%). Đặc biệt, phụ nữ và trẻ em là những người thường xuyên phải tiếp xúc với khói thuốc lá.

Công bằng mà nói, ngành công nhiệp thuốc lá cũng đã có những đóng góp nhất định vào nguồn thu ngân sách Nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 250.000 lao động. Tuy nhiên, những tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người và kinh tế xã hội là tổn thất khó bù đắp được.

Theo Bộ Y tế, hút thuốc lá là nguyên nhân của 25 căn bệnh, trong đó có nhiều bệnh nguy hiểm như: Ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim… do khói thuốc lá có chứa hơn 7000 chất hóa học và khoảng 70 chất là tác nhân gây ung thư. Người nghiện thuốc lá có nguy cơ tử vong cao gấp 2,5 đến 10 lần so với người không hút thuốc lá. Khói thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ ung thư phổi lên 26%, mắc bệnh phổi lên 25%, mắc bệnh tim tăng lên 25-30% và tăng nguy cơ đột quỵ lên 82%.

Ở nước ta, trong số 4 nguyên nhân gây tử vong cao thì thuốc lá đứng hàng thứ hai. Tổ chức Y tế Thế giới ước tính, mỗi năm Việt Nam có khoảng 40.000 người tử vong về các bệnh có liên quan đến thuốc lá và dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên tới 70.000 người.

Thuốc lá cũng gây nên những hệ lụy trái chiều cho nền kinh tế. Năm 2010, chỉ riêng chi phí điều trị cho 3 trong số 25 loại bệnh liên quan đến thuốc lá (ung thư phổi, bệnh mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn) đã là 2.304 tỷ đồng. Con số này trong năm 2011 và 6 tháng đầu năm 2012 vẫn tiếp tục tăng lên. Theo ước tính, một người hút thuốc lá trong một năm chi tiêu hết số tiền bằng 1/3 số tiền dành cho lương thực, gấp 1,5 lần chi cho giáo dục, gấp 5 lần chi phí cho y tế. Như vậy, hút thuốc lá là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nghèo đói.

Hành lang pháp lý thuận lợi cho công tác phòng, chống tác hại thuốc lá

Nâng cao sức khỏe, trong đó có phòng, chống tác hại của thuốc lá là một nhiệm vụ quan trọng của công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đây còn là vấn đề mang tính thời đại khi mà số người chết do các bệnh không lây nhiễm đã chiếm đến 50% số ca tử vong, trong số đó có tỷ lệ đáng kể người chết sớm (trước tuổi 60). Đó thực sự là những cái chết tức tưởi mà lẽ ra có thể phòng ngừa được nếu có sự quan tâm hợp lý, đặc biệt là thông qua biện pháp phòng bệnh ngay từ khi còn khỏe mạnh. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá chính là hành lang pháp lý thuận lợi nhằm góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong buổi họp báo Công bố Luật mới đây, đại diện Bộ Y tế cho biết: Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá gồm có 5 chương và 35 điều, với các chính sách pháp luật cơ bản về giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, kiểm soát chặt chẽ để giảm nguồn cung cấp thuốc lá, điều kiện đảm bảo để thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Các biện pháp này, đặc biệt là quy định cấm hút thuốc lá tại địa điểm công cộng, quy định cảnh báo sức khỏe bằng chữ và hình ảnh chiếm 50% diện tích chính của bao bì thuốc lá nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe của những người không hút thuốc lá, hạn chế tiếp cận thuốc lá, ngăn ngừa tác hại của thuốc lá, tiến tới thay đổi hành vi, giúp người chưa hút thuốc lá không bắt đầu hút, người đang hút thuốc lá giảm dần và không hút thuốc lá, từ đó giúp giảm sử dụng thuốc lá.

Đáng chú ý, tại Chương III có quy định cụ thể các biện pháp kiểm soát nguồn cung cấp thuốc lá như: Quy định về quản lý kinh doanh thuốc lá, quy hoạch kinh doanh thuốc lá, kiểm soát đầu tư sản xuất thuốc lá, kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, số lượng điếu thuốc lá trong bao, bán thuốc lá, các biện pháp phòng, chống thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả... Các biện pháp này nhằm mục tiêu kiểm soát chặt chẽ hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá, từng bước giảm dần nguồn cung cấp thuốc lá một cách chủ động, gắn liền với tốc độ nhu cầu sử dụng thuốc lá, góp phần phòng, chống tác hại của thuốc lá một cách hiệu quả và bền vững. 

Nhất Ngôn - Quỳnh Nga