QĐND - Sau khi loạt bài viết 5 kỳ “Kinh nghiệm từ các xã điểm xây dựng nông thôn mới” của tác giả Lê Thiết Hùng và Nguyễn Kiểm được đăng tải trên Báo Quân đội nhân dân (trên các số báo ra từ ngày 9 đến ngày 13-4), chúng tôi đã nhận được những phản hồi tích cực từ phía bạn đọc. Trong đó, hầu hết đều có chung nhận xét: Qua những mô hình điểm ở các xã do Trung ương và các tỉnh, thành phố lựa chọn, đã lộ diện hình hài bức tranh nông thôn mới ở Việt Nam.

Xã Thanh Tân, huyện Kiến Xương là xã điểm về mô hình nông thôn mới của tỉnh Thái Bình. Ảnh: Đình Huệ

 

Nhiều cách làm sáng tạo ở các địa phương

Anh Võ Văn Hảo, nông dân xã Lương Trà, huyện Tri Tôn (An Giang) nhận xét: Loạt bài viết khá công phu, đề cập tới nhiều mô hình với những kinh nghiệm và cách làm hay về xây dựng nông thôn mới ở khắp các địa phương trong cả nước. Những kinh nghiệm nêu trong bài viết giúp chúng tôi hiểu rằng, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, Nhà nước chỉ đóng vai trò định hướng và hỗ trợ một phần kinh phí chứ không phải làm thay cho nông dân, vì thực chất đây không phải là dự án đầu tư. Cách thu hút doanh nghiệp về đầu tư tại địa phương, dạy nghề giải quyết việc làm cho người dân ở xã Hải Đường, Hải Hậu (Nam Định) là một ví dụ tốt.

Anh Nguyễn Hồng Quang, xã Mỹ Đức, huyện Thanh Oai (Hà Nội) bày tỏ: “Có rất nhiều địa phương loay hoay giữa việc giải bài toán giảm tải các khoản đóng góp của nông dân nhưng lại muốn họ tham gia đóng góp công sức, tiền bạc xây dựng nông thôn mới. Cách làm ở xã Mễ Sở, huyện Văn Giang (Hưng Yên) mà bài viết đề cập chính là một phát kiến hay. Tức là mỗi hộ có thể góp vài chục mét đất canh tác của nhà mình để sản xuất chung (do một số người đứng ra tổ chức làm), lấy kinh phí từ việc thu hoạch nguồn hoa lợi để đóng góp xây dựng kết cấu hạ tầng. Đó là cách làm sáng tạo, vì người nông dân không bị mất đất, không phải bỏ tiền túi ra đóng góp mà vẫn có thể tham gia xây dựng nông thôn mới. Tôi nghĩ các địa phương khác cần học tập kinh nghiệm này”.

Ông Huỳnh Quốc Minh, cán bộ xã Bình Hòa Phước, huyện Long Hồ (tỉnh Vĩnh Long) nhận xét: Loạt bài “Kinh nghiệm từ các xã điểm xây dựng nông thôn mới” viết khá sâu về vấn đề thực hiện Chủ trương xây dựng nông thôn mới. Các tác giả đã đề cập nhiều vấn đề, đúc rút nhiều kinh nghiệm ở các địa phương, từ cách lập quy hoạch đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ nông thôn, đến việc nâng cao giá trị trên diện tích đất canh tác, phương pháp thu hút doanh nghiệp, huy động người dân cùng tham gia thực hiện... Theo ông Minh, ông lĩnh hội được hai vấn đề hay. Thứ nhất, khi chính quyền địa phương, cụ thể là cấp xã, tuyên truyền vận động thấu đáo cho người dân hiểu, họ sẽ nhiệt tình tham gia đóng góp công sức, tiền bạc để thực hiện chương trình này. Đây là yếu tố then chốt trong xây dựng nông thôn mới. Thứ hai, không thể có công thức chung cho việc xây dựng nông thôn mới. Mỗi địa phương, tùy thuộc vào đặc điểm tình hình kinh tế-xã hội, vùng miền mà sáng tạo ra những cách làm hay, hiệu quả, thiết thực. Những bài học được rút ra qua các mô hình điểm không chỉ giúp cán bộ cấp xã có thêm kinh nghiệm tổ chức chỉ đạo thực hiện, mà còn giúp bà con nông dân hiểu và tham gia hưởng ứng. 

Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các tiêu chí là rất cần thiết

Theo ông Trần Văn Bách, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình: “Ninh Bình hiện đã có 59/120 xã tiến hành xong việc quy hoạch nông thôn mới, trong đó 55 xã đã phê duyệt đề án. Chúng tôi đang tham khảo những cách làm hay của một số mô hình điểm. Nội dung được đề cập trong loạt bài về mô hình các xã điểm xây dựng nông thôn mới là những kinh nghiệm quý, chúng tôi tham khảo vận dụng, đặc biệt là việc thống nhất nhận thức trong cán bộ, đảng viên và quần chúng trong thực hiện phong trào này. Quan điểm của chúng tôi là phải làm từng bước, chắc chắn và hiệu quả, tiêu chí nào dễ làm trước, tiêu chí nào khó làm sau, trong đó người dân phải là chủ thể trong xây dựng nông thôn mới. Tôi rất tâm đắc với cách làm của một số địa phương như: Hưng Yên, Thái Bình, Bắc Giang, Hà Nội, đó là cần phải xã hội hóa quá trình này”.

Không chỉ đồng tình, cổ vũ những cách làm hay, một số bạn đọc còn góp ý, đề nghị điều chỉnh một số tiêu chí chưa phù hợp, nhất là tiêu chí về cơ cấu lao động, thu nhập, nghĩa trang, chợ nông thôn... Chị Nguyễn Thị Huyền, xã Đông Quý, huyện Tiền Hải (Thái Bình) đề xuất: “Đúng như bài báo phản ánh, việc đề ra một số tiêu chí quá cao so với thực tế người dân là chưa phù hợp. Nhất là phải tính đến đặc điểm, tâm lý, thói quen của người dân nông thôn. Chẳng hạn, nếu huy động sức dân để xây một cái chợ thật to nhưng không ai chịu vào “họp” thì thật là không phù hợp và lãng phí”.

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân sau khi loạt bài báo được đăng, ông Tăng Minh Lộc, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết: Việc điều chỉnh, sửa đổi một số tiêu chí là cần thiết, trong đó có chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Trước đây, quy định ngân sách Trung ương sẽ hỗ trợ trực tiếp 7 công việc gồm: Giao thông trục chính của xã, trường học, trạm xá, nhà văn hóa, trụ sở ủy ban, công tác quy hoạch, công tác đào tạo cán bộ… là chưa phù hợp, vì nếu làm như vậy ngân sách Trung ương sẽ không thể đáp ứng nổi. “Chúng tôi đã đề xuất Thủ tướng Chính phủ sửa đổi lại theo hướng: Ngân sách Nhà nước (bao gồm ngân sách Trung ương, địa phương), chỉ bảo đảm hỗ trợ mức 100% đối với 3 loại công việc gồm quy hoạch, đào tạo cán bộ và xây dựng trụ sở ủy ban xã. Còn lại chỉ hỗ trợ một phần. Riêng đối với các huyện, xã thuộc diện Chương trình 30a, Chương trình 135 của Chính phủ, mức hỗ trợ có thể lên tới 95%. Phần còn lại để người dân địa phương đóng góp một phần, tăng thêm trách nhiệm. Báo Quân đội nhân dân đã đề cập rất trúng vấn đề này”, ông Tăng Minh Lộc cho biết.

Hải Bình