QĐND Online - Tại Hải Phòng, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã chủ trì tổ chức Hội thảo “Tái cơ cấu nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng- những vấn đề đặt ra cho các khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu ở Việt Nam”.

Theo thông tin tại Hội thảo, bên cạnh 15 khu kinh tế ven biển đã được triển khai, với 3 khu kinh tế được bổ sung vào quy hoạch hồi đầu năm 2011, đến năm 2020, cả nước sẽ có 18 khu kinh tế ven biển với tổng diện tích mặt đất và mặt nước là 765.275,27 ha. Cả nước cũng đã phát triển 28 khu kinh tế cửa khẩu.

Hạ tầng Khu kinh tế Nhơn Hội trong quá trình hoàn thiện. Ảnh minh họa/internet.

Tuy đã góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế-xã hội của đất nước, nhưng hiệu quả thực sự của mô hình khu kinh tế hiện được coi là chưa tương xứng với số vốn cần đầu tư, đặc biệt là trong bối cảnh ngân sách vẫn eo hẹp. Ông Mai Xuân Hùng- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết, với tổng quy mô diện tích khu kinh tế lớn gấp 10 lần diện tích các khu công nghiệp, đóng góp vào nguồn thu ngân sách từ các khu kinh tế hàng năm mới chỉ khoảng 600 triệu USD. Ở 15 khu kinh tế ven biển đã được Thủ tướng phê duyệt thành lập đến cuối năm 2010, hầu hết tỷ lệ hoạt động của các dự án sản xuất kinh doanh mới đạt từ 20-30%, thậm chí có nơi chỉ đạt 10-20% như các Khu kinh tế Nhơn Hội, Vân Phong, Nam Phú Yên, Nghi Sơn…

Trong khi đó, hầu hết các khu kinh tế ven biển được thành lập ở những địa phương có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, thậm chí đặc biệt khó khăn, nên việc phát triển và nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng cũng đòi hỏi phải đầu tư lớn- bất cập với nguồn vốn hạn hẹp của địa phương, kể cả với sự hỗ trợ ngân sách từ trung ương.

Nếu thực hiện đầu tư toàn bộ diện tích đã được phê duyệt, thì con số sẽ rất “choáng”. TS. Vũ Thành Tự Anh- Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, tính toán: với diện tích toàn bộ các khu kinh tế ven biển hiện đã được duyệt (khoảng 730.000 ha) và suất đầu tư cơ sở hạ tầng trung bình (khoảng 100.000 USD/ha) thì đã cần đến 73 tỷ USD. Còn nếu tính cả trị giá thu hút đầu tư tối thiểu vào các khu này (khoảng 1 triệu USD/ha) thì số vốn đầu tư cần thu hút để lấp đầy toàn bộ diện tích đã duyệt sẽ lên tới 730 tỷ USD.

Trong khi đó, theo ước tính của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong giai đoạn 2004- 2009, tổng cộng các nguồn vốn hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương, vốn trái phiếu Chính phủ, nguồn thu địa phương được giữ lại, kể cả vốn vay viện trợ phát triển chính thức (ODA)… cũng chỉ mới đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng của các khu kinh tế đã được thành lập. Cần nói thêm rằng đây mới chỉ là phần hạ tầng cơ sở cơ bản chứ chưa phải là đầu tư nâng cao để các khu kinh tế thực sự trở thành mô hình tiên tiến; khả dĩ tạo ra các động lực phát triển có tính đột phá, nâng cao năng lực cạnh tranh và đẩy mạnh xuất khẩu cho toàn nền kinh tế.

Rõ ràng, khi mà ngân sách chưa thể “mở nồi” đột biến, trong tiến trình tái cấu trúc đầu tư, cơ chế phân bổ nguồn lực cho các khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu cần được rà soát, điều chỉnh, nếu không muốn quy hoạch chỉ để nằm trên giấy! Đó là chưa kể đến nhiều hệ lụy khác như lãng phí đất đai, thu không đủ bù chi…

Mỹ Hạnh