QĐND - Một trong những chỉ tiêu quan trọng của Quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia (giai đoạn 2011-2020) đã được Quốc hội phê duyệt là phải bảo vệ được 3,8 triệu héc-ta đất lúa. Tuy nhiên, giải pháp nào để thực hiện hiệu quả chủ trương này? Một nhà khoa học ở Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) từng đưa ra nhận xét: Người trồng lúa rất khó có thể làm giàu, cố lắm cũng chỉ khá mà thôi, còn lại thường là những người nghèo. 

Đây cũng là lý do khiến trong những năm gần đây không ít địa phương ở ĐBSCL chạy theo “làn sóng” đua nhau xây dựng các khu công nghiệp (KCN). Phát triển kinh tế để gia tăng nguồn thu ngân sách địa phương, giảm bớt việc phải xin ngân sách Trung ương là mong muốn chính đáng của các địa phương. Tuy nhiên, việc phát triển ồ ạt các KCN đã tác động không nhỏ đến diện tích đất nông nghiệp. Chỉ tính riêng vùng ĐBSCL, hiện có 16 KCN lấn vào diện dích đất lúa, với tổng diện tích 3.645 héc-ta, thế nhưng số diện tích này cũng chỉ mới cho thuê được 810 héc-ta (chiếm tỷ lệ khoảng 22%). Ngoài ra, các tỉnh trong vùng còn có 177 cụm công nghiệp, với tổng diện tích hơn 15.400 héc-ta và cũng chỉ mới có 15 cụm được doanh nghiệp thuê với diện tích 700 héc-ta (chiếm 4,5%). Như vậy, đang có tới 17.690 héc-ta đất công nghiệp (trong tổng số 19.102 héc-ta đất) bị bỏ trống. 

ĐBSCL là "vựa lúa" của  cả nước, việc bảo vệ đất trồng lúa cần xác định là nhiệm vụ cấp bách hiện nay. Vấn đề là phải làm sao giữ được diện tích đất lúa trước tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa như hiện nay. Việc bảo vệ đất trồng lúa là lợi ích chiến lược của quốc gia, trong đó có lợi ích của địa phương, vì thế, cần hài hòa hai lợi ích đó với nhau. Muốn bảo vệ đất lúa có hiệu quả thì phải có cơ chế, chính sách quy hoạch phù hợp, kiên quyết thu hồi, rút giấy phép những dự án không mang lại hiệu quả cao hơn so với trồng lúa. Đặc biệt, cần kiên quyết xử lý đối với nạn "quy hoạch treo". Đối với những dự án chưa triển khai, có thể "hoàn thổ" để tiếp tục trồng lúa. Về lâu dài, cần có chính sách hỗ trợ cho nông dân trồng lúa, đặc biệt là các tỉnh, thành phố làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh lương thực cho đất nước, để họ thực sự yên tâm sản xuất trên thửa ruộng nhà mình. 

Nguyễn Kiểm