QĐND - Từ vụ đông-xuân 2010-2011 đến nay, cụm từ “cánh đồng mẫu lớn” (CĐML) đã trở nên quen thuộc đối với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Với sự liên kết của “4 nhà” trong tư duy làm ăn lớn, CĐML đã làm tăng năng suất, chất lượng của lúa gạo, giúp cho người dân thu được lợi nhuận cao. Đây thực sự là động lực để kinh tế nông thôn của nước ta phát triển mạnh mẽ. 

Thu hoạch lúa trên “cánh đồng mẫu lớn”. Ảnh: An Giang

 

Năng suất, chất lượng cao

Trong vụ đông-xuân 2010-2011, bà con nông dân ở xã Vĩnh Bình, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang bắt đầu làm quen với cung cách làm ăn mới. Được sự giúp đỡ và hỗ trợ của Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang (AGPPS), 1.200ha đồng ruộng ở Vĩnh Bình được quy hoạch thành nơi trồng lúa với quy mô lớn, ứng dụng nhiều thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại trong quá trình sản xuất, thu hoạch và bảo quản lúa gạo. Đến vụ hè-thu 2011, diện tích CĐML ở Vĩnh Bình đã là 1.600ha... 

Để CĐML đạt hiệu quả cao, AGPPS tổ chức ký hợp đồng hợp tác sản xuất lúa với nông dân theo phương thức đầu tư lúa giống, cung cấp phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình sản xuất và cho người dân nợ nhưng không tính lãi trong vòng 120 ngày. Đây là thời gian phù hợp để nông dân sản xuất lúa trong một vụ và sau khi thu hoạch khoảng 30 ngày. Ngoài ra, AGPPS bỏ vốn để xây dựng hệ thống nhà kho chứa lúa, nhà xưởng sấy và chế biến lúa gạo quy mô lớn, có thể đáp ứng cho vùng sản xuất có diện tích khoảng 15.000ha. Trong vụ lúa đông-xuân 2010-2011 và vụ hè-thu 2011, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNN) tỉnh An Giang còn cử nhiều tổ cán bộ kỹ thuật xuống xã Vĩnh Bình hướng dẫn nông dân kỹ thuật sạ giống, chăm sóc lúa và thu hoạch lúa sao cho hiệu quả nhất. Ông Huỳnh Thế Năng, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết: “Mô hình CĐML đã mang lại năng suất, chất lượng lúa rất cao. Nhiều hộ nông dân thu hoạch được 9,0-12,3 tấn lúa/ha. Có nhà còn thu được 13 tấn/ha”. Với thành công đó, vụ đông-xuân 2011-2012, diện tích trồng lúa chất lượng cao ở xã Vĩnh Bình được mở rộng thêm gần 500ha nữa.

Cũng với mô hình này, bà con nông dân ở xã Phú Cần (Tiểu Cần-Trà Vinh) thu hoạch được hơn 8 tấn lúa/ha, có hộ đạt 9,5 tấn/ha trong vụ hè-thu 2011. Bà con Hợp tác xã Tân Cường (Tam Nông, Đồng Tháp) thu hoạch được từ 8,2 đến 9,3 tấn/ha. Năng suất lúa tăng nhanh, bán được giá nên đời sống của nông dân được cải thiện rất nhiều. 

Chi phí rẻ, lãi suất lớn

Sau vụ mùa bội thu trên CĐML, người dân xã Vĩnh Bình rất tin tưởng vào mô hình làm ăn với AGPPS. Ông Huỳnh Văn An, ngụ ở ấp Vĩnh Lộc cho rằng: “Liên kết làm ăn với AGPPS có rất nhiều cái lợi. Thứ nhất là được đầu tư về giống tốt, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Thứ hai là lúa sau khi thu hoạch có nơi chứa và bảo quản tốt. Thứ ba là có nơi tiêu thụ với giá cả hợp lý”.

Theo Sở NN&PTNN tỉnh An Giang, với mô hình CĐML giá thành sản xuất lúa trung bình của nông dân chỉ mất khoảng 2.950 đồng/kg lúa, thấp hơn chi phí của người dân ngoài mô hình từ 300 đến 500 đồng/kg. Bán lúa cho AGPPS, bà con sẽ thu được từ 6.600 đến 7000 đồng/kg lúa nguyên liệu. Khi trừ đi các khoản chi phí, người nông dân sản xuất trong CĐML sẽ thu lãi khoảng 3.050 đồng/kg. Nếu năng suất lúa thu hoạch được 12 tấn/ha, nhà nông sẽ có lãi khoảng 36 triệu đồng. Ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc dự án cụm chế biến gạo của AGPPS khẳng định: “Liên kết sản xuất lúa gạo với chúng tôi người dân sẽ bớt đi nỗi lo mất mùa, mất giá rất nhiều. AGPPS đang giúp bà con hình thành chu trình khép kín từ  sản xuất đến tiêu thụ”.

Khi liên kết xây dựng mô hình CĐML, AGPPS giúp người dân bảo quản lúa sau khi thu hoạch. Khi vận chuyển lúa từ ngoài đồng về, nông dân có thể gửi miễn phí trong kho của AGPPS trong vòng 30 ngày. Nếu quá thời hạn, bà con chỉ nộp phí lưu kho 1.500 đồng/tấn/ngày. Như vậy, người dân không chỉ chủ động được thời điểm bán lúa, mà không phải lo hao hụt do không biết cách bảo quản.

Phát triển nhiều “cánh đồng mẫu lớn”

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Bùi Bá Bổng cho rằng: “Khi doanh nghiệp gắn chặt với nông dân, được chính quyền địa phương ủng hộ nhiệt tình để có những cánh đồng sản xuất lúa quy mô theo tiêu chuẩn Viet GAP (thực hành sản xuất nông nghiệp tốt) thì năng suất, chất lượng và giá trị của lúa gạo sẽ được nâng cao”. Cũng từ thành công này, Bộ NN&PTNT đã phát động xây dựng CĐML trên toàn vùng và phát triển tới các tỉnh, thành phố khác trong cả nước. Trong vụ đông-xuân 2011-2012, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã đăng ký diện tích trồng lúa chất lượng cao lên 8000ha.

Ở tỉnh An Giang, ngoài xã Vĩnh Bình, các địa phương khác đang xây dựng khoảng 2000ha CĐML. Các huyện: Tháp Mười, Tam Nông (Đồng Tháp) có hơn 1.220 hộ dân đăng ký áp dụng tiêu chuẩn Viet Gap để xây dựng 10 cánh đồng có tổng diện tích 1.500ha. Được sự giúp đỡ của AGPPS và Công ty phân bón Bình Điền các tỉnh Long An, Trà Vinh cũng đang xây dựng CĐML. Ông Nguyễn Quốc Truyền, Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Long An cho biết: “Long An đang quy hoạch những CĐML diện tích 40.000ha ở các huyện Khánh Hưng, Vĩnh Hưng, Tân Hưng. Đây là điều kiện để nông dân làm quen và thích ứng với cung cách làm ăn hiện đại”.

Hiện nay, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã triển khai xây dựng những CĐML. Mô hình này đang được triển khai tích cực ở các tỉnh Long An, Tây Ninh, Đồng Nai, Bình Dương… Mô hình CĐML còn vươn ra cả miền Bắc khi các tỉnh Đồng bằng sông Hồng với diện tích quy hoạch hơn 16.000ha ở Hà Nội, Thái Bình, Hưng Yên, Nam Định. Đây là một sự đột phá trong phát triển công nghiệp, nông nghiệp, giúp người dân thoát nghèo, làm giàu, bảo đảm nguồn hàng xuất khẩu và thiết thực xây dựng nông thôn mới ở nước ta.

Lê Phi Hùng