QĐND – Ngày 18-7, tại Hà Nội, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã tổ chức họp báo công bố báo cáo kiểm toán năm 2011 về niên độ ngân sách năm 2010 và báo cáo kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán năm 2010 của KTNN. Bên cạnh nhiều kết quả tốt đạt được thì tình trạng thất thu thuế, chiếm dụng vốn, vượt chi ngân sách, sử dụng vốn sai mục đích, kinh doanh thua lỗ… vẫn xảy ra khá phổ biến với các địa phương, doanh nghiệp… được tiến hành kiểm toán.

Doanh nghiệp chiếm dụng vốn và thua lỗ

Ông Lê Minh Khái, Phó tổng KTNN cho biết, năm 2011 ngành đã tiến hành kiểm toán báo cáo quyết toán của 20 bộ, cơ quan Trung ương; 34 tỉnh, thành phố; 37 dự án đầu tư; 9 chương trình mục tiêu, dự án quốc gia; 6 chuyên đề; 27 doanh nghiệp Nhà nước và các tổ chức tài chính ngân hàng; 17 đơn vị thuộc lĩnh vực quốc phòng-an ninh; tỉnh ủy 9 tỉnh; kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2010 tại Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư… Đồng thời, kiến nghị xử lý tài chính hơn 21.765 tỷ đồng, trong đó các khoản tăng thu hơn 3.207 tỷ đồng; giảm chi hơn 2.199 tỷ đồng. Theo ông Lê Minh Khái, năm 2011 tổng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) vượt 27,5% dự toán, cho thấy sự cố gắng, nỗ lực trong quản lý thu NSNN của các bộ, ngành, địa phương.

Về kết quả kiểm toán việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước của 129 doanh nghiệp Nhà nước và kiểm tra hồ sơ kê khai thuế của 1.155 đối tượng nộp thuế tại 34 địa phương, KTNN đã xác định các khoản phải nộp ngân sách Nhà nước tăng thêm 426 tỷ đồng; tại 29 tập đoàn, tổng công ty, ngân hàng thương mại Nhà nước và tổ chức tài chính, số thuế, phí và các khoản khác phải nộp tăng thêm sau kiểm toán là hơn 589,5 tỷ đồng. Tình trạng thất thu về thuế, phí, lệ phí và thu khác NSNN chưa khắc phục được nhiều. Kiểm toán 272 đơn vị thuộc 20 bộ, ngành và 303 đơn vị thuộc 34 địa phương, KTNN xác định các khoản thuế, phí phải nộp NSNN tăng thêm 238,4 tỷ đồng. Theo KTNN, năm 2010, sản xuất kinh doanh của 19/21 tập đoàn, tổng công ty được kiểm toán đã có lãi, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên kết quả kiểm toán các tập đoàn và tổng công ty đã điều chỉnh tổng tài sản, nguồn vốn giảm 8.116 tỷ đồng, tổng doanh thu-thu nhập thuần giảm 240 tỷ đồng, tổng chi phí tăng 6.875 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế giảm 7.116 tỷ đồng, thuế và khoản còn nộp NSNN tăng 937,8 tỷ đồng. Những đơn vị bị lỗ như: Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) với lợi nhuận trước thuế âm 8.146 tỷ đồng, Tổng công ty Xây dựng đường thủy lỗ hơn 73 tỷ đồng; nhiều tập đoàn, tổng công ty có kết quả kinh doanh giảm mạnh so với năm trước như Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) giảm 33,65%, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) giảm 44%, Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện giảm 16,43%...

     Họp báo công bố báo cáo kiểm toán 2011.

Bên cạnh đó, KTNN cho biết, có 11/21 tập đoàn, tổng công ty hoạt động kinh doanh chủ yếu trên vốn chiếm dụng, vốn vay. Trong đó một số doanh nghiệp có hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu cao nên dễ gặp nguy cơ mất an toàn, mất cân đối tài chính, có doanh nghiệp huy động và sử dụng vốn sai mục đích dẫn đến mất cân đối lớn về nguồn vốn. Cụ thể, nợ phải trả của Tổng công ty Xây dựng và phát triển hạ tầng là 4,79 lần; Tập đoàn Phát triển nhà và Đô thị Việt Nam (HUD) là 4,01 lần; EVN là 3,83 lần, của Vinalines 3,12 lần... Kết luận của KTNN cũng nêu rõ, các doanh nghiệp đã hạch toán, kê khai thuế và các khoản phải nộp NSNN theo quy định nhưng đa số doanh nghiệp Nhà nước xác định, kê khai thuế và các khoản phải nộp vào ngân sách chưa đầy đủ…

Nhiều địa phương vượt chi ngân sách Nhà nước

Đối với công tác quản lý thu ở các địa phương, KTNN cho biết vẫn còn sai phạm, nhất là các khoản thu từ đất, chậm khắc phục trong việc ban hành giá cho thuê đất, đơn giá thu tiền sử dụng đất đối với một số dự án chưa phù hợp với quy định, miễn giảm tiền sử dụng đất sai quy định…; nợ đọng thuế nội địa và xuất nhập khẩu đều tăng so với năm trước; các đối tượng nộp thuế chưa chấp hành nghiêm túc pháp luật trong đăng ký, kê khai thuế, nộp NSNN… KTNN đã kiến nghị tăng thu tiền sử dụng đất hơn 340 tỷ đồng (Hà Nội 52 tỷ đồng, Bình Dương 30 tỷ đồng, Vĩnh Long 7 tỷ đồng…) và các khoản thuế nội địa 1.228,6 tỷ đồng. Trong lĩnh vực chi ngân sách, theo kết quả kiểm toán thì cả 34/34 tỉnh, thành phố đều vượt dự toán chi thường xuyên, trong đó có 8 tỉnh có mức vượt hơn 25% (Quảng Ngãi: 54%, Hà Tĩnh: 42,4%, Hà Nội: 26,34%...). 26 địa phương sử dụng sai nguồn kinh phí hơn 1000 tỷ đồng, 30 địa phương chi không đúng chế độ, tiêu chuẩn… Thông qua việc kiểm toán báo cáo tài chính năm 2010 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và 8 tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm cho thấy các hoạt động kinh doanh năm 2010 đạt lợi nhuận và tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, bảo đảm các chỉ tiêu hoạt động, an toàn sử dụng vốn và lợi nhuận theo quy định. Tuy nhiên, KTNN cũng thẳng thắn cho biết, vẫn còn tình trạng ngân hàng thương mại nhiều tháng không đạt mức tỷ lệ vốn an toàn tối thiểu (CAR) theo quy định của NHNN. Cụ thể, hệ số CAR của một ngân hàng quốc doanh như Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) nhiều tháng liền thấp hơn 8% (tháng 1 đạt 6,8%; tháng 2 đạt 6,5%; tháng 3 đạt 7,6%...). Ba tháng cuối năm 2010, mặc dù có cải thiện hơn song chỉ số này của Vietcombank vẫn dưới quy định 9% (tháng 10 đạt 6,73%; tháng 11 đạt 6,28% và tháng 12 đạt 7,3%). Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) cho vay thương mại ngoài các chương trình Nhà nước cho phép nên kết quả kinh doanh lỗ 18,1 tỷ đồng, nợ quá hạn 438 tỷ đồng.

Về quản lý thu nhập, chi phí, cơ quan kiểm toán ghi nhận, các ngân hàng đã kiểm toán quản lý thu nhập, chi phí tương đối chặt chẽ, thu nhập của các ngân hàng chủ yếu từ các hoạt động tín dụng. Thu lãi từ Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) chiếm 90,19% tổng thu nhập, của Vietcombank chiếm 84-86% tổng thu nhập. 

Bài và ảnh: Hoàng Trường Giang