QĐND - Cứ vào mùa mưa, người dân TP Hồ Chí Minh lại đối mặt với nỗi lo quen thuộc: Ngập lụt. Tình trạng này gây ra rất nhiều khó khăn trong cuộc sống của người dân Thành phố trong nhiều năm qua. Nhiều người thắc mắc: Vì sao Thành phố đã đầu tư nhiều tiền của vào các dự án chống ngập nhưng hiệu quả chưa như mong muốn và cần những giải pháp nào để sớm thoát khỏi nỗi lo mỗi khi mùa mưa về?

Ngập lụt và tắc đường đang là nỗi khổ của người dân TP Hồ Chí Minh

Điệp khúc “cứ mưa là ngập”

Con đường Bùi Hữu Nghĩa (quận Bình Thạnh) dài chưa đầy 2km nhưng cứ có mưa hoặc triều cường lên là ngập. Người dân sống tại đây đã quá quen với tình trạng ngập lụt và luôn phải đối mặt với hàng loạt những khó khăn trong sinh hoạt và kinh doanh. Ông Tạo, một người dân sống tại đây cho biết: “Từ nhiều năm nay, chúng tôi thường xuyên phải sống chung với cảnh ngập nước. Kinh doanh, buôn bán rất khó khăn”. Hiện tại, TP Hồ Chí Minh đang triển khai Dự án Vệ sinh môi trường thành phố lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè tại khu vực này. Người dân sống trên con đường “ngập nước” Bùi Hữu Nghĩa ai cũng đặt câu hỏi: Bao giờ thì dự án hoàn thành?

Từ đầu năm 2012 đến nay, TP Hồ Chí Minh tuy chưa phải hứng chịu nhiều cơn mưa lớn nhưng tình trạng ngập lụt ở nhiều nơi trong nội thành và ngoại thành vẫn diễn ra. Theo Trung tâm Điều hành Chương trình chống ngập nước TP Hồ Chí Minh, hiện tại tổng số điểm ngập tại thành phố là 31 điểm với thời gian ngập trung bình là 59 phút, trong đó có những điểm thường xuyên ngập vào mùa mưa như: Đường Ung Văn Khiêm (quận Bình Thạnh), Phan Anh (quận Tân Phú), An Dương Vương (quận 6), Lẵng Binh Thăng (quận 11), Dương  Quảng Hàm (quận Gò Vấp)... Ngoài ra, thành phố cũng còn 8 điểm ngập do triều cường, đặc biệt khu vực Thanh Đa (quận Bình Thạnh), đường Lương Định Của (quận 2), đường Huỳnh Tấn Phát (quận 7), Phạm Thế Hiển (quận 8)… Khi mưa lớn kết hợp với triều cường làm tình trạng ngập lụt trở nên trầm trọng hơn.

Ông Đỗ Tấn Long, Trưởng phòng Quản lý thoát nước - Trung tâm Điều hành Chương trình chống ngập nước TP Hồ Chí Minh, thừa nhận, dù đã có nhiều cố gắng và đạt được các kết quả tích cực trong việc chống ngập, nhưng chưa thể giải quyết dứt điểm tình trạng này. Ông Long đưa ra một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngập nước tại thành phố như: Vị trí đất nền thấp, kênh rạch bị san lấp quá nhiều, tốc độ đô thị hóa quá nhanh, hệ thống cấp thoát nước cũ kỹ và bị hư hỏng nhiều, biến đổi khí hậu, ý thức của người dân chưa cao trong giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường... Ngoài ra, các nguyên nhân về thủ tục và khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng khiến các dự án chống ngập nước luôn bị chậm tiến độ.

Biện phápnào để phòng, chống hiệu quả ngập lụt?

Trong nhiều năm qua, TP Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều giải pháp để giải quyết tình trạng ngập nước trên địa bàn thành phố. Dự án lớn đầu tiên có tên JICA, được Chính phủ phê duyệt vào tháng 6-2001, xây dựng cống kiểm soát ngăn triều cục bộ, san nền nhằm tiêu thoát nước do mưa và xử lý nước thải cho vùng nội thành. Sau đó, hàng loạt các dự án chống ngập lớn nhỏ khác với vốn đầu tư hàng chục tỷ đồng được tiến hành. Không ít các dự án chống ngập trên đạt hiệu quả chưa cao do chậm tiến độ, không còn phù hợp với tình trạng ngập nước hiện tại và thiếu sự đồng bộ giữa các dự án. Ông Đỗ Tấn Long cũng cho biết, các dự án lớn chống ngập nước như: Dự án Vệ sinh môi trường thành phố, Dự án cải thiện môi trường nước lưu vực kênh Bến Nghé - Tàu Hủ - Kênh Đôi - Kênh Tẻ (giai đoạn II) và Dự án nạo vét kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè... đều đang ở giai đoạn sắp hoàn thành sau thời gian... chậm tiến độ!

Theo ông Đặng Văn Khoa, nguyên đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh và Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP Hồ Chí Minh, hầu hết các dự án chống ngập đã và đang thực hiện của thành phố đều thiên về giải pháp công trình, vừa tốn nhiều kinh phí lại không mang lại hiệu quả lâu dài. Ông Khoa cho biết thêm, chống ngập nước cần phải có thời gian, chương trình hành động cụ thể và cần sự thống nhất trong quản lý, điều hành các dự án. Theo ông, thành phố nên chú trọng đến các dự án phi công trình như cải tạo các hồ điều tiết nước, tạo thêm nhiều mảng xanh trong đô thị, tạo thêm các khu chậm thoát nước hoặc chứa nước.

Nhiều ý kiến của chuyên gia khác cũng cho rằng, nếu TP Hồ Chí Minh chỉ dựa vào các dự án xây dựng công trình để chống ngập thì 20 năm nữa, thành phố có khả năng sẽ xảy ra một trận ngập lụt với thiệt hại tương tự như Băng Cốc (Thái Lan) năm 2011. Để nâng cao hiệu quả chống ngập lụt, TP Hồ Chí Minh cần phải xem xét kỹ các dự án hiện có và đề ra các giải pháp mới bao gồm cả công trình và phi công trình. Ngoài ra, thành phố cũng phải chú trọng đến các giải pháp khác như: Xây dựng hệ thống hành lang pháp lý liên quan đến thoát nước đô thị, nâng cao nhận thức cộng đồng về việc giữ gìn vệ sinh môi trường...

Theo dự báo, tình hình ngập lụt tại TP Hồ Chí Minh trong tương lai sẽ còn diễn biến phức tạp hơn do nhiều nguyên nhân, trong đó có tốc độ đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu khó lường. Hiện tại, thành phố đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án chống ngập và thực hiện các giải pháp cấp bách như: Sửa chữa các vị trí cống bị xuống cấp; bơm nước hạ thấp mực nước, san lấp vùng trũng; nạo vét lòng cống, kênh; di dời các hộ dân lấn chiếm rạch...  Mặc dù các giải pháp trên cũng đã mang lại những hiệu quả nhất định, thế nhưng vẫn chưa giải quyết dứt điểm tình trạng ngập lụt nhằm giúp người dân yên tâm mỗi khi mùa mưa tới.

Bài, ảnh: Duy Minh