QĐND - Sáng 14-12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tiếp tục phiên họp thứ 4, nghe và cho ý kiến về hai dự án Pháp lệnh là: Pháp điển hệ thống pháp luật và Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Buổi chiều, UBTVQH cho ý kiến về một số vấn đề quan trọng, ý kiến còn khác nhau của hai dự án Luật là: Phòng, chống rửa tiền và Bảo hiểm tiền gửi.

Theo Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường trình bày, hệ thống pháp luật nước ta còn một số hạn chế, yếu kém: Việc tiếp cận, tra cứu còn khó khăn; chi phí về thời gian, nguồn lực cho việc áp dụng, thi hành tăng lên, ảnh hưởng đến tính minh bạch, thống nhất, đơn giản, khả thi của hệ thống pháp luật. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật (VB QPPL) mâu thuẫn, chồng chéo, lỗi thời, thậm chí trái với văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên chưa kịp thời phát hiện, hoặc có lĩnh vực cần điều chỉnh nhưng chưa có quy định. Hằng năm số lượng VB QPPL ngày càng nhiều, hiện nay, nước ta có khoảng 20.000 VB QPPL đang còn hiệu lực (trong đó có nhiều quy định cho một vấn đề chung đã gây khó khăn trong việc tiếp cận, tra cứu). Thực trạng trên đã đặt ra yêu cầu, cần thiết phải có Pháp điển hệ thống QPPL. Kết quả của hoạt động pháp điển là Bộ Pháp điển, có tác dụng tăng cường tính công khai, minh bạch và khả thi của hệ thống pháp luật. Tạo điều kiện cho người dân dễ tra cứu, thực hiện pháp luật; đồng thời, giúp cho cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ áp dụng được chính xác các quy định pháp luật và dễ dàng phát hiện những quy định pháp luật còn chồng chéo để tiến hành sửa đổi, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật…

Dự thảo Pháp lệnh Pháp điển hệ thống pháp luật bao gồm 6 chương với 33 điều. Ngoài những quy định chung, dự thảo Pháp lệnh còn quy định cụ thể về Bộ Pháp điển (cấu trúc, chủ đề, ghi chú, chỉ dẫn QPPL, việc sử dụng Bộ Pháp điển…); thẩm quyền và trình tự, thủ tục pháp điển; cập nhật, duy trì Bộ Pháp điển; trách nhiệm của các cơ quan trong công tác pháp điển và điều khoản thi hành.

Trong quá trình thảo luận, các đại biểu nhất trí cao về việc cần thiết phải ban hành Bộ Pháp điển, nhưng nhiều ý kiến trong UBTVQH còn băn khoăn về sự cần thiết phải thành lập một Ủy ban Pháp điển quốc gia; có cần thiết phải xây dựng thành Pháp lệnh hay chỉ cần xây dựng Nghị quyết về Bộ Pháp điển... 

 Chủ tịch Quốc hội Nguyến Sinh Hùng nêu vấn đề: “Chúng ta đầu tư không ít công sức, kinh phí để thực hiện Bộ Pháp điển chỉ có giá trị hình thức, chỉ có thể sử dụng để tham khảo, tra cứu. Nếu không sử dụng được trên thực tế mà vẫn phải truy tìm văn bản gốc để thực hiện thì các thư viện hay nhà xuất bản có lẽ cũng làm được. Chính vì vậy, bước đầu chúng ta nên chăng chỉ ban hành Nghị quyết, sau đó chúng ta làm dần nội dung pháp điển. Sau quá trình rút kinh nghiệm sẽ nâng lên thành Pháp lệnh”. Đồng tình với quan điểm chỉ dừng lại ở việc ban hành Nghị quyết, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước nhấn mạnh: “Việc cập nhật Bộ Pháp điển thực hiện như thế nào để bảo đảm tính thời sự, khi mà luật, nghị định, thông tư được ban hành liên tục. Mỗi năm ra một tập Pháp điển, kinh phí rất lớn, mà lại không có giá trị pháp lý thực tế thì có lãng phí không?". 

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển cũng chia sẻ về vấn đề này: “Bộ Pháp điển không có giá trị pháp lý mà chỉ mang tính chất kỹ thuật, vì vậy có cần phải ban hành một Pháp lệnh. Việc này, nên giao cho Chính phủ ban hành một Nghị định”.

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của QH Trương Thị Mai cho rằng, trong thời kỳ hiện đại, chúng ta nên điện tử hóa Bộ Pháp điển này để giảm chi phí, tránh cồng kềnh và tăng tính thuận tiện cho việc tra cứu. Về việc thành lập Ủy ban Pháp điển quốc gia, bà Mai nhấn mạnh, “Ủy ban này sẽ hoạt động thế nào?”. 

Giải trình trước UBTVQH, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho biết, hầu hết các quốc gia đều phải xây dựng và sử dụng Bộ Pháp điển. “Việc làm này chắc chắn là tốn kém: Phải hình thành tổ chức bộ máy; tập hợp, sắp xếp, cập nhật hàng chục ngàn văn bản; phát hiện mâu thuẫn phải đề nghị sửa… Nhưng bên cạnh những tác dụng của Bộ Pháp điển như đã nói, việc làm này còn làm tăng tính minh bạch của hệ thống pháp luật”. Bộ trưởng nói thêm, cũng có ý kiến đề nghị Bộ Pháp điển khi được ban hành sẽ thay thế được văn bản gốc. “Đấy là điều lý tưởng và chúng ta phải tính đến khi sửa Hiến pháp, sửa Luật Ban hành VB QPPL. Nhưng chưa thể làm ngay vì sẽ trái với Hiến pháp và pháp luật hiện hành. Và chúng ta lại mới bắt đầu làm, chưa có kinh nghiệm”… 

Kết luận về nội dung này, Chủ tich Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng yêu cầu cơ quan soạn thảo cần làm rõ những băn khoăn của các đại biểu; phải bàn tính kỹ lại nội dung này, vì đây là vấn đề mới được làm lần đầu ở nước ta./. 

VŨ DUNG