QĐND - Tết Nguyên đán Nhâm Thìn  đang đến gần. Đây là dịp tiêu thụ thực phẩm tăng mạnh, do đó tình trạng vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) luôn có xu hướng tái diễn. Vậy phải ăn gì để không nguy hiểm mà vẫn bảo đảm dinh dưỡng? Thực tế, người tiêu dùng Việt Nam vẫn chưa có một tiêu chí nào để lựa chọn thực phẩm an toàn.

Người tiêu dùng không nên ăn ở những quán ăn không bảo đảm ATVSTP

 

Mê cung thực phẩm

Tết Nguyên đán luôn là dịp tiêu thụ thực phẩm tăng mạnh, do đó tình trạng vi phạm ATVSTP luôn có xu hướng tái diễn và diễn biến phức tạp ở tất cả các địa phương. Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế, tính đến giữa tháng 12-2011 toàn quốc có 142 vụ ngộ độc thực phẩm với hơn 3.500 người nhập viện và 25 trường hợp tử vong. Thực trạng trên cho thấy, tình hình VSATTP ở nước ta vẫn hết sức phức tạp. Người tiêu dùng như trong mê cung không biết dựa vào tiêu chí nào để lựa chọn thực phẩm an toàn. Trước tình hình đó, Bộ trưởng Bộ Y tế đã thành lập 12 đoàn thanh tra liên ngành thực hiện kiểm tra ATVSTP tại 21 tỉnh, thành phố trọng điểm, phát hiện hàng trăm mẫu thực phẩm nhiễm độc và yêu cầu các địa phương công khai xử lý ngay. 

Theo thống kê của Cục ATVSTP thì hiện nay trên cả nước có tới 9 triệu hộ sản xuất và kinh doanh thực phẩm. Đây là con số rất lớn, đó là chưa kể đến hàng triệu gánh hàng rong đang hàng ngày lưu thông trên thị trường. Điều này cho thấy, nếu không kiểm tra, giám sát đến tận gốc vấn đề thì niềm tin của người tiêu dùng vẫn còn chưa chắc chắn. Người tiêu dùng luôn phải đặt ra câu hỏi: Ăn gì để không nguy hiểm? Nhưng trên thực tế, vấn đề này còn khá nan giải. Bà Nguyễn Thanh Bình (phường Mai Động, Hà Nội) tâm sự: Để yên tâm với chất lượng bữa cơm hằng ngày của gia đình, tôi luôn phải tìm đến siêu thị để mua thực phẩm sạch, chấp nhận giá cả cao hơn dù hình thức thực phẩm đó có thể không tươi bằng ở chợ. Còn ông Nguyễn Kim Quy, Chủ nhiệm HTX Phúc Thọ, huyện Phúc Thọ, TP Hà Nội cho rằng: Do tâm lý mua hàng của bà con nông dân ở địa phương là thấy mặt hàng nào bắt mắt thì mua, mặt hàng nào dù được tuyên truyền là an toàn hơn nhưng mẫu mã xấu, bà con vẫn không lựa chọn mua.

Luật chờ Nghị định?

Luật ATVSTP ra đời và có hiệu lực từ 1-7-2011 và được coi là sẽ mở ra hướng mới trong quản lý và kiểm soát chất lượng nông, lâm, thủy sản khi đề cập vấn đề quản lý theo chuỗi từ trang trại đến bàn ăn. Thế nhưng cho đến nay, Luật ATVSTP chưa có  đủ Nghị định hướng dẫn, các cơ quan chức năng cũng phải chờ Nghị định để thi hành. Nhưng với người tiêu dùng, hằng ngày vẫn phải dựa vào sự phán đoán của mình để mua bán thực phẩm lại cần những điều thiết thực hơn. Theo phân tích của các chuyên gia y tế, việc số vụ vi phạm ATVSTP có chiều hướng tăng, nguyên nhân chính là do chế tài xử phạt chưa nghiêm, không đủ mức răn đe, hầu hết ở tuyến huyện, xã chỉ xử lý ở mức nhắc nhở, cảnh cáo. Bên cạnh đó, năng lực kiểm nghiệm về chất lượng ATVSTP ở các địa phương còn yếu, số mẫu được kiểm tra tại các phòng thí nghiệm còn hạn chế, mất nhiều thời gian, gây ảnh hưởng đến việc ra quyết định xử phạt.

GS.TS Nguyễn Công Khẩn, Cục trưởng Cục ATVSTP cho biết: Qua theo dõi nhiều năm, mỗi khi Tết Nguyên đán đến, lượng hàng hóa lưu thông, tiêu thụ và nhu cầu cung cấp tăng mạnh, ước tính tăng từ 20 đến 30%. Kiểm soát ATVSTP là kiểm soát cả một chuỗi từ sản xuất, kinh doanh đến người tiêu dùng trực tiếp trong những ngày Tết. Chính vì số lượng tăng lên, tiêu dùng tăng lên thì việc kiểm soát chuỗi từ khâu cung cấp cho đến khâu tiêu dùng càng gặp nhiều khó khăn. Tình trạng gian lận thương mại, buôn lậu diễn biến hết sức phức tạp ở khu vực biên giới tại các cửa khẩu. Trong dịp kiểm tra sắp tới, các đoàn thanh tra liên ngành triển khai tập trung vào những nơi có đầu mối sản xuất cung cấp hàng trong dịp Tết, mặt hàng phụ gia, thực phẩm tươi sống; vào việc vận chuyển thực phẩm, giết mổ, dịch vụ ăn uống. Bên cạnh thanh tra theo kế hoạch sẽ có những cuộc thanh tra đột xuất, không báo trước và yêu cầu xử lý nhanh chóng, nghiêm minh, công khai trước các phương tiện thông tin đại chúng để từ đó người dân được biết. Riêng 2 địa phương là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, không chỉ có các đoàn thanh, kiểm tra của Trung ương mà các đoàn thanh tra của hai thành phố trên phải tổ chức thường xuyên ngay từ bây giờ cho đến Tết và sau Tết, đặc biệt là tập trung vào đầu mối cung cấp thực phẩm.

Chỉ còn một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán, GS.TS Nguyễn Công Khẩn cũng khuyến cáo, trong khi chờ lực lượng chức năng xử lý những trường hợp vi phạm, người dân cũng phải có ý thức bảo vệ cho sức khỏe của mình. Mỗi người dân phải trở thành một tuyên truyền viên cho gia đình và cộng đồng, cũng như xây dựng cho mình một văn hóa về ăn uống trong vấn đề về an toàn thực phẩm để có những ngày Tết thật sự vui, hạnh phúc và trọn vẹn.

Bài và ảnh: Hà Vũ