20 triệu khách hàng có bị sửa số?

Dư luận khách hàng đang xôn xao bởi chuyện ba nhà cung cấp điện thoại di động là MobiFone, Vinaphone và Viettel vừa kiến nghị sửa số điện thoại di động từ 10 số lên 11 số vì lo ngại “kho số” sắp cạn. Nếu điều này được thực hiện, sẽ có khoảng 20 triệu thuê bao bị sửa số.

Các nhà cung cấp đua nhau khuyến mãi

Kho số đang bị phung phí

Việt Nam chỉ có hơn 80 triệu dân, không phải ai cũng sử dụng điện thoại di động. Đến nay, Bộ Bưu chính Viễn thông đã cấp 9 mã di động. Về lý thuyết nếu sử dụng hết kho số này thì sẽ có 72 triệu số điện thoại di động. Thế nhưng, với tốc độ phát triển thuê bao di động nhanh như hiện nay (khoảng 12.000-15.000 thuê bao/ngày) thì tình trạng thiếu số điện thoại di động là không thể tránh khỏi đối với các mạng điện thoại di động như Viettel Mobile, VinaPhone và MobiFone. Nhất là khi các doanh nghiệp đang lạm dụng chính sách “mua sim tặng tài khoản” nhằm kích thích người tiêu dùng.

Một chiếc sim của Viettel Mobile có giá 69.000 đồng, nếu kích hoạt thì khách hàng có thêm 140.000 đến 160.000 đồng trong tài khoản. Như vậy, khách bỏ ra 69.000 đồng mua một bộ hòa mạng (sim mới) sẽ có quyền sử dụng hơn 200.000 đồng.

Vinaphone và MobiFone cũng không chịu kém với những đợt khuyến mãi cộng tài khoản khi kích hoạt số mới. Với MobiFone, khi khách hàng mua và kích hoạt bộ hòa mạng mới với giá 75.000 đồng thì lập tức sẽ được tặng ngay 100.000 đồng và 117 ngày sử dụng. Còn Vinaphone cũng tặng ngay 80.000 đồng và 60 ngày sử dụng vào tài khoản ngay sau khi kích hoạt hòa mạng, không phân biệt mệnh giá bộ trọn gói.

Hình thức khuyến mãi cộng thêm tiền (tài khoản) khi kích hoạt sim (trả trước) hoặc hòa mạng (trả sau) khiến các khách hàng nảy sinh một tính toán đầy kinh tế là: thay vì mua thẻ nạp tiền thì mua một sim mới (số thuê bao mới) sẽ được khuyến mại rất nhiều tiền trong tài khoản. Sim nói trên dùng để gọi “tẹt ga”. Còn số thuê bao hiện có chỉ dùng để nghe. Thế nên, tình trạng một người có vài sim trở nên rất phổ biến.

Đó là chưa kể tâm lý khách hàng thích dùng số đẹp khiến hàng triệu sim số khó đọc, khó nhớ, hay các sim “xấu”, được quan niệm là sẽ đem đến xui xẻo kiểu như 13, 78 (thất bát), 44 (tử)… bị chết dí ở các cửa hàng vì chẳng ai ngó ngàng tới.

Một nguyên nhân nữa khiến kho số bị tiêu tốn nhanh là thị trường Việt Nam hiện có quá nhiều nhà cung cấp điện thoại di động. Sáu doanh nghiệp cung cấp điện thoại di động đều cố gắng tung ra nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Nhiều khách hàng có tâm lý cứ thấy doanh nghiệp nào khuyến mãi hấp dẫn hơn là quay sang sử dụng thuê bao của doanh nghiệp đó. Số di động cũ của họ trở thành số “ảo”.

Các nhà khai thác khi rơi vào tình trạng "cháy" kho số đều đổ lỗi cho thủ phạm là thuê bao ảo, thuê bao khóa hai chiều vẫn còn lưu trên mạng... Một chuyên gia của Bộ Bưu chính - Viễn thông phân tích: 3 nhà khai thác di động VinaPhone, MobiFone, Viettel hiện đã có trong tay 6 đầu số, tương ứng với 60 triệu thuê bao, nhưng thực tế có tới 30% là thuê bao ảo, khóa hai chiều, không phát sinh cước.... Hiện có hơn 30 triệu thuê bao đăng ký trên 3 mạng di động nói trên. Như vậy, cả 3 mạng vẫn còn tới gần 30 triệu thuê bao nữa. Tình trạng “cháy số” vẫn chưa xảy ra. Ông Hoàng Trung Hải, Giám đốc Công ty Vinaphone, giải thích rằng việc đề xuất mở rộng kho số cho mạng Vinaphone là bước đi có tính chiến lược, chuẩn bị cho sự phát triển trong tương lai.

Nghiêng về phương án cấp thêm mã số mới

Năm ngoái, trước tình trạng “cháy” số, Bộ Bưu chính - Viễn thông đã cấp thêm mã số mới cho cả Vinaphone, Viettel và MobiFone. Chưa đầy một năm sau, tình trạng “cháy” số xảy ra nhưng lần này cả ba mạng đều kiến nghị mở rộng kho số bằng cách tăng độ dài số thuê bao từ 10 lên 11 chữ số chứ không muốn được cấp thêm mã số mới. Sở dĩ doanh nghiệp không muốn cấp mã mới bởi họ đã quá “ngán” việc phải đầu tư quảng bá để người tiêu dùng biết thêm một mã di động mới. Mặt khác, các doanh nghiệp cho rằng nếu cấp thêm mã số mới thì tình trạng “cháy” số chẳng bao lâu sẽ lại xảy ra.

Mặc dù chưa có phán quyết cuối cùng song Bộ Bưu chính - viễn thông hiện nghiêng về phương án cấp thêm mã số mới chứ không cho phép doanh nghiệp tăng độ dài số thuê bao. Ông Phạm Hồng Hải, Vụ trưởng Vụ Viễn thông (Bộ Bưu chính - Viễn thông), cho biết việc tăng độ dài số thuê bao hiện hành sẽ khiến người tiêu dùng gặp nhiều phiền phức nên bộ không ủng hộ.

Dự kiến mã số mới sẽ được cấp cho các mạng di động là mã 01. Tuy nhiên, thay vì cấp mã có ba chữ số từ 010 đến 019 (giống như mã 09 hiện nay), mã 01 sẽ gồm bốn chữ số từ 0101 đến 0109.

Như vậy, khi đó thị trường di động Việt Nam sẽ tồn tại song song hai loại hình thuê bao với độ dài khác nhau gồm thuê bao 10 chữ số và thuê bao 11 chữ số. Với việc có thêm mã số 01 cho thuê bao 11 chữ số, các nhà cung cấp dịch vụ sẽ có kho số lớn hơn để đáp ứng nhu cầu phát triển thuê bao mới, đồng thời vẫn giữ được số của các thuê bao hiện tại, tránh sự thay đổi không cần thiết.

Ông Hải nói việc quản lý nhiều mã di động với độ dài thuê bao khác nhau hoàn toàn không khó khăn đối với doanh nghiệp. Theo ông Hải, hầu hết các nước ASEAN đều áp dụng phương án đa mã (một mạng di động có nhiều mã số) và thực tế tại Việt Nam cũng đã tồn tại hình thức đa mã (MobiFone với 090 và 093, Vinaphone 091 và 094, Viettel Mobile 097 và 098).

Kinh nghiệm các nước phát triển cho thấy, kho số phải đạt hiệu suất sử dụng 70%-75%. Trong khi hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ đạt 58-59%. Bộ Bưu chính - Viễn thông đã ban hành quy định tạm thời yêu cầu các doanh nghiệp phải bảo đảm sử dụng tới 60%-65% kho số. Ông Phạm Hồng Hải nhận định Việt Nam là nước đang phát triển, nên tốc độ tăng trưởng thuê bao di động rất nhanh, nếu ép doanh nghiệp sử dụng kho số chặt quá (70%-75%), thì sẽ không tạo điều kiện cho doanh nghiệp kinh doanh, ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng thuê bao di động. Tuy nhiên khi mật độ điện thoại của nước ta tăng lên, thị trường thông tin di động bão hòa, thì tỷ lệ 70-75% hiệu suất sử dụng của kho số sẽ được áp dụng, bảo đảm lợi ích chung của xã hội và quốc gia.

Ngoài ra, Bộ cũng đã ban hành quy định chỉ cho phép các thuê bao khóa hai chiều giữ số trên mạng trong thời gian ba tháng. Nếu sau thời gian ba tháng, thuê bao không quay trở lại mạng, thì nhà cung cấp dịch vụ có quyền thu hồi số để tái tạo sau đó lại tung ra thị trường. Quy định này vừa bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng cường hiệu suất sử dụng kho số.

Về việc các doanh nghiệp đua nhau tổ chức khuyến mãi, chạy đua phát triển thuê bao, gây lãng phí kho số, Bộ Bưu chính - Viễn thông cũng đang phối hợp Bộ Thương mại soạn thảo quy định về tổ chức khuyến mại trong lĩnh vực viễn thông. Bên cạnh các biện pháp của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cũng cần chủ động tiết kiệm kho số, nâng cao hiệu suất sử dụng, điều tiết hợp lý số lượng sim cung cấp cho các đại lý.

Quang Phương