Các đồng chí Thiếu tướng Ngô Quý Đức, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu 5; Thiếu tướng Phạm Văn Huấn, Tổng biên tập Báo QĐND và Đại tá Phạm Văn Tỵ, Phó cục trưởng Cục CH-CN đồng chủ trì buổi tọa đàm.
Nhận thức đầy đủ nguy cơ, hậu quả thiên tai
Mở đầu cuộc tọa đàm, Thiếu tướng Ngô Quý Đức đã phát biểu đề dẫn nêu bật mục đích, ý nghĩa của cuộc tọa đàm, đồng thời đưa ra những dẫn chứng, số liệu cụ thể về hậu quả, thiệt hại do thiên tai, sự cố gây ra đối với các địa phương trên địa bàn quân khu thời gian qua. Điển hình như năm 2006, có tới 10 cơn bão, 4 đợt áp thấp nhiệt đới, gây thiệt hại cho địa phương hơn 7.100 tỷ đồng và làm chết và mất tích 332 người, bị thương 859 người. Năm 2009, bão số 9 và số 11 đổ bộ vào địa bàn quân khu, kèm theo lũ lụt đã làm 308 người chết và mất tích, 599 người bị thương, thiệt hại tài sản hơn 14.000 tỷ đồng. Năm 2011, thiên tai đã làm 52 người chết, 54 người bị thương, hơn 10 vạn ngôi nhà bị hư hỏng, sập đổ, hơn 7 vạn con gia súc, gia cầm bị chết, thiệt hại kinh tế lên tới hơn 1.157 tỷ đồng. Thiếu tướng Ngô Quý Đức khẳng định: Nhận thức rõ trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 5 đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị và kế hoạch, quán triệt đến cán bộ, chiến sĩ thường xuyên xác định phòng, chống thiên tai, TKCN là “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình” của đơn vị, từ đó nêu cao quyết tâm khắc phục khó khăn, nguy hiểm, kể cả hy sinh để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân. Qua cuộc tọa đàm, Thiếu tướng Ngô Quý Đức mong muốn sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả tuyên truyền và nhiều kinh nghiệm, giải pháp thiết thực hiệu quả.
Các đại biểu trao đổi bên lề cuộc tọa đàm "Nâng cao hiệu quả công tác ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn”.
Thực trạng tình hình thiên tai, sự cố trên cả nước và địa bàn Quân khu 5 được minh chứng sinh động qua phóng sự do Trung tâm Truyền thông và Tổ chức sự kiện, Báo QĐND thực hiện. Còn nhìn nhận trên bình diện cả nước, Đại tá Trần Văn Kim, Chỉ huy trưởng Trung tâm Quốc gia điều hành TKCN, (Cục CH-CN) cho biết: Từ năm 2005 đến nay trên toàn quốc đã xảy ra hơn 39.600 vụ việc thiên tai, sự cố làm chết hơn 11.500 người, mất tích gần 1.500 người; bị thương hơn 11.250 người, hư hỏng, chìm gần 9.000 phương tiện, hơn 403.900 ngôi nhà, hư hại hơn 1 triệu héc-ta hoa màu, cháy hơn 27.000ha rừng... Những thiệt hại đó đã ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và từng địa phương, để lại hậu quả không chỉ một sớm, một chiều có thể khắc phục...
Các đại biểu đều có chung nhận định, trước tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết nước ta sẽ diễn ra ngày càng phức tạp, cực đoan, khó lường. Việc nhận thức đúng thực trạng tình hình, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mọi cấp, mọi ngành, mọi người là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng chống sự cố, thiên tai, TKCN thời gian tới. Trước tình hình sự cố, thiên tai, Đảng, Nhà nước, Quân đội ta đã có nhiều chủ trương, biện pháp phòng chống. Sau khi giới thiệu có hệ thống các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng, Nhà nước về phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng chí Lê Văn Khoa, Phó chi cục trưởng Chi cục PCTT khu vực miền Trung và Tây Nguyên (Bộ NN&PTNN) cho rằng: Thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, công tác phòng chống thiên tai, TKCN thời gian qua đã có chuyển biến tích cực về nhận thức của các cấp, các ngành và cộng đồng dân cư. Mỗi khi xảy ra thiên tai, sự cố lớn, chúng ta đã huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị ứng phó quyết liệt, kịp thời, có hiệu quả, góp phần hạn chế thiệt hại. Cuộc tọa đàm này cũng là cơ sở để chúng tôi tích lũy thêm dữ liệu và kinh nghiệm phổ biến cho các đơn vị, địa phương nhằm ngày càng làm tốt hơn công tác ứng phó biến đổi khí hậu, PCLB, TKCN.
Trao đổi với chúng tôi trước khi vào buổi tọa đàm, đồng chí Phan Diễn đã đánh giá cao sự chủ động phối hợp của các đơn vị đồng tổ chức tọa đàm và cho rằng: “Cuộc tọa đàm là biện pháp tuyên truyền có hiệu quả, phổ biến kịp thời những kinh nghiệm, cách làm hay trong công tác ứng phó với sự cố, thiên tai, TKCN cho các đơn vị, địa phương và nhân dân”. Đại tá Phan Công Hiền, Phó chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ CHQS thành phố Đà Nẵng đề xuất cần đa dạng hóa công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến kiến thức bằng nhiều hình thức, giới thiệu các kênh thông tin, truyền thông về công tác phòng chống thiên tai, TKCN để người dân cập nhật thông tin, chủ động phòng ngừa. Thượng tá Đỗ Kiếm, Phó tổng biên tập Báo-Truyền hình Quân khu 5 bổ sung: Để công tác tuyên truyền nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả, rộng khắp, các cơ quan báo chí cần phối hợp tổ chức tuyên truyền thường xuyên nhằm tạo hiệu ứng mạnh mẽ, tác động làm chuyển biến sâu sắc nhận thức của các cấp chính quyền và người dân trước nguy cơ, hiểm họa và những thách thức của thiên tai, sự cố...
Huy động sức mạnh tổng hợp, chủ động phòng là chính
Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng để tạo ra sức mạnh tổng hợp phòng, chống thiên tai, TKCN là kinh nghiệm và giải pháp cơ bản được nhiều đại biểu tập trung phân tích, làm rõ tại buổi tọa đàm. Từ kinh nghiệm lãnh đạo, chỉ đạo phòng chống sự cố, thiên tai, TKCN trên địa bàn, Thiếu tướng Ngô Quý Đức đã đưa ra 7 nhóm giải pháp của Quân khu 5, trong đó nhấn mạnh: “Cùng với việc giáo dục, quán triệt nhiệm vụ, từ quân khu đến cơ sở đã chú trọng bổ sung, hoàn chỉnh kế hoạch, phương án phòng, chống cụ thể, phê chuẩn theo phân cấp, trong đó đặc biệt chú trọng thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trên địa bàn, tích cực chuẩn bị lực lượng, phương tiện, cơ sở vật chất, tổ chức hiệp đồng, huấn luyện, diễn tập theo các phương án cụ thể...”.
Thiếu tướng Phạm Văn Huấn kết luận cuộc tọa đàm.
Sức mạnh cộng đồng được phát huy bằng ý thức, trách nhiệm của từng người dân và toàn xã hội trước các sự cố, thiên tai, TKCN. Phát biểu tại buổi tọa đàm, đồng chí Phan Diễn đã giới thiệu về chức năng, nhiệm vụ và những kết quả của Quỹ hỗ trợ thiên tai miền Trung như: Xây nhà cộng đồng, trồng rừng ven biển, cảnh báo lũ sớm, cứu trợ gia đình bị thiệt hại do bão lũ... Đồng chí Phan Diễn khẳng định, sức mạnh cộng đồng không chỉ quan trọng trong việc phòng, chống mà cả trong việc huy động các nguồn lực xã hội để giúp đỡ nhân dân giảm bớt khó khăn khi gặp thiên tai, sự cố. Các đại biểu dự tọa đàm đã rất cảm phục tinh thần dũng cảm, thức trắng đêm cứu người của anh Mai Viết Dụng, Chủ tàu Biển Đảo Việt (Đà Nẵng) khi nghe anh kể lại câu chuyện của mình. Trong vụ lật thuyền trên sông Hàn vừa qua, anh đã cứu được 9 người đưa vào bờ an toàn. “Hiệu quả của vụ cứu CH-CN trên sông là sức mạnh tổng hợp của các đơn vị Bộ tư lệnh Quân khu 5, LLVT và cấp ủy, chính quyền địa phương và người dân. Tôi thiết nghĩ, khi gặp sự nguy hiểm uy hiếp tới tính mạng của đồng bào, có lẽ ai cũng sẽ làm như tôi...” - Anh Dụng chia sẻ.
Quân khu 5 là địa bàn rộng lớn, có bờ biển dài, vùng biển rộng nên các tham luận của Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân, Vùng Cảnh sát biển 2, BĐBP thành phố Đà Nẵng đi sâu trao đổi kinh nghiệm phối hợp trong công tác CH-CN ngư dân trên biển. Với phương châm “Phòng là chính, tích cực, chủ động, ứng cứu nhanh, có hiệu quả”, Vùng 3 Hải quân luôn sẵn sàng huy động người và phương tiện phối hợp cùng các đơn vị tham gia cứu người và tài sản của nhân dân. Đại tá Phạm Văn Hiệp, Phó tư lệnh Vùng 3 Hải quân cho biết: Bằng cách làm này, từ năm 2010 đến nay, Vùng 3 Hải quân đã tổ chức thành công 28 đợt cứu nạn với hàng trăm người, riêng năm 2016 đã cứu nạn được 4 tàu với 36 ngư dân. “Kết hợp tuần tra, thực thi pháp luật với CH-CN trên biển”, thời gian qua, Vùng Cảnh sát biển 2 đã CH-CN thành công hàng chục phương tiện, riêng trong năm 2016 đã cứu hộ thành công 8 phương tiện, với 85 ngư dân. Để thực hiện tốt nhiệm vụ trong thời gian tới, Đại tá Thái Minh Dũng, Phó tư lệnh Pháp luật, Vùng Cảnh sát biển 2, cho biết: “Đơn vị sẽ chủ động xây dựng các đề án, dự án nâng cao chất lượng phương tiện, trang bị chuyên dụng, thường xuyên rà soát, bổ sung, hoàn thiện các phương án phòng, chống giảm nhẹ thiên tai, TKCN và tổ chức huấn luyện, diễn tập chu đáo cho cán bộ, chiến sĩ...”.
Từ kết quả làm tốt việc giúp đỡ ngư dân phòng, chống thiên tai, TKCN trên biển an toàn, Thượng tá Trần Công Thành, Phó tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy BĐBP thành phố Đà Nẵng chia sẻ kinh nghiệm: Đơn vị phải thường xuyên xây dựng mối quan hệ tin cậy với nhân dân, đồng thời chủ động phối hợp với các ngành tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương làm tốt việc quản lý, tổ chức sơ tán nhân dân để giảm thiểu thiệt hại khi có sự cố, thiên tai xảy ra.
Các kinh nghiệm về huy động lực lượng, phương tiện ứng phó với các tình huống cụ thể như động đất, sự cố tràn dầu trên biển,... cũng đã được Bộ CHQS tỉnh Quảng Nam, Bình Định, đưa ra nhiều giải pháp thiết thực. Dẫn chứng về các sự cố tràn dầu mới đây, Đại tá Nguyễn Trần Mạnh, Giám đốc Trung tâm ứng phó sự cố tràn dầu khu vực miền Trung kiến nghị: Các đơn vị kinh doanh xăng dầu phải có kế hoạch ứng phó, chủ động kiểm tra, phòng ngừa sự cố. Cần có sự phối hợp chặt chẽ các lực lượng có chuyên môn, kinh nghiệm, phát huy đúng chức năng, nhiệm vụ khi có tình huống xảy ra...
Tiếp tục phát huy tốt vai trò chủ lực của quân đội
Tại buổi tọa đàm, nhiều đại biểu đã tập trung phân tích, khẳng định vai trò chủ lực của quân đội trong công tác phòng, chống sự cố, thiên tai, TKCN. Từ Hà Nội vào tham dự tọa đàm, Đại tá Nguyễn Anh Dũng, Trưởng phòng Phòng chống thiên tai, Cục CH-CN đã đưa ra những con số “nóng hổi” để minh chứng cho những đóng góp to lớn của quân đội. Chỉ tính trong hai 2 đợt mưa lũ tại các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên vừa qua, các đơn vị quân đội đã huy động gần 26.000 cán bộ, chiến sĩ (trong đó có gần 10.500 bộ đội, hơn 15.500 dân quân tự vệ) và 413 phương tiện giúp đỡ di dời 7.993 hộ dân ở vùng ngập lụt, sạt lở đến nơi an toàn. Cán bộ, chiến sĩ đã đóng góp gần 73.600 ngày công giúp đỡ nhân dân và chính quyền các địa phương khắc phục hậu quả mưa lũ ổn định đời sống, sinh hoạt và sản xuất. Các đơn vị còn tổ chức khám và cấp thuốc cho hàng nghìn lượt người, hỗ trợ hàng chục tấn lương thực, nhu yếu phẩm và ủng hộ hơn 10 tỷ đồng cho đồng bào trong lúc khó khăn... Báo cáo của Bộ CHQS các tỉnh Bình Định, Quảng Nam, Đà Nẵng, Sư đoàn 315, Lữ đoàn Công binh 270 (Quân khu 5)... cũng đã minh chứng bằng nhiều kết quả, số liệu cụ thể của đơn vị giúp nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, TKCN. Trung tá Lương Đình Chung, Phó chính ủy Sư đoàn 315 bày tỏ: “Đơn vị đã làm tốt việc giáo dục cán bộ, chiến sĩ luôn nhận thức sâu sắc, huấn luyện, diễn tập và hiệp đồng chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương để giúp đỡ nhân dân kịp thời, hiệu quả”.
Cả hội trường đã xúc động nghe Đại tá Lê Tuấn Hiền, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Gia Lai kể lại hành động anh dũng của chiến sĩ Rơ Châm Thuyên hy sinh thân mình để cứu đồng đội giữa dòng nước lũ, ngày 9-8-2007. Chiến sĩ Rơ Châm Thuyên là tấm gương tiêu biểu trong hàng chục tấm gương hy sinh khi làm “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình”. Thời gian qua đã có 31 cán bộ, chiến sĩ quân đội đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, TKCN. Những tấm gương hy sinh của các chiến sĩ đã khẳng định, dù khó khăn, gian khổ, hiểm nguy đến đâu nhưng để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, cán bộ, chiến sĩ quân đội ta vẫn luôn sẵn sàng, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác phòng, chống sự cố, thiên tai, TKCN, cùng thực hiện tốt nhiệm vụ huấn luyện, SSCĐ, toàn quân luôn sẵn sàng lực lượng, phương tiện giúp đỡ nhân dân kịp thời, hiệu quả. Đại tá Phạm Văn Hiệp, Phó tư lệnh Vùng 3 Hải quân cho biết: Trước mùa mưa bão, Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân thường xuyên có 2 tàu trực tại bến, 2 tàu trực tuần tra trên biển. Khi mưa bão đến sẽ có 2 tàu vận tải làm nhiệm vụ thông báo bão, các tàu chống lật, tàu kéo, tàu vận tải, tàu phóng lôi... với đầy đủ lương thực, thực phẩm, thuốc quân y sẵn sàng cơ động TKCN.
Với kinh nghiệm thực hiện thành công hơn 400 chuyến bay cứu trợ, cứu nạn, vận chuyển hơn 90 lượt người và gần 200 tấn hàng hóa, lương thực, thuốc men cứu trợ nhân dân vùng bão lũ tại các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên và nước bạn Cam-pu-chia thời gian qua, Đại tá Nguyễn Minh Tuấn, Phó chính ủy Sư đoàn Không quân 372 chia sẻ: “Đơn vị thường xuyên duy trì các đội TKCN đường không và mặt đất theo quy định để khi có tình huống là thực hiện nhiệm vụ được ngay”. Để đơn vị hoàn thành tốt nhiệm phòng chống thiên tai, CH-CN, trong tham luận của mình, Thượng tá Phạm Xuân Thi, Phó lữ đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Lữ đoàn Công binh 270 đề xuất: “Cần đẩy mạnh công tác huấn luyện, nâng cao trình độ và kỹ năng thực hành cho bộ đội”. Đại tá Nguyễn Văn Minh, Phó cục trưởng Cục Kỹ thuật Quân khu 5 cho rằng: Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”, các đơn vị cần chuẩn bị chu đáo về hậu cần, kỹ thuật với số lượng dự trữ đủ làm nhiệm vụ và hỗ trợ nhân dân. Các trang bị cũng cần được đầu tư từng bước hiện đại đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ...
Với hơn 20 tham luận được gửi về Ban tổ chức và trình bày trực tiếp tại buổi tọa đàm, các đại biểu tập trung phân tích và đưa ra nhiều nội dung, giải pháp, đề xuất, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó với sự cố thiên tai và TKCN. Kết luận buổi tọa đàm, thay mặt các đơn vị đồng tổ chức, Thiếu tướng Phạm Văn Huấn, khẳng định: Với tâm huyết, trí tuệ, trách nhiệm của các đại biểu tham dự, cùng công tác phối hợp tổ chức chặt chẽ, chu đáo của các đơn vị tham gia, cuộc tọa đàm đã hoàn thành nội dung, đạt được mục đích, yêu cầu đề ra và thành công tốt đẹp. Từ các ý kiến tọa đàm, Ban tổ chức sẽ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu làm cơ sở tham mưu với lãnh đạo Ủy ban Quốc gia TKCN, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng để không ngừng hoàn thiện các kế hoạch, giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác ứng phó sự cố, thiên tai và TKCN trên toàn quốc...
Bài và ảnh: TRẦN TUẤN-TIẾN DŨNG-XUÂN DÂN