Một số ý kiến tại tọa đàm “Nâng cao hiệu quả công tác ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn (TKCN)”

Báo QĐND Online lược ghi một vài ý kiến tại buổi tọa đàm của các chuyên gia, cán bộ lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị và nhân chứng trong một số vụ TKCN điển hình trên địa bàn Quân khu 5...

* Đồng chí Lê Văn Khoa, Phó chi cục trưởng Chi cục PCTT khu vực miền Trung và Tây Nguyên:

Tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp quy về phòng chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn

Nhận thức rõ biến đổi khí hậu và thiên tai sẽ đem lại những hậu quả khôn lường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế-xã hội và sự tăng trưởng của đất nước, nên từ nhiều năm qua Đảng, Nhà nước ta đã ban hành hàng loạt các văn bản có tính pháp quy, các chính sách, giải pháp về ứng phó biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai (PCTT).

Từ đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về ứng phó biến đổi khí hậu, PCTT, CH-CN, trong những năm qua chúng ta đã có nhiều nỗ lực trong cụ thể hóa các đường lối, chính sách đó thành những giải pháp cụ thể. Điển hình nhất là chúng ta đã thành lập được các Ban chỉ huy phòng chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn (PCLB, TKCN) theo hệ thống dọc từ Trung ương tới cơ sở. Với phương châm “4 tại chỗ” Ban chỉ huy PCLB, TKCN các địa phương đã ngày càng chủ động hơn trong huy động lực lượng, cơ sở vật chất phục vụ công tác PCLB, TKCN, góp phần to lớn vào việc làm giảm các thiệt hại do thiên tai, bão lũ gây ra thực sự là chỗ dựa vững chắc cho nhân dân trong cơn hoạn nạn. Hoạt động của Ban chỉ huy PCLB, TKCN của các địa phương cũng thể hiện ngày càng rõ hơn trách nhiệm của cả hệ thống chính trị trong việc huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân vào công tác PCLB, TKCN.

Trong thời gian tới, dự kiến công tác ứng phó biến đổi khí hậu, PCLB-TKCN còn nhiều nhiệm vụ phức tạp, nặng nề. Vì vậy, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu với Đảng, Nhà nước không ngừng hoàn thiện các văn bản pháp quy về công tác ứng phó biến đổi khí hậu, PCLB, TKCN. Cần phải làm cho các chủ trương, đường lối của Đảng trở thành các giải pháp, biện pháp cụ thể về công tác ứng phó biến đổi khí hậu, PCLB,TKCN ở các địa phương. Chủ trương, đường lối của Đảng chỉ có thể trở thành hiện thực và mang lại hiệu quả khi nó được hiển hiện bằng các đề án, kế hoạch sát thực tiễn của các cấp, các ngành, các địa phương. Và cái đích đến cuối cùng của công tác ứng phó biến đổi khí hậu, PCLB, TKCN, là giảm nhẹ thiệt hại về tính mạng và tài sản của Nhà nước và nhân dân. Cuộc tọa đàm này cũng là một cơ sở để chúng tôi tích lũy thêm cơ sở dữ liệu và kinh nghiệm phổ biến cho các đơn vị, địa phương nhằm ngày càng làm tốt hơn công tác ứng phó biến đổi khí hậu, PCLB, TKCN.

HOÀNG OANH (lược ghi)  

* Đại tá Trần Văn Kim-Chỉ huy trưởng Trung tâm Quốc gia điều hành Tìm kiếm Cứu nạn (Cục Cứu hộ-Cứu nạn):

Nâng cao hiệu quả phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ

Một trong những bài học quan trọng và có giá trị trong quá trình điều hành hoạt động TKCN thời gian qua là công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành trong phòng, chống thiên tai và TKCN.

Trong từng tình huống cụ thể, chúng ta có những hình thức, mức độ phối hợp khác nhau. Giai đoạn phòng là sự điều hành chỉ đạo của Chính phủ đối với các Bộ, ngành, địa phương phải phối hợp chặt chẽ không để công tác phòng, chống thiên tai ảnh hưởng đến phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và các lĩnh vực khác. Khi có dự báo nguy cơ xảy ra thiên tai, công tác phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương phải được triển khai khẩn trương, đồng bộ, không chồng chéo. Dưới sự điều hành của Chính phủ, các cơ quan phối hợp liên ngành phải phối hợp chặt chẽ với nhau để triển khai công tác cảnh báo, dự báo nhanh nhất, hiệu quả nhất tới toàn xã hội để triển khai đồng bộ các giải pháp phòng chống, ứng phó. Khi tình huống thiên tai xảy ra, các lực lượng chuyên trách, kiêm nhiệm của Trung ương và địa phương phải phối hợp chặt chẽ với nhau để hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản của nhà nước và nhân dân. Khi kết thúc tình huống thiên tai, phải phối hợp nhanh chóng khôi phục đời sống sinh hoạt của nhân dân và hoạt động sản xuất.

Để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao trong công tác ứng phó sự cố, thiên tai và TKCN, bên cạnh việc quán triệt và triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của nhà nước thì công tác phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương và cả hệ thống chính trị xã hội ngày càng phải được quan tâm và phát huy mạnh mẽ và hiệu quả hơn nữa. Chỉ có làm tốt công tác phối hợp giữa các lực lượng với chính quyền các địa phương thì hiệu quả công tác phòng chống, ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố, thiên tai và TKCN mới đạt được mục đích đề ra...

VŨ DÂN (lược ghi) 

 

* Đại tá Nguyễn Trần Mạnh – Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực miền Trung:

Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu (SCTD) khu vực Miền Trung là đơn vị chuyên hoạt động trong lĩnh vực ứng phó và xử lý sự cố tràn dầu khu vực Miền Trung và Quốc gia, phụ trách 9 tỉnh ven biển miền Trung từ Quảng Trị đến Ninh Thuận.

Qua quá trình hoạt động, đơn vị rút ra những kinh nghiệm phối hợp các lực lượng trong công tác ứng phó SCTD, đó là phải có sự chỉ huy thống nhất điều hành các lực lượng, phải tuân thủ những quy định trong việc phối hợp xử lý sự cố trên cơ sở tính toán hợp lý để điều động lực lượng trang bị.

Thực tế, khi xảy ra sự cố rất nhiều cơ quan đơn vị lúng túng, không biết xử lý như thế nào và thường tổ chức triển khai ứng phó chậm, thiếu sự thống nhất điều hành, sự kết nối các lực lượng với nhau còn hạn chế, gây tình trạng hỗn loạn, mạnh ai người ấy làm. Công tác điều động lực lượng không linh hoạt, thiếu chính xác, chưa phù hợp với tình hình, diễn biến sự cố. Lực lượng tham gia ứng phó phải có trình độ, chuyên môn nhất định, được tham gia huấn luyện đào tạo những kiến thức cơ bản, chuyên sâu. Sử dụng tốt những trang thiết bị được đầu tư. Khi sự cố xảy ra trên biển, thường là vào mùa sóng to, gió lớn, các lực lượng tham gia phải có bản lĩnh, có trình độ chuyên môn và được trang bị phương tiện thiết bị tốt mới hoàn thành nhiệm vụ được.

Các lực lượng tham gia giải quyết sự cố có hiệu quả hay không cũng phụ thuộc rất nhiều vào sự quan tâm của các cấp các ngành cũng như người dân đối với công tác ứng phó SCTD. Không phải cứ có sự cố rồi điều động lực lượng ra xử lý trong khi chúng ta không được sự đầu tư, không được trang bị những kiến thức cơ bản về công tác ứng phó SCTD, cũng như còn chủ quan lơ là với công tác này, nên khi có sự cố xảy ra chắc chắn là xử lý kém hiệu quả.

Theo quyết định 02/2013/QĐ-TTg ngày 14-1-2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành quy chế hoạt động ứng phó SCTD, tại điều 7, chương 2 có nêu: Các cảng, cơ sở, dự án tại địa phương phải xây dựng Kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu, trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, phê duyệt… và phải đầu tư mua sắm trang thiết bị… Tuy nhiên, thực tế rất ít đơn vị kinh doanh xăng dầu làm được điều này, có làm thì cũng làm đối phó. Công tác kiểm tra còn qua loa, đại khái, trách nhiệm không thuộc về ai. Do đó, chúng tôi đề nghị phải quy định rõ hơn về vấn đề này và giao cụ thể cho một đơn vị nào đó (Trung tâm, Cảng vụ hay Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh) kiểm tra việc này để  xử phạt các đơn vị không thực hiện trước khi để xảy ra sự cố.

VĂN CHUNG (lược ghi) 

 

* Đại tá Nguyễn Minh Tuấn, Phó chính ủy Sư đoàn không quân 372:

“Phối hợp với các lực lượng trên địa bàn, sẵn sàng cơ động cứu hộ, cứu nạn bằng đường không”

Sư đoàn KQ 372 địa bàn đóng quân rộng khắp các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên, là nơi chịu ảnh hưởng thời tiết, khí hậu rất khắc nghiệt. Trong những năm qua, đơn vị thường xuyên làm tốt công tác hiệp đồng, phối hợp cùng các lực lượng vũ trang, chính quyền và nhân dân địa phương nơi đóng quân sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ phòng chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn khi có yêu cầu.

Khi có tình huống xảy ra, Sư đoàn huy động toàn bộ máy bay trực thăng hiện có của Trung đoàn Không quân Trực thăng 930 thực hiện các nhiệm vụ bay thông báo bão, lũ; chuyên chở các đoàn cán bộ đi thị sát tình hình, vận chuyển, vận tải hàng cứu trợ, cấp cứu dân.

Trong điều kiện thời tiết phù hợp, các tổ bay tổ chức bay trinh sát, quan sát, tìm kiếm và cẩu vớt, thả nước ngọt, phao cứu sinh cho người bị nạn, lực lượng sử dụng 4-6 trực thăng. Khi bão đổ bộ vào miền Trung, sử dụng tối đa 6-8 trực thăng. Khi bão đổ bộ vào Nam Trung Bộ, sử dụng 2 trực thăng cơ động vào phía sân bay Phù Cát hoặc các sân bay Tuy Hòa, Nha Trang… phối hợp với đơn vị bạn làm nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn.

Trong những năm qua, Sư đoàn 372 đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng thực hiện hơn 400 chuyến bay cứu trợ, cứu nạn, vận chuyển hơn 90 lượt người và gần 200 tấn hàng hóa, lương thực, thuốc men cứu trợ nhân dân vùng lũ bị cô lập tại các tỉnh miền Trung-Tây Nguyên và nước bạn Cam-pu-chia.

Để nâng cao sức mạnh tổng hợp trong công tác ứng phó sự cố thiên tai và TKCN, theo tôi cần phải tổ chức xây dựng lực lượng cứu hộ, cứu nạn, cứu trợ chuyên trách từ Trung ương đến địa phương, từ Bộ Quốc phòng đến các đơn vị cơ sở, trong đó lấy lực lượng vũ trang làm nòng cốt; cần thiết lập cầu hàng không, sở chỉ huy tiền phương, bệnh viện dã chiến, sân bay dã chiến để thuận lợi trong công tác cứu hộ, cứu nạn, cứu trợ giúp dân trong vùng thiên tai bão lũ nguy hiểm.

LÂM ANH (lược ghi) 

 

* Thượng tá Trần Công Thành, Phó tham mưu trưởng Bộ chỉ huy BĐBP Đà Nẵng:

Phát huy tinh thần “Tích cực, chủ động phòng ngừa, ứng cứu nhanh và có hiệu quả”

Khi có mưa bão, Bộ Chỉ huy BĐBP Đà Nẵng chủ động liên hệ chặt chẽ với Ban chỉ huy phòng chống lụt bão thành phố, Đà Nẵng Rađio, Trung tâm khí tượng thủy văn Trung Trung Bộ, Trung tâm hỗn hợp TKCN khu vực II, Vùng 3 Hải quân và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để nắm thông tin về thời tiết khí hậu trên biển.

 

Đơn vị thường xuyên duy trì thông tin liên lạc với ngư dân để nắm tình hình trên biển, nhất là khi có tin bão, áp thấp nhiệt đới, để chỉ đạo các đồn, trạm nghiêm cấm tàu thuyền ra khơi, kêu gọi tàu thuyền trở về, hướng dẫn các phương tiện tìm nơi trú đậu an toàn, tổ chức bắn pháo hiệu cảnh báo bão, áp thấp nhiệt đới theo quy định. Luôn phối hợp chặt chẽ với Chi Cục Bảo vệ thủy sản, các ban, ngành của phường, quận, thành phố tuyên truyền giáo dục ngư dân về các quy định phòng tránh tai nạn khi đi biển cũng như nắm vững phạm vi hoạt động trên biển, quy ước thông tin liên lạc để hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau khi có gió bão.

Với tinh thần “Tích cực, chủ động phòng ngừa, ứng cứu nhanh và có hiệu quả”, các đồn, trạm đã phát huy sức mạnh của nhân dân, huy động tối đa nguồn nhân lực và phương tiện, làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục cho ngư dân, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ các phương tiện khi ra biển, quy ước cụ thể tần số liên lạc với các tàu để khi bà con đánh bắt ở bất cứ vùng biển nào cũng có thể liên lạc được với Bộ đội Biên phòng.

Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn là phải xây dựng ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật, các quy định liên quan đến người, phương tiện khi ra biển, hậu quả tác hại của thiên tai để hình thành ý thức tự bảo vệ của mỗi người và mỗi phương tiện. Mọi thông tin phải khách quan, chính xác, kịp thời, nhất là khi có sự cố trên các vùng biển xa để ngư dân có thời gian chuẩn bị, lựa chọn phương án phòng tránh. Chủ động phối hợp với các ngành, tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương về việc sơ tán dân và có phương án cụ thể đối với từng hộ, từng cụm, từng khu vực. Bên cạnh việc thường xuyên rà soát bổ sung các phương án PCLB- TKCN của đơn vị, cụ thể hóa phương châm “4 tại chỗ”, cần triển khai nhanh, gọn công tác phối hợp hiệp đồng giữa các lực lượng trước khi có bão lũ xảy ra...

THÀNH NAM (lược ghi) 

* Thượng tá Đỗ Kiếm- Phó Tổng biên tập Báo- Truyền hình Quân khu 5:

“Nhà báo chiến sĩ xung kích trong tuyên truyền phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn”

Với trách nhiệm của nhà báo-chiến sĩ, cán bộ phóng viên, cộng tác viên Báo – Truyền hình Quân khu luôn nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của công tác tuyên truyền dự báo thiên tai. Khi bão lũ xảy ra, phóng viên luôn có mặt kịp thời tại các địa bàn xung yếu, vùng rốn lũ, nơi lốc xoáy, sạt lở, cháy rừng. Bộ đội phòng chống thiên tai ở đâu là ở đó có phóng viên Báo – Truyền hình Quân khu và Báo QĐND thường trú ở miền Trung. Anh chị em có mặt để phản ánh bộ đội đang ứng cứu nhân dân ra khỏi vùng nguy hiểm, ngập nặng hoặc tham gia cứu trợ nhân dân vùng bị cô lập, chia cắt trong lũ; các điểm bộ đội, dân quân, DBĐV đang chữa cháy rừng... nhằm tuyên truyền kịp thời. 

 

Ưu điểm là phóng viên Báo – Truyền hình Quân khu có trách nhiệm và đam mê nghề nghiệp, họ là “ba trong một”, có thể vừa quay phim, chụp ảnh, dựng phim tại hiện trường, viết bài chuyển tải ngay về Tòa soạn để biên tập sử dụng hoặc gửi cộng tác ngay với Báo QĐND,  VOV, kênh QPVN, VTV1 hoặc VTV8 và các báo địa phương... để đăng tải kịp thời. Để tin không bị “chậm” tính thời sự, anh chị em phóng viên trước khi tác nghiệp đã đăng ký vào khung chương trình với các đài truyền hình và chịu trách nhiệm chuyển ngay thông tin về Đài trong thời gian sớm nhất. Hoặc có trường hợp khẩn thì điện thoại trực tiếp cho các cơ quan báo đài ngay tại hiện trường để thông tin về bão lũ...

 

Bằng những việc làm cụ thể, thiết thực nêu trên mà lượng thông tin về LLVT Quân khu phối hợp với các lực lượng và nhân dân trên địa bàn phòng chống khắc phục hậu quả thiên tai không chỉ nhanh, chính xác mà lượng thông tin còn đều, toàn diện  hơn, tính địa bàn rộng hơn. Thông qua tuyên truyền đã góp phần khẳng định rõ tinh thần trách nhiệm, tính chiến đấu, bản lĩnh kiên cường, ý thức tổ chức kỷ luật cao của LLVT Quân khu và các đơn vị quân đội trong phòng chống lụt bão, TKCN.

Hình ảnh “Vì nhân dân quên mình” của cán bộ, chiến sĩ LLVT không quản ngại gian khổ, hy sinh, vật lộn trong bão, lũ, bất chấp hiểm nguy để cứu đập, dìu từng cụ già, cõng từng em nhỏ, di dời người và tài sản của dân ra khỏi vùng nguy hiểm về nơi an toàn; cứu khát đồng bào Ninh Thuận trong 2 cơn đại hạn 2015 -2016...; xông vào lửa cứu những vạt rừng cháy ở đèo Hải Vân, đỉnh Sơn Trà, núi Hàm Rồng, Chư  Pảh, An Nhơn, Tuy Phước, đèo Phượng Hoàng… Cảnh bộ đội nhường cơm sẻ áo, quyên góp tiền, gạo ủng hộ đồng bào vùng bị thiệt hại; huy động hàng ngàn ngàycông giúp dân khắc phục hậu quả; tổ chức lực lượng sửa chữa cầu, cống, đường sá, đê điều và các công trình công cộng; quân y phối hợp với y tế địa phương tổ chức khám, chữa bệnh và phòng, chống dịch, làm sạch môi trường… Tất cả hình ảnh đó, những thước phim, các tin và bài viết đó đã được chuyển đến bạn đọc, khán giả truyền hình cả nước để lại những ấn tượng, tình cảm tốt đẹp trong chính quyền và nhân dân các địa phương, tô thắm thêm truyền thống tốt đẹp của Quân đội nhân dân anh hùng, của LLVT Quân khu 5- “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.

TÙNG LÂM (lược ghi) 

* Anh Mai Viết Dụng, chủ tàu Biển Đảo Việt:

Tình người trong cơn hoạn nạn

Tôi cảm thấy rất vinh dự, tự hào khi được dự Chương trình tọa đàm “Nâng cao hiệu quả công tác ứng phó sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn”. Tham gia tọa đàm, tôi xin phép được kể lại câu chuyện cứu nạn của tôi cùng các thuyền viên trong vụ chìm tàu Du lịch Thảo Vân trên sông Hàn cách đây chưa lâu...

 

Đêm hôm ấy, tôi đang điều khiển tàu chở khách từ cầu Rồng về hướng cầu Sông Hàn thì nghe có tiếng kêu cứu và nhìn thấy tàu Thảo Vân 2 đang chìm dần, nhiều người vẫy vùng trong cơn hoảng loạn. Tôi vội vàng cho tàu quay mũi lướt tới ném toàn bộ áo phao và các đồ dùng, vật dụng xuống sông để mọi người có thể bám vào. Tôi ngồi ngay mạn tàu nhanh chóng tiếp cận cứu được 7 người bị nạn đưa vào bờ. Lúc này tôi thấy ca nô của tàu Phú Quý 2 do anh Lê Văn Phú điều khiển cũng đang tích cực cứu người. Trên sông còn có nhiều người bám vào những tấm đệm va, phao bơi, chấp chới giữa dòng. Tôi nhanh chóng điều khiển ca nô quay lại cứu thêm được 2 người nữa. Lúc kéo lên tôi thấy có một bé gái khoảng 7-8 tuổi bụng đầy nước, mắt nhắm nghiền, hơi thở thoi thóp. Tôi vội vàng xốc ngược cháu lên, nước chảy ra từ miệng rất nhiều, sau đó nghe cháu ho vài tiếng. Tôi thở phào biết cháu sẽ qua khỏi cơn nguy kịch, rồi giao cháu cho mấy người dân gọi tắc-xi chở cháu tới bệnh viện cấp cứu.

 

Sau đó, tôi quay lại cứu thêm một du khách người Malaysia chở qua Cảng vụ giao cho Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Đà Nẵng. Lo cứu người nên tôi chưa kịp biết cháu bé tên gì, con ai. Sau này mới biết thông tin, cháu được cấp cứu tại Bệnh viện Phụ Sản-Nhi Đà Nẵng, tôi mừng lắm. Để cứu được gia đình anh Tài và các gia đình khác, tôi cùng các thuyền viên đã thức trắng đêm trên sông Hàn trong điều kiện chịu đói, chịu khát, bất chấp nguy hiểm cứu người bị nạn...

Có thể nói, tàu du lịch Thảo Vân 2 chìm để lại hậu quả nặng nề cho người dân, du khách. Nhưng qua đó mới thấy được tình người trong cơn hoạn nạn. Chỉ trong thời gian ngắn, 53/56 con người được cứu sống, 3 thi thể nạn nhân được tìm thấy ngay trong ngày hôm sau, đó là kỳ tích, là sự cố gắng của mỗi cán bộ, chiến sĩ các đơn vị thuộc Quân khu 5, Bộ đội Biên phòng, Công an, lãnh đạo, chính quyền TP Đà Nẵng, các lực lượng tham gia, mà trong đó các thuyền trưởng, thuyền viên tàu du lịch, các ngư dân là những người đầu tiên có mặt đóng vai trò quyết định. Tôi nghĩ rằng,  người dân và du khách sẽ không bao giờ quên hình ảnh các đồng chí cán bộ, lãnh đạo Bộ tư lệnh Quân khu 5, Bộ đội Biên phòng, Công an, lãnh đạo TP Đà Nẵng, cho tới từng cán bộ, chiến sĩ, thuyền viên, ngư dân... đã bất chấp hiểm nguy, toan tính thiệt hơn, xả thân cứu người bị nạn, tất cả đều xuất phát từ mệnh lệnh trái tim.

TIẾN DŨNG (lược ghi)