Làm chủ công nghệ, tạo sức bật cho vũ khí Việt Nam

Từ tiếp nhận công nghệ đến chủ động sáng tạo

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, điều gì làm nên bước chuyển của Nhà máy Z111 từ khai thác dây chuyền được đầu tư sang chủ động nghiên cứu, thiết kế, chế tạo nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới?

Thượng tá Đặng Duy Thái.

Thượng tá Đặng Duy Thái: Bước chuyển ấy trước hết bắt nguồn từ yêu cầu bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật cho Quân đội; việc phụ thuộc vào nhập khẩu luôn tiềm ẩn rủi ro. Đảng ủy, chỉ huy Nhà máy xác định làm chủ dây chuyền mới chỉ là điểm khởi đầu; mục tiêu cao hơn là làm chủ thiết kế, quy trình, vật liệu và những công nghệ cốt lõi, từ đó tạo ra sản phẩm phù hợp với yêu cầu tác chiến, điều kiện sử dụng của bộ đội ta.

Đảng ủy, Ban giám đốc Nhà máy những năm gần đây đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức nghiên cứu bám sát nhiệm vụ sản xuất, sửa chữa, lấy vướng mắc trên từng công đoạn làm “đầu bài”. Cán bộ kỹ thuật, công nhân lành nghề phối hợp với các viện, học viện, nhà máy để bổ sung tri thức, năng lực thử nghiệm. Cách làm đó giúp Nhà máy khai thác hiệu quả thiết bị, từng bước hoàn thiện năng lực chế tạo sản phẩm trọn bộ.

Giai đoạn 2015-2025, Nhà máy triển khai 75 đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học; nhiều đề tài được đánh giá xuất sắc, đưa vào sản xuất loạt và trang bị trong toàn quân. Các đề tài nghiên cứu khoa học của Nhà máy hay phối hợp nghiên cứu với các viện nghiên cứu, học viện để sản xuất các sản phẩm như: Súng tiểu liên STV-022; súng đại liên PKT lắp trên xe quân sự; súng trung liên RPD; súng ngắn SM54-N; súng bắn tỉa SBT-M1; súng bắn tỉa SBT7,62-M2; súng ngắn SN-19; súng trung liên thế hệ mới bắn đạn 7,62x54mm kiểu PKP; súng phóng lựu liên thanh SPL-30; súng bắn hai môi trường cỡ đạn 5,56mm; nòng pháo 25mm... đã khẳng định khả năng tự chủ, mở ra triển vọng xuất khẩu sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam của Nhà máy.

Hiệu quả phải đo bằng sản phẩm và nhiệm vụ

PV: Thực tế hiện nay, không ít đề tài, sáng kiến trong nghiên cứu khó chuyển thành sản phẩm, hiệu quả kinh tế khi hiện thực. Nhà máy đã hóa giải vấn đề này như thế nào, thưa đồng chí?

Nghiệm thu sản phẩm quốc phòng tại Nhà máy Z111. Ảnh: SỸ HÙNG

Thượng tá Đặng Duy Thái: Đây là vấn đề Đảng ủy, Ban giám đốc Nhà máy Z111 đặc biệt quan tâm. Chúng tôi xác định, số lượng đề tài hay sáng kiến không phải đích đến. Giá trị cuối cùng phải được đo bằng khả năng ứng dụng, độ ổn định của sản phẩm, năng suất lao động, mức tiết kiệm vật tư, chi phí và quan trọng nhất là mức độ đáp ứng yêu cầu huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu.

Vì vậy, ngay từ khâu lựa chọn, Nhà máy ưu tiên vấn đề cấp thiết trên dây chuyền và nhu cầu trang bị. Nghiên cứu gắn với thiết kế công nghệ, chế thử, kiểm tra, hoàn thiện hồ sơ và chuẩn bị sản xuất loạt. Sáng kiến phải được thẩm định, áp dụng, đánh giá hiệu quả; sản phẩm quốc phòng tuân thủ nghiêm tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình nghiệm thu.

Trong 10 năm qua, Nhà máy đã phát huy 866 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; có 7 đề tài đoạt Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội như: Phương án gia công khương tuyến nòng PKMS bằng phương pháp rèn nòng trên máy HMP đoạt giải nhì năm 2022; nghiên cứu chế tạo súng đại liên 7,62mm kiểu PKT đoạt giải ba năm 2024; súng ngắn 9mm Việt Nam phục vụ trang bị và xuất khẩu đoạt giải ba năm 2025. Nhà máy còn sản xuất, sửa chữa, nghiệm thu hàng chục triệu sản phẩm, góp phần tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng so với nhập khẩu. Đó là thước đo trực tiếp của nghiên cứu.

PV: Kết quả lớn thường đi cùng sức ép lớn về tiến độ, chất lượng, an toàn. Nhà máy đã khắc phục những khó khăn đó như thế nào để hoàn thành các nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất?

Thượng tá Đặng Duy Thái: Sản xuất quốc phòng không cho phép sai số trong tổ chức, không chấp nhận dễ dãi về chất lượng. Nhà máy duy trì nghiêm quy trình công nghệ, kiểm soát từng công đoạn, chủ động bảo đảm vật tư, thiết bị, phương án dự phòng; phát huy trách nhiệm của cán bộ, kỹ sư, người lao động. Mỗi nhiệm vụ đột xuất đều rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, gắn trách nhiệm chỉ huy với kết quả.

Nhờ vậy, giai đoạn 2015-2025, Nhà máy liên tục hoàn thành xuất sắc chỉ lệnh sản xuất, sửa chữa vũ khí, trang bị phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; bảo đảm vũ khí cho lễ kỷ niệm 70 năm, 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tổ chức tham quan dây chuyền súng bộ binh thế hệ mới, trưng bày sản phẩm tiêu biểu và phục vụ diễn tập PC-19, MT-22.

Con người là chủ thể của đột phá

PV: Công nghệ hiện đại có thể mua hoặc chuyển giao, nhưng đội ngũ làm chủ công nghệ phải được xây dựng lâu dài. Nhà máy đã giải quyết bài toán nhân lực này như thế nào để đáp ứng nhu cầu phát triển thời gian tới?

Thượng tá Đặng Duy Thái: Máy móc chỉ phát huy hiệu quả khi có con người đủ trình độ, bản lĩnh và khát vọng làm chủ. Nhà máy coi xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật, chuyên gia đầu ngành là nhiệm vụ chiến lược; chú trọng tuyển chọn đúng chuyên ngành, bố trí đúng sở trường, giao việc khó để rèn luyện và tạo môi trường để người có năng lực được cống hiến, trưởng thành.

Hiện 100% cán bộ Nhà máy có trình độ đại học và sau đại học, trong đó có 24 thạc sĩ; chất lượng cán bộ qua đào tạo gấp 4 lần giai đoạn trước. Nhà máy đã phối hợp với các trường đại học trong và ngoài Quân đội tổ chức huấn luyện chuyên môn cho 228 lượt người, với kinh phí hơn 9,3 tỷ đồng; đồng thời thực hiện chính sách nhà ở công vụ, hỗ trợ đào tạo, quan tâm hậu phương để cán bộ yên tâm gắn bó. Bên cạnh đó, Nhà máy còn gắn nghiên cứu, đào tạo với sản xuất; xây dựng dữ liệu phục vụ quản trị, thiết kế, kiểm soát chất lượng. Từ năm 2017, Nhà máy ứng dụng phần mềm Priority trong chuyển văn bản, tài liệu. 100% văn bản không mật được phát hành qua phần mềm quản lý văn bản, ký số tổ chức và cá nhân đạt 100%. Từ tháng 9-2025, “phòng họp không giấy” của Nhà máy được đưa vào sử dụng. Hệ thống mạng, máy chủ, cơ yếu, các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin thường xuyên được củng cố.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!