QĐND - Tác chiến đường không là phương pháp tác chiến hiện đại, đem lại hiệu quả tích cực trong chiến tranh. Chính vì vậy, việc xây dựng và phát triển lực lượng không quân đã được nhiều quốc gia có nền khoa học tiên tiến thực hiện từ rất sớm.

Ở nước ta, với đường lối chiến tranh nhân dân và đường lối quân sự đúng đắn, ngay từ sau khi thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương đưa Quân đội ta từng bước tiến lên chính quy, hiện đại với đầy đủ các lực lượng chủ chốt là hải quân, lục quân và phòng không-không quân. Hiện thực hóa chủ trương này, từ tháng 3-1949, Bộ Quốc phòng đã quyết định thành lập Ban Nghiên cứu Không quân trực thuộc Bộ Tổng tham mưu. Đây là lực lượng tiền thân của Không quân nhân dân Việt Nam. Trước đó, với tầm nhìn xa, trông rộng, ngay từ thập niên 1920, Bác Hồ đã cử đồng chí Lê Hồng Phong, một thanh niên ưu tú đi học lái máy bay tại Trường không quân Liên Xô. Đồng chí đã trở thành phi công cách mạng đầu tiên của Việt Nam.

Phi đội Su-30MK2 của Sư đoàn 370 (Quân chủng Phòng không-Không quân) cất cánh huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Ảnh: Vũ Quang Thái

Cùng với sự phát triển của các đơn vị chủ lực trong kháng chiến chống Pháp, ngày 3-3-1955, Bộ Quốc phòng tiếp tục thành lập Ban Nghiên cứu sân bay. Đây là bước chuẩn bị cho sự ra đời của lực lượng Không quân. Lực lượng này chịu trách nhiệm nghiên cứu xây dựng cơ sở hạ tầng và hệ thống bảo đảm mặt đất, để từng bước xây dựng lực lượng Không quân. Vì vậy, ngày 3-3-1955 trở thành Ngày truyền thống của Bộ đội Không quân Việt Nam anh hùng.

Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng Không quân Việt Nam đã không ngừng học tập và trưởng thành. Cùng với những phi công lái máy bay vận tải đang phục vụ vận chuyển vũ khí, đạn dược, thương binh... cho chiến trường Lào, năm 1960 các phi công tiêm kích đầu tiên cũng đã hoàn thành khóa đào tạo ở nước bạn về nước và trở thành lực lượng nòng cốt chuẩn bị cho tác chiến trên không.

Với bản chất hiếu chiến, đế quốc Mỹ ngày càng leo thang mở rộng chiến tranh, vì vậy, việc mở mặt trận trên không là việc mà Trung ương Đảng, Bác Hồ đã xác định tất yếu xảy ra trên bầu trời miền Bắc. Bộ đội Không quân được giao nhiệm vụ chính, với yêu cầu đánh thắng ngay từ trận đầu. Ngày 3-4-1965, biên đội MiG-17 gồm 4 phi công: Phạm Ngọc Lan, Hồ Văn Quỳ, Phan Văn Túc và Trần Minh Phương đã xuất kích bắn rơi 2 máy bay F-8U của hải quân Mỹ trên bầu trời Hàm Rồng (Thanh Hóa). Đây là trận thắng đầu tiên của Không quân Việt Nam. Cho đến cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mà đỉnh cao là cùng với quân dân miền Bắc đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược bằng máy bay B-52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh lân cận (tháng 12-1972), Bộ đội Không quân Việt Nam đã thực sự lớn mạnh. Trong suốt  một thập kỷ (1965-1975) đối đầu với không quân Mỹ, Bộ đội Không quân Việt Nam đã bắn rơi 320 máy bay địch, trong đó có 2 pháo đài bay B-52.

Đất nước hòa bình chưa được bao lâu, Bộ đội Không quân lại cùng quân dân cả nước tiến hành các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, đồng thời làm nhiệm vụ quốc tế, góp phần giúp nước bạn Cam-pu-chia thoát khỏi nạn diệt chủng.

Ngày nay, để đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc, không để Tổ quốc bị bất ngờ từ trên không, Bộ đội Phòng không-Không quân nói chung, Bộ đội Không quân nói riêng được giao nhiệm vụ tiến thẳng lên hiện đại. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và hết sức nặng nề, nên mọi cán bộ, chiến sĩ trong quân chủng đều xác định hoàn thành phần việc của mình với quyết tâm cao nhất. Lãnh đạo, chỉ huy quân chủng nhận thức rõ: Tiến thẳng lên hiện đại đồng nghĩa với việc phải đổi mới cả về cơ cấu, tổ chức lực lượng; đổi mới cả về nội dung, phương pháp huấn luyện, tác chiến, bảo đảm cho các lực lượng trong quân chủng luôn làm chủ vũ khí trang bị, khí tài hiện đại để đánh thắng đối phương ngay từ ngày đầu, trận đầu. Với khối lượng công việc khổng lồ, nếu không có quyết tâm cao, không có những giải pháp khoa học thì khó có thể hoàn thành. Đảng ủy, Bộ tư lệnh quân chủng đã xác định các giải pháp lãnh đạo để xây dựng Bộ đội Không quân “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” mà trước hết là xây dựng Bộ đội Không quân vững mạnh về chính trị, làm cơ sở xây dựng quân chủng vững mạnh toàn diện.Vì vậy, việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho Bộ đội Không quân cần được tăng cường, bảo đảm cho mọi cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng luôn thấm nhuần đường lối quân sự của Đảng. Phải làm cho các cán bộ, chiến sĩ luôn nhận thức rõ đối tượng tác chiến, quyết tâm khắc phục mọi khó khăn, dám đánh, biết đánh và biết thắng, kể cả khi đối phương sử dụng vũ khí công nghệ cao.

Tiếp tục nghiên cứu các phương pháp huấn luyện khoa học, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện bay, bảo vệ vững chắc vùng trời và thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ đột xuất. Từ nhiều năm nay, Bộ đội Không quân đã thực hiện nghiêm chế độ, nền nếp trực sẵn sàng chiến đấu. Việc tiếp nhận, huấn luyện chuyển loại các loại máy bay mới, hiện đại đã được quân chủng thực hiện hiệu quả. Với tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt trong huấn luyện của Bộ đội Không quân là “Đổi mới, thiết thực, vững chắc, thận trọng, an toàn” quân chủng sẽ tập trung huấn luyện cho từng phi công, tổ bay, bảo đảm cho các bộ phận từng bước thành thục kỹ thuật bay và kỹ năng tác chiến. Trên thực tế, hằng năm lực lượng không quân đều tham gia huấn luyện, diễn tập hiệp đồng tác chiến với các đơn vị chủ lực trong toàn quân và đã thu được kết quả tốt. Bằng bề dày kinh nghiệm, tinh thần vượt khó của Bộ đội Không quân nên các cuộc diễn tập đều đạt yêu cầu đề ra.

Hiện nay, Bộ đội Không quân cũng là lực lượng chủ chốt trong việc bay thực hiện các nhiệm vụ đột xuất như cấp cứu ngoài biển, đảo; bay cứu hộ, cứu nạn trong phòng, chống thiên tai... Với hàng nghìn chuyến bay an toàn, Bộ đội Không quân đã góp phần cứu sống hàng trăm người bệnh, hỗ trợ kịp thời hàng nghìn đồng bào bị thiên tai, lũ lụt, tô thắm thêm hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân.

60 năm qua, Bộ đội Không quân Việt Nam đã luôn sát cánh cùng quân dân cả nước lập nên những chiến công oanh liệt. Ngày nay, Bộ đội Không quân sẽ tiếp tục tích cực học tập, rèn luyện, làm chủ vũ khí công nghệ hiện đại, sẵn sàng đánh bại mọi kẻ thù khi chúng xâm phạm vào vùng trời của Tổ quốc.

Trải qua 60 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Không quân nhân dân Việt Nam đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, 1 Huân chương Sao Vàng, 2 Huân chương Hồ Chí Minh và hàng nghìn huân, huy chương các loại. Toàn lực lượng cũng đã có 30 tập thể, 65 cá nhân được tuyên dương Anh hùng LLVT nhân dân.  

Trung tướng PHƯƠNG MINH HÒA, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân