Dũng cảm, mưu trí cứu máy bay

Phi công Đào Quốc Kháng

Sáng hôm ấy, cũng như các đồng đội, trung tá Đào Quốc Kháng, phi công cấp 3, Chính trị viên phi đội 1 hồi hộp bước vào bay hồi phục kỹ thuật bay biên đội, công kích trên không. Sau 2 năm đi học tại Học viện Chính trị-Quân sự, anh phải làm quen bay hồi phục để sẵn sàng vào trực ban chiến đấu.

10 giờ 55 phút, hai chiếc máy bay tiêm kích đa năng của trung tá, đội trưởng Trần Văn Dũng số 1 và trung tá Đào Quốc Kháng số 2 lăn trên đường băng cất cánh tăng lực vào bầu trời Đồng Nai. Biên đội tăng lực tốt, đội hình cất cánh bình thường, máy bay rời đất thu càng tốt. Vừa lên độ cao chừng 20m, Đào Quốc Kháng phát hiện máy bay rung mạnh và nghiêng phải. Anh phán đoán khả năng chim đã bay vào động cơ, lập tức điều khiển máy bay bay lên cao. Lúc này anh phát hiện tín hiệu báo cháy động cơ phải. Trung tá Nguyễn Ngọc Thuần, Chủ nhiệm bay của đơn vị từ đài chỉ huy cất hạ cánh hạ lệnh: “Máy bay số 2, động cơ phải cháy, thu càng lên, chú ý giữ tốc độ”. Đào Quốc Kháng hết sức bình tĩnh tắt tăng lực 2 động cơ, thu tay ga động cơ phải về vị trí tắt máy, đóng van ngắt dầu và ấn nút dập lửa động cơ phải. Lúc đó thượng tá Nguyễn Văn Vi, Tham mưu trưởng đơn vị trên đài chỉ huy cũng ra lệnh “Ấn nút dập lửa động cơ phải”. Đào Quốc Kháng kiểm tra, thấy đèn báo cháy trên bảng khẩn cấp của động cơ phải vẫn sáng. Được lệnh của sở chỉ huy, anh cho máy bay tăng lực động cơ trái lên độ cao 1.100m, lập hàng tuyến 90 độ về đài chỉ huy. Đại tá Nguyễn Văn Thận, Trung đoàn trưởng không quân C35 từ Sở chỉ huy đơn vị lệnh cho máy bay số 1 của phi công Trần Văn Dũng bám sát theo quan sát và giúp đỡ số 2. Phi công Đào Quốc Kháng xin phép hạ độ cao vào hạ cánh trực tiếp. Lúc này đèn báo cháy trên bảng điều khiển tắt, anh xin phép xả dầu cho đỡ nặng máy bay khi hạ cánh. Chỉ huy mặt đất và đồng đội theo dõi sát máy bay số 2 và bằng những khẩu lệnh ngắn gọn giúp đỡ cho phi công vào hạ cánh. Khi máy bay xuống gần đường băng, thì đèn báo cháy động cơ phải lại bật sáng đèn báo nguy hiểm liên tục nháy và tiếng khẩn báo tự động phát: “Áp suất dầu đỏ 2 động cơ giảm, nhảy dù!”. Lúc này Đào Quốc Kháng tập trung tinh thần, nhớ lại bài học lý thuyết, nếu đèn báo cháy động cơ sau 8 giây mà không tắt, thì phi công phải nhảy dù, nếu không có thể nổ động cơ. Nhưng bằng bản lĩnh được rèn luyện và qua học hỏi kinh nghiệm các bậc đàn anh xử lý tình huống này, kết hợp với việc kiểm tra các thông số máy bay, anh tin mình đủ khả năng đưa máy bay về hạ cánh an toàn. Lúc này, chỉ huy mặt đất tìm mọi cách giúp đỡ phi công về hạ cánh. Chỉ huy lệnh: “Thả dù và phanh khẩn cấp”. Kháng bình tĩnh tiếp đất an toàn đường băng số 1, thu ga tắt máy, thả dù, dùng phanh khẩn cấp. Máy bay dừng giữa đường băng số 1, chỉ huy bay phát hiện ngọn lửa bên động cơ phải và nách phải cánh máy bay, lập tức ra lệnh cho phi công rời máy bay. Đào Quốc Kháng mở buồng lái, trèo lên phía mũi máy bay nhảy xuống. Cùng lúc lực lượng cứu hoả của sân bay chạy tới, nhanh chóng dập tắt lửa.

Trung tá Đào Quốc Kháng quê ở xã Định Tiến, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, có hoàn cảnh gia đình khó khăn, hai con nhỏ học ở Phan Rang, vợ đang điều trị bệnh hiểm nghèo tại bệnh viện Chợ Rẫy, thành phố Hồ Chí Minh. Dù vậy, trong luyện tập anh vẫn tập trung học tập, nâng cao trình độ để trở thành phi công giỏi. Ngay sau khi sự cố xảy ra, chúng tôi hỏi anh: “Trong tình huống cháy động cơ, được phép nhảy dù để bảo toàn tính mạng, vì sao đồng chí vẫn tiếp tục lái máy bay về?”. Anh trả lời: “Máy bay là tài sản quý giá của Nhà nước, phải luôn tìm cách bảo vệ. Hơn nữa trong trường hợp này, các bậc đàn anh đi trước đã từng xử trí thành công, tôi tin là mình sẽ lái máy bay về hạ cánh anh toàn…”.

Ngay sau khi sự cố xảy ra, Quân chủng Phòng không-Không quân và Đoàn không quân B70 đã lập đoàn kiểm tra. Đại tá Võ Văn Tuấn, Tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không-Không quân đã khen ngợi: “Đồng chí phi công Đào Quốc Kháng cùng chỉ huy bay và các thành phần phục vụ bay đơn vị không quân C35 đã cứu được chiếc máy bay hiện đại. Đây là chiến công xuất sắc, thể hiện tinh thần đồng đội và đặc biệt là thể hiện bản lĩnh can trường và trình độ chuyên môn giỏi của phi công Việt Nam”.

Bài và ảnh: ĐOÀN HOÀI TRUNG