LTS: Ngày 7-8-2007, Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên, Tổng tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký Quyết định số 2082/QĐ-BQP triển khai thực hiện đề án “Đổi mới quy trình, chương trình đào tạo cán bộ các cấp trong Quân đội”. Theo đó, từ năm học 2007-2008, thời gian đào tạo cán bộ các cấp trong Quân đội được điều chỉnh rút ngắn hơn so với trước đây nhằm bảo đảm phù hợp với yêu cầu huấn luyện, SSCĐ, chiến đấu và xây dựng đơn vị. Trong loạt bài này, chúng tôi xin đề cập đến vấn đề điều chỉnh nội dung, chương trình, phương pháp dạy học của các học viện, nhà trường để đáp ứng yêu cầu trên.

Thông qua đề cương bài giảng theo chương trình mới tại tổ bộ môn chiến thuật bộ binh cơ giới, khoa Chiến thuật, Trường sĩ quan Lục quân 1
Bài 1: Điều chỉnh nội dung chương trình: Có tăng, có giảm

Điều chỉnh nội dung, chương trình phù hợp với quy trình đào tạo mới nhưng vẫn bảo đảm hàm lượng tri thức và chương trình khung theo quy định của Bộ GD-ĐT và Bộ Quốc phòng ở từng bậc học là vấn đề chúng tôi đặt ra trong suốt quá trình khảo sát, tìm hiểu thực tế. Theo đó, quy trình đào tạo mới được Hội đồng khoa học giáo dục quân sự Bộ Quốc phòng nghiệm thu đối với nhiệm vụ đào tạo cán bộ cấp phân đội bậc đại học trong hệ thống các học viện, nhà trường Quân đội và được Bộ Quốc phòng quyết định cụ thể là: Đào tạo sĩ quan chỉ huy tham mưu: 4 năm; cán bộ chính trị (chính trị viên): 5 năm; kỹ sư quân sự: 5,5 năm; bác sĩ quân y: 6,5 năm. Như vậy, so với quy trình cũ, thời gian đào tạo của tất cả các đối tượng ở bậc học này đều được rút ngắn từ 6 tháng đến một năm. Ví dụ, đào tạo sĩ quan chỉ huy tham mưu tại Trường sĩ quan Lục quân 1 (SQLQ1) trước đây là 5 năm, nay rút ngắn chỉ còn 4 năm. Hoặc đào tạo bác sĩ quân y ở Học viện Quân y trước đây là 7 năm, nay chỉ còn 6,5 năm. Mục tiêu đào tạo cán bộ cấp phân đội bậc đại học cũng được Bộ Quốc phòng xác định đến chức vụ đại đội (trước đây là đến chức vụ tiểu đoàn). Do thay đổi quy trình, nên việc điều chỉnh nội dung, chương trình đào tạo là điều tất yếu và đã được các học viện, nhà trường trong toàn quân chủ động triển khai thực hiện cách đây gần hai năm. Đặc biệt, hai trường là SQLQ1 và SQLQ2 không chỉ được áp dụng ngay cho đối tượng học viên trúng tuyển năm 2007, mà các khóa khai giảng năm học 2006-2007 cũng được Bộ Quốc phòng cho phép thực hiện quy trình đào tạo mới. Trao đổi với chúng tôi về việc triển khai các biện pháp điều chỉnh nội dung, chương trình phù hợp với quy trình đào tạo mới, đại tá Đoàn Minh Sơn, Trưởng phòng Đào tạo Trường SQLQ1 cho biết:

- Sau khi có chủ trương đổi mới quy trình đào tạo cán bộ các cấp của Bộ Quốc phòng, nhà trường đã tiến hành rà soát lại toàn bộ hệ thống nội dung, chương trình, tính toán, thẩm định khối lượng kiến thức cần thiết đối với từng môn học dựa trên chương trình khung đã được Bộ Quốc phòng và Bộ GD-ĐT quy định cụ thể cho từng bậc học. Tuy nhiên, không phải toàn bộ các môn học đều được rút ngắn, mà cũng có một số nội dung còn tăng thêm thời gian. Điều này, chứng minh rằng, việc điều chỉnh nội dung, chương trình đào tạo không chỉ đơn thuần là cắt ngắn dựa trên tổng quỹ thời gian đào tạo đã được Bộ Quốc phòng quyết định.

Những điều trên cũng được đại tá Nguyễn Viết Thắng, Phó chủ nhiệm khoa Chiến thuật, Trường SQLQ1 khẳng định với chúng tôi. Theo anh Thắng, việc điều chỉnh nội dung, chương trình được khoa và nhà trường tiến hành hết sức công phu, cụ thể. Tất cả việc thêm, hoặc bớt nội dung trong từng môn học, từng đề mục đều được Hội đồng khoa học từng khoa và nhà trường quyết định. Khi thông qua nội dung, tổ trưởng bộ môn hoặc cán bộ khoa phải làm rõ được lý do tăng,

Sau khi có chủ trương đổi mới quy trình đào tạo cán bộ các cấp của Bộ Quốc phòng, nhà trường đã tiến hành rà soát lại toàn bộ hệ thống nội dung, chương trình, tính toán, thẩm định khối lượng kiến thức cần thiết đối với từng môn học dựa trên chương trình khung đã được Bộ Quốc phòng và Bộ GD-ĐT quy định cụ thể cho từng bậc học. Tuy nhiên, không phải toàn bộ các môn học đều được rút ngắn, mà cũng có một số nội dung còn tăng thêm thời gian. Điều này, chứng minh rằng, việc điều chỉnh nội dung, chương trình đào tạo không chỉ đơn thuần là cắt ngắn dựa trên tổng quỹ thời gian đào tạo đã được Bộ Quốc phòng quyết định.
giảm dựa trên những phân tích cả về lý luận và thực tiễn. Tuyệt đại đa số các nội dung đều được thẩm định và thông qua hội đồng khoa học cả ở cấp khoa và cấp nhà trường ít nhất là ba lần trở lên. Quy trình điều chỉnh nội dung, chương trình đào tạo trên cũng được Học viện Phòng không - Không quân (PK-KQ), Học viện Biên phòng, Trường sĩ quan Pháo binh… triển khai thực hiện khá chặt chẽ. Theo đại tá Nguyễn Quang Bộ, Phó giám đốc Học viện PK-KQ, trên cơ sở rà soát lại toàn bộ nội dung, chương trình, Hội đồng khoa học của Học viện còn quyết định ghép một số môn học có nội dung gần giống nhau vào thành một môn học. Ví dụ, trước đây kỹ thuật xung, số, vi xử lý là hai môn học độc lập, nay được nhập vào và trở thành một môn học với đơn vị học trình bằng 3 (giảm 6 đơn vị học trình so với trước đây). “Nhập hai môn thành một môn, đồng thời lại giảm đơn vị học trình, đồng nghĩa với việc giảm thời gian lên lớp liệu có ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo?”. Tôi hỏi anh Bộ.

- Việc ghép các môn vào với nhau, không chỉ đơn thuần là giảm số lượng môn học, mà Học viện căn cứ vào nội dung từng môn học để quyết định. Do vậy, việc quyết định ghép một số môn không những rút ngắn được thời gian, mà còn bảo đảm tính logic trong từng môn học

Như vậy, có thể thấy rằng, để thực hiện có hiệu quả quy trình mới về đào tạo cán bộ các cấp, các học viện, nhà trường trong toàn quân đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp, sàng lọc, lựa chọn những nội dung có tính căn bản, trực tiếp trên cơ sở mục tiêu, yêu cầu đào tạo của từng đối tượng. Ví dụ, đối với các học viện, nhà trường đào tạo cán bộ theo quy trình 4 năm (đào tạo đến chức vụ đại đội), nội dung, chương trình đào tạo được tập trung vào việc bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng chỉ huy và thực hành huấn luyện, trước hết là trên cương vị trung đội trưởng và một số hiểu biết cơ bản ở cấp đại đội. Trước đây, nội dung, chương trình đào tạo của đối tượng trên vừa nhiều, nhưng lại thiếu tập trung, ảnh hưởng đến chất lượng quản lý, chỉ huy và tổ chức huấn luyện của đội ngũ cán bộ, nhất là ở cương vị ban đầu-trung đội trưởng. Đặc biệt, nội dung, chương trình đào tạo được các học viện, nhà trường xây dựng theo hướng giảm lý thuyết, tăng thực hành cho học viên, tập trung rèn luyện thuần thục kỹ năng quản lý, chỉ huy và tổ chức huấn luyện theo mục tiêu đào tạo đã được Bộ Quốc phòng xác định cụ thể cho từng đối tượng.

Bài, ảnh: Lê Ngọc Long và Đình Xuân