Đoàn kết, sáng tạo, viết tiếp truyền thống đơn vị anh hùng

Dưới tán rừng Việt Bắc cách đây 75 năm, ngày 1-5-1951, Đại đoàn 316 (nay là Sư đoàn 316) được thành lập trên cơ sở các đơn vị vũ trang tập trung của các tỉnh Cao-Bắc-Lạng, Hải Ninh và Quảng Yên. Sự ra đời của Đại đoàn 316 đánh dấu bước phát triển mới của Quân đội nhân dân Việt Nam trong xây dựng các đại đoàn chủ lực cơ động.

Lãnh đạo Sư đoàn 316 quan tâm động viên chiến sĩ mới (tháng 3-2025). Ảnh: TRƯỜNG MINH

Sau khi thành lập, Đại đoàn bước vào chiến đấu, góp phần phá vỡ “vành đai trắng” của địch ở Bắc Giang, đưa lực lượng thọc sâu vào vùng địch hậu. Phát huy thắng lợi bước đầu, cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn vượt qua mọi gian khổ, tham gia chiến đấu trong nhiều chiến dịch lớn, tiêu biểu như: Chiến dịch Hòa Bình (năm 1951-1952), Chiến dịch Tây Bắc (năm 1952), Chiến dịch Thượng Lào (năm 1953) và Chiến cuộc Đông Xuân (năm 1953-1954) mà đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ (năm 1954). Với những trận đánh ác liệt trên đồi A1, C1, C2... và trong thời điểm quyết định của chiến dịch, cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 316 được giao nhiệm vụ bí mật triển khai khối bộc phá gần 1.000kg vào trong lòng cứ điểm A1. Tiếng nổ của khối bộc phá đã trở thành hiệu lệnh tổng công kích cho toàn mặt trận, góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Năm 1955, Đại đoàn 316 đổi phiên hiệu thành Sư đoàn 316 (sau đó rút gọn thành Lữ đoàn 316). Ngày 10-3-1958, Sư đoàn vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và giao nhiệm vụ trở lại Điện Biên Phủ cùng đồng bào Tây Bắc hàn gắn vết thương chiến tranh. Vâng lời Bác, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn góp sức cùng nhân dân Tây Bắc xây dựng Nông trường Điện Biên-một trong những nông trường quốc doanh đầu tiên của cả nước.

Sư đoàn vinh dự là một trong những đơn vị làm nhiệm vụ tại nước bạn Lào sớm nhất với thời gian dài nhất, hơn 13 năm cùng bộ đội và nhân dân Lào chiến đấu chống kẻ thù chung giành thắng lợi trong các chiến dịch: Nậm Thà, Nậm Bạc, Mường Sủi, Cánh Đồng Chum-Xiêng Khoảng...

Từ nước bạn trở về, Sư đoàn 316 tiếp tục bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đầu năm 1975, đơn vị nhận lệnh tham gia Chiến dịch Tây Nguyên. Với sức đột kích dũng mãnh, cách đánh táo bạo, bất ngờ, Sư đoàn đã lập công xuất sắc trong trận mở màn then chốt, quyết định, tiêu diệt Sư đoàn 23 ngụy, cùng các lực lượng giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột, tạo bước ngoặt chiến lược thay đổi cục diện chiến trường, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Với những cống hiến to lớn trong hai cuộc kháng chiến chống xâm lược cũng như trong giai đoạn tiếp quản, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau hòa bình, ngày 15-1-1976, Sư đoàn 316 vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Sư đoàn 316 tổ chức giáo dục truyền thống cho chiến sĩ. Ảnh: HỒNG SÁNG

Trở lại Tây Bắc thực hiện nhiệm vụ, Sư đoàn 316 tiếp tục tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc trên các địa bàn: Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu. Năm 1990, Sư đoàn chuyển về đứng chân trên địa bàn các tỉnh: Phú Thọ, Tuyên Quang, Yên Bái. Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn luôn bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 2, đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy nội lực, tập trung nâng cao chất lượng tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Đại hội đại biểu Đảng bộ Sư đoàn lần thứ XV nhiệm kỳ 2015-2020 đã xác định phương hướng: Phấn đấu tạo tiền đề để Sư đoàn được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ đổi mới. Đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực to lớn thôi thúc cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn nỗ lực phấn đấu thực hiện. Theo đó, nhiều chủ trương, giải pháp đồng bộ, quyết liệt, đổi mới, sáng tạo được triển khai. Chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu có bước phát triển vượt bậc; xây dựng chính quy, chấp hành pháp luật, kỷ luật chuyển biến vững chắc. Công tác Đảng, công tác chính trị được tiến hành có hiệu quả, trận địa tư tưởng của Đảng trong đơn vị được củng cố. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng không ngừng được củng cố, tăng cường. Công tác hậu cần, kỹ thuật, tài chính được bảo đảm đồng bộ, vững chắc.

Cùng với đó, các cơ quan, đơn vị trực thuộc Sư đoàn đã tổ chức nhiều đợt hành quân dã ngoại làm công tác dân vận. Đặc biệt, với phương châm “Bộ đội chủ động đến với dân, không chờ dân khó khăn phải tìm đến bộ đội”, Sư đoàn luôn đi đầu trong tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả mưa lũ, điển hình như việc giúp dân vào mùa mưa năm 2024 tại thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai (nay là xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai). Năm 2025, Sư đoàn tiếp tục tổ chức lực lượng lên các xã: Mường Lầm, Chiềng Sơ, Huổi Một, Bó Sinh của tỉnh Sơn La giúp dân di dời nhà có nguy cơ sạt lở, dựng lại nhà bị lũ cuốn trôi.

Sư đoàn còn tích cực tham gia các công trình, phần việc có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Tiêu biểu là tham gia thi công đường dây 500kV Lào Cai-Vĩnh Yên; giúp địa phương xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà văn hóa, công trình dân sinh; hỗ trợ bắc cầu phao qua sông Lô bảo đảm đi lại của nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Nhiều việc làm thiết thực đã khẳng định sự trưởng thành toàn diện của Sư đoàn trong thời kỳ mới.

Những nỗ lực bền bỉ, toàn diện ấy đã được Đảng, Nhà nước, Quân đội ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Đặc biệt, ngày 24-12-2025, Sư đoàn 316 vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân lần thứ hai.

Từ ngày thành lập đến nay, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 316 cùng nhau xây đắp nên truyền thống vẻ vang “Trung thành, tự lực, đoàn kết, kiên cường, sáng tạo, chiến thắng”, nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân.