Theo BBC, ngày 8-3, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc điện đàm đầu tiên kể từ khi ông chủ Nhà Trắng chỉ trích gay gắt phản ứng của London đối với vấn đề Tehran. Văn phòng Thủ tướng Anh đã công bố một số chi tiết hạn chế về cuộc điện đàm, trong đó nhấn mạnh hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về tình hình Trung Đông và hợp tác quân sự giữa Anh và Mỹ.

Một phát ngôn viên của Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết, hai bên cũng trao đổi về việc sử dụng các căn cứ của không quân Hoàng gia Anh (RAF) để hỗ trợ hoạt động phòng thủ tập thể của các đối tác trong khu vực.

Các máy bay ném bom Rockwell B-1 Lancer của Mỹ hạ cánh xuống căn cứ RAF Fairford ở Gloucestershire, Anh. Ảnh: Reuters 

Cuộc điện đàm diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ đồng minh xuất hiện những rạn nứt sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Nguyên do bởi Thủ tướng Keir Starmer đã từ chối tham gia các cuộc tấn công của liên minh Mỹ-Israel nhằm vào Tehran và ban đầu đã bác bỏ yêu cầu của Washington về việc sử dụng căn cứ quân sự của Anh để hỗ trợ các đòn tấn công đầu tiên vào Iran.

Điều này khiến Tổng thống Donald Trump không hài lòng. Trong bài viết đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cáo buộc London "nhút nhát" và không sát cánh cùng đồng minh trong cuộc chiến chống lại "mối đe dọa hiện hữu". Ông Trump khẳng định nhà lãnh đạo Anh đã góp phần làm tổn hại mối quan hệ vốn rất thân thiết giữa hai nước.

Về phần Anh, Thủ tướng Keir Starmer vẫn giữ lập trường nước này “không tham gia các đợt tấn công ban đầu do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện nhằm vào Iran và sẽ không tham gia hành động mang tính tấn công ở thời điểm hiện nay”, song ông cho biết Anh đang ủng hộ quyền tự vệ tập thể của các đồng minh và bảo vệ công dân trong khu vực. Anh vẫn giữ quan điểm ủng hộ giải pháp đàm phán và tránh leo thang hơn nữa thành một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn.

Các nhà phân tích cho rằng sự dè dặt và cẩn trọng của Anh không khó giải thích. Bài học về cuộc chiến tại Iraq năm 2003-một chiến dịch dựa trên những báo cáo tình báo sai lệch-vẫn là vết sẹo lớn trong chính giới Anh. Chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer lo ngại việc sa lầy vào một cuộc chiến tổng lực với Iran mà không có cơ sở pháp lý quốc tế vững chắc sẽ dẫn đến những hệ lụy thảm khốc về cả chính trị và an ninh nội bộ. “Chúng ta đều nhớ những sai lầm ở Iraq và chúng ta đã rút ra bài học. Mọi hành động của Anh phải luôn có cơ sở pháp lý và một kế hoạch khả thi, được cân nhắc kỹ lưỡng”, ông Keir Starmer phát biểu trước Quốc hội Anh.

Tuy nhiên, rõ ràng Anh không thể hoàn toàn "bỏ rơi" Mỹ trong cuộc xung đột với Iran. Để hạ nhiệt sự tức giận của đồng minh, ngày 1-3, Thủ tướng Starmer đã đưa ra một quyết định mang tính thỏa hiệp: Cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh nhưng chỉ giới hạn cho mục đích phòng thủ. Điều này bao gồm việc đánh chặn tên lửa và UAV của Iran đang nhắm vào các đồng minh khu vực. Đây là cách London vừa giúp đỡ đồng minh, vừa giữ khoảng cách để tránh bị cuốn vào vòng xoáy xung đột.

Dù vậy, cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã phơi bày một thực tế mới: Chính sách của Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump đang khiến quan điểm và giá trị của Mỹ ngày càng khác biệt so với Anh. Sự khác biệt này dần làm hai nước xa cách nhau. Dù những nỗ lực hàn gắn vẫn được thực hiện nhưng niềm tin giữa hai bờ Đại Tây Dương đã bị xói mòn đáng kể. Việc Anh và các đồng minh châu Âu khác giữ thế cân bằng thận trọng, tránh can dự sâu vào xung đột dù chịu áp lực lớn từ phía Washington là minh chứng cho thấy họ đang hướng đến tự chủ chiến lược, tránh đặt an ninh và thịnh vượng khu vực vào những biến động chính trị từ bên kia Đại Tây Dương.