Quân sự thế giới hôm nay (2-10): Mỹ tìm hướng phát triển tên lửa siêu vượt âm thế hệ mới

* Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ hợp tác phát triển hệ thống phòng không TOLGA

Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ đang mở rộng hợp tác trong lĩnh vực phòng không tầm ngắn và chống máy bay không người lái (UAV), tập trung vào hệ thống TOLGA do Tập đoàn Công nghiệp Cơ khí Quân sự Thổ Nhĩ Kỳ (MKE) phát triển.

Hệ thống phòng không tầm gần TOLGA của Tập đoàn MKE (Thổ Nhĩ Kỳ) được lắp đặt trên xe bán tải Ford Ranger. Ảnh: Army Recognition

Theo biên bản ghi nhớ do MKE và Tập đoàn Công nghiệp Quốc phòng Ba Lan (PGZ) ký tại Triển lãm Công nghiệp Quốc phòng quốc tế MSPO 2026, hai bên sẽ phối hợp nghiên cứu các giải pháp sử dụng cả vũ khí và thiết bị gây nhiễu để phát hiện, vô hiệu hóa UAV cùng những mối đe dọa trên không ở độ cao thấp. Hoạt động hợp tác nhằm góp phần tăng cường năng lực phòng thủ của NATO ở sườn phía Đông.

TOLGA là hệ thống phòng không tầm ngắn nhiều lớp, được thiết kế để đối phó với UAV cỡ nhỏ, UAV chiến thuật, đạn thông minh và tên lửa hành trình. Hệ thống tích hợp radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), cảm biến quang điện tử, thiết bị gây nhiễu, các loại pháo, vũ khí laser và hệ thống chỉ huy, kiểm soát, cho phép phối hợp phát hiện, bám bắt và tiêu diệt mục tiêu.

Theo MKE, hệ thống có khả năng lựa chọn phương tiện đánh chặn phù hợp với từng loại mục tiêu và cự ly giao chiến. Các tổ hợp vũ khí 12,7mm có thể tiêu diệt UAV ở cự ly tối đa 300m, pháo nòng xoay 20mm đạt khoảng 1km, trong khi pháo 35mm có tầm tiêu diệt mục tiêu khoảng 3km nhờ sử dụng đạn nổ văng mảnh gần mục tiêu. TOLGA còn được trang bị radar GOKBORU, vũ khí laser sợi quang công suất 20kW và tên lửa ENFAL dẫn đường quang-điện tử.

Hợp tác với Ba Lan cũng mở rộng sự hiện diện của TOLGA tại châu Âu. Theo MKE, Ba Lan là quốc gia châu Âu thứ hai tham gia hợp tác về hệ thống này, sau Hungary. Tuy nhiên, biên bản ghi nhớ chưa đồng nghĩa với quyết định mua sắm hoặc triển khai của NATO; hai bên cũng chưa công bố số lượng hệ thống Ba Lan dự kiến đặt mua.

* Mỹ tìm hướng phát triển tên lửa siêu vượt âm thế hệ mới

Cơ quan nghiên cứu quốc phòng hàng đầu của Mỹ DARPA đang tìm kiếm các giải pháp phát triển tên lửa hành trình siêu vượt âm thế hệ mới, có tầm bắn, tốc độ hoặc độ cao hoạt động vượt trội so với các thiết kế hiện nay, đồng thời bảo đảm chi phí sản xuất thấp để có thể chế tạo với số lượng lớn.

Nguyên mẫu tên lửa siêu vượt âm Blackbeard GL và hệ thống phóng. Ảnh: Castelion

Mới đây, Văn phòng Công nghệ chiến thuật (TTO) của DARPA thông báo mời các doanh nghiệp đóng góp ý tưởng cho chương trình phát triển tên lửa hành trình siêu vượt âm thế hệ mới (NGHCM). Thời hạn gửi ý kiến được gia hạn đến ngày 6-11, thay vì ngày 6-10 như dự kiến ban đầu. Các đề xuất sẽ giúp DARPA xác định yêu cầu kỹ thuật và xây dựng kế hoạch phát triển tên lửa, từ thiết kế, chế tạo đến bay thử nghiệm nguyên mẫu. Đây mới là giai đoạn thu thập ý kiến, chưa phải bước mời thầu chính thức.

Tên lửa hành trình siêu vượt âm có tốc độ trên Mach 5 (tương đương 6.125 km/giờ), sử dụng động cơ hút không khí từ khí quyển, thường là động cơ phản lực dòng thẳng siêu âm (scramjet). Theo DARPA, các chương trình thử nghiệm trước đây đã chứng minh tính khả thi của công nghệ này, nhưng những thiết kế hiện có vẫn có chi phí cao, cấu tạo phức tạp và khó sản xuất hàng loạt. Vì vậy, cơ quan này hướng tới những đột phá về tầm bắn, tốc độ hoặc độ cao bay, giúp tên lửa có khả năng tấn công các mục tiêu được bảo vệ bởi hệ thống phòng không hiện đại.

DARPA xem xét phát triển nhiều phiên bản tên lửa, từ loại có thể trang bị cho máy bay chiến đấu, máy bay ném bom, máy bay vận tải và tàu chiến, đến các phiên bản cỡ lớn phóng từ mặt đất phục vụ nhiệm vụ chiến lược. Thiết kế mới cũng phải chú trọng đơn giản hóa quy trình chế tạo, lắp ráp, tạo điều kiện chuyển từ thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt với chi phí hợp lý.

* Indonesia đưa tàu sân bay đầu tiên vào biên chế

Indonesia chính thức đưa tàu sân bay KRI Sriwijaya-100, nguyên là tàu Giuseppe Garibaldi của Hải quân Italy, vào biên chế tại cảng Tanjung Priok, Jakarta.

Indonesia đưa tàu sân bay Giuseppe Garibaldi (C 551) trước đây của Hải quân Italy vào biên chế với tên gọi KRI Sriwijaya-100. Ảnh: Hải quân Indonesia

Sự kiện đánh dấu bước phát triển mới của Hải quân Indonesia, giúp nước này mở rộng khả năng hoạt động trên biển, tăng cường năng lực chỉ huy, phòng không hạm đội và hỗ trợ nhân đạo tại các tuyến hàng hải chiến lược.

Tàu KRI Sriwijaya-100 có chiều dài 180,2m, lượng giãn nước đầy tải khoảng 13.850 tấn và sàn đáp dài 174m, tích hợp cầu dốc nghiêng, phù hợp với hoạt động của trực thăng và máy bay có khả năng cất, hạ cánh thẳng đứng. Tàu sử dụng 4 động cơ tua-bin khí, đạt tốc độ tối đa 55,56km/giờ và tầm hoạt động 12.964km.

Tuy được Italy chuyển giao miễn phí, tàu sân bay KRI Sriwijaya-100 vẫn đòi hỏi Indonesia đầu tư một khoản kinh phí lớn để khôi phục và hiện đại hóa. Chi phí nâng cấp dự kiến dao động từ khoảng 410 triệu đến 960 triệu USD, chưa bao gồm kinh phí mua sắm máy bay, vũ khí, đạn dược, nhiên liệu, phụ tùng và bảo dưỡng. Tổng mức đầu tư cho toàn bộ chương trình tàu sân bay và không đoàn có thể lên tới 1 tỷ USD.

Đáng chú ý, Indonesia dự kiến triển khai UAV Bayraktar TB3 phiên bản hải quân trên tàu sân bay mới. Với thiết kế cánh gập và khả năng cất cánh từ cầu dốc, TB3 được đánh giá là phù hợp với sàn đáp của tàu, mở rộng năng lực trinh sát và tác chiến trên biển. Tuy nhiên, hiệu quả khai thác sẽ phụ thuộc vào hệ thống điều khiển, liên kết dữ liệu, nguồn điện và đội ngũ kỹ thuật.

Indonesia kỳ vọng kéo dài thời gian khai thác tàu thêm 15-20 năm. Tuy nhiên, khả năng duy trì hoạt động, chi phí bảo dưỡng và mức độ sẵn sàng chiến đấu sẽ là những yếu tố quyết định hiệu quả của chương trình.