Nhật Bản công bố Sách trắng quốc phòng 2026

Sách trắng quốc phòng 2026 được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro trình bày tại cuộc họp Nội các cùng ngày, đã cung cấp các đánh giá chi tiết về môi trường an ninh khu vực và thế giới, trong đó khẳng định cộng đồng quốc tế đang đối mặt với thách thức lớn nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai.

Pháo tự hành Type 19 của Lực lượng Phòng vệ mặt đất Nhật Bản huấn luyện tại trường huấn luyện Higashi-Fuji ở Gotemba (tỉnh Shizuoka, Nhật Bản), ngày 7-6-2026. Ảnh: Reuters

So với những năm trước, Sách trắng năm nay có nội dung dài nhất, với 598 trang. Đáng chú ý, bên cạnh những nội dung truyền thống giống như các năm trước, bản 2026 đã bổ sung một chương phân tích sự thay đổi của phương thức tác chiến hiện đại và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng công nghệ cao cùng các khí tài mới, đặc biệt là AI và những thiết bị bay không người lái (UAV) để ứng phó với môi trường an ninh ngày càng phức tạp. Việc bổ sung nội dung này diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản chuẩn bị sửa đổi 3 văn kiện an ninh chiến lược vào cuối năm nay.

Sách trắng nhận định cuộc xung đột tại Ukraine cho thấy các UAV giá rẻ, đa dạng đang được sử dụng với số lượng lớn, trong khi AI được ứng dụng để đẩy nhanh quá trình thu thập, phân tích thông tin và hỗ trợ ra quyết định. Theo đó, nhiều quốc gia đang tăng tốc chuẩn bị cho “phương thức tác chiến mới”, đồng thời củng cố năng lực duy trì hoạt động quân sự trong các cuộc xung đột kéo dài. Trong bối cảnh đó, Tokyo xác định việc phát triển năng lực tác chiến bằng UAV là ưu tiên nhằm tăng cường phòng thủ các khu vực ven biển, kết hợp với những tên lửa hành trình tầm xa. Sách trắng cho rằng việc mở rộng sử dụng vũ khí không người lái còn giúp Nhật Bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực quân đội trong bối cảnh dân số già hóa và suy giảm.

Bên cạnh đó, Sách trắng nhận định AI, chất bán dẫn và các công nghệ tiên tiến khác đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong lĩnh vực quốc phòng. Vì vậy, việc củng cố nền tảng sản xuất và công nghệ quốc phòng được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm năng lực tự chủ trong sản xuất, bảo dưỡng và cung cấp trang thiết bị cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.

Chính phủ Nhật Bản cũng chủ trương mở rộng hợp tác công nghệ, chia sẻ trang thiết bị với các đồng minh và đối tác cùng chí hướng. “Khi môi trường an ninh ngày càng phức tạp, điều cần thiết là tăng cường khả năng chống chịu khủng hoảng trên toàn khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”, ông Koizumi Shinjiro viết trong phần lời tựa của Sách trắng. Ông cũng cam kết xây dựng và mở rộng “một mạng lưới đa tầng gồm các đồng minh và các quốc gia cùng chí hướng”, đồng thời tăng cường hợp tác ở mọi khía cạnh, bao gồm huấn luyện, trang thiết bị, cơ sở hạ tầng để cải thiện khả năng răn đe trên toàn khu vực.

Về môi trường an ninh, tài liệu tiếp tục xác định Trung Quốc là "thách thức chiến lược lớn nhất" đối với Nhật Bản. Sách trắng chỉ ra rằng, Bắc Kinh đang tăng cường năng lực quân sự một cách rộng rãi và nhanh chóng cả về số lượng cũng như chất lượng.

Tài liệu này cũng đánh giá hoạt động quân sự chung giữa Trung Quốc và Nga quanh Nhật Bản là "mối quan ngại nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia". Bên cạnh đó, Nhật Bản tiếp tục coi chương trình tên lửa, trong đó có tên lửa siêu vượt âm của Triều Tiên là "mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng và cấp bách", đồng thời bày tỏ lo ngại về hợp tác quân sự ngày càng sâu rộng giữa Bình Nhưỡng và Moscow.

Một điểm đáng chú ý khác trong Sách trắng năm nay là việc Chính phủ Nhật Bản nhấn mạnh tăng cường quốc phòng không chỉ nhằm bảo đảm an ninh mà còn có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo Reuters, Tokyo cho rằng tăng đầu tư quốc phòng có thể tạo việc làm, thúc đẩy sản xuất và hỗ trợ phát triển các ngành công nghệ. Chính phủ đang tăng hỗ trợ tài chính cho các công ty khởi nghiệp và các chương trình nghiên cứu có khả năng ứng dụng lưỡng dụng giữa dân sự và quân sự, đồng thời khuyến khích nhiều doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc phòng.