Nhiều sai phạm gây lãng phí và cản trở doanh nghiệp đầu tư

Khai thác đá tại núi Vàng, xã Đồng Thắng

Một trong những vấn đề gây bức xúc nhiều nhất với các cơ sở khai thác đá trên địa bàn xã Đồng Thắng chính là việc thu lệ phí đường đối với các phương tiện vận tải.

Ông Nguyễn Trọng Thục, chủ một doanh nghiệp khai thác đá cho biết: trung bình một xe công nông đầu ngang phải nộp lệ phí đường là 100 nghìn đồng/lượt, còn các xe tải khác thì tuỳ theo khối lượng, từ 150 đến 200 nghìn đồng/ lượt. Với mức thu như vậy, giá cước mà các phương tiện vận tải tại Đồng Thắng phải trả cao gấp khoảng …10 lần thuế khai thác khoáng sản mà các doanh nghiệp đã phải đóng trước đó.

Được biết, trước đây khi các cơ sở khai thác đá mới thành lập, chưa thực hiện việc đóng thuế khai thác khoáng sản thì địa phương tổ chức thu phí trên đầu xe. Nhưng nay, các cơ sở khai thác đều đã làm giấy phép khai thác và thực hiện việc đóng thuế với Phòng Thuế của huyện Triệu Sơn và hàng năm đóng góp thêm các khoản xây dựng cho địa phương, nhưng xã vẫn không giảm mức thu phí đường cho doanh nghiệp khai thác.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, ở dĩ có mức thu “trên trời” như vậy là do từ nhiều năm nay, chính quyền xã Đồng Thắng đã cho một tư nhân đứng ra đấu thầu và tự tổ chức thu tiền đối với các phương tiện chuyên chở đá thành phẩm đi qua địa bàn. Mỗi năm tiền đấu thầu lên tới hàng trăm triệu đồng. Chính vì vậy, bất chấp các quy định về mức thu lệ phí đường bộ, các chủ thầu cứ thoả sức đưa ra mức giá lệ phí và người chịu thiệt vẫn là các chủ khai thác người địa phương. Theo ông Nguyễn Văn Nhất - Chủ nhiệm HTX khai thác - chế biến đá Đồng Thắng thì thành lập từ năm 2002 đến nay, số lượng các thành viên trong HTX không được tăng lên mà việc làm đang ngày càng khó khăn hơn do nhưng chính sách của địa phương và phụ phí quá cao”…

Không công bằng với các doanh nghiệp

Một trong những chính sách nữa đang làm cản trở sự đầu tư của các doanh nghiệp, cơ sở khai thác đá ở Đồng Thắng chính là việc đối xử không công bằng với các doanh nghiệp đang khai thác ở mỏ đá núi Vàng. Đó là trường hợp của ông Nguyễn Trọng Thục, chủ một cơ sở khai thác đá địa phương. Tháng 3-2005, để giúp một doanh nghiệp đang đầu tư trên địa bàn thoát khỏi phá sản, UBND xã Đồng Thắng, đã vận động ông Thục bỏ 250 triệu đồng để mua lại 1/3 cổ phần của Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất vật liệu xây dựng Đồng Thắng. Nhưng lạ thay, việc mua bán cổ phần đã hoàn tất hơn một năm nay, mà ông Thục vẫn không được đứng tên trong danh sách thành viên của Công ty. "Tôi đã làm nhiều văn bản khiếu nại đến các cấp có thẩm quyền; UBND tỉnh Thanh Hóa cũng đã có nhiều cuộc họp liên ngành gồm sở Công nghiệp, UBND huyện Triệu Sơn, UBND xã Đồng Thắng và các ngành, các bên có liên quan chỉ đạo giải quyết dứt điểm, trả lại quyền lợi cho tôi, nhưng đến nay vẫn chỉ nhận được sự im lặng. Không những thế, công nhân của tôi đang khai thác trên diện tích nhận khoán ngoài công ty liên tục bị các đối tượng lạ mặt đe doạ, tấn công, khiến công việc khai thác bị bỏ dở và ảnh hưởng đến việc sản xuất" - Ông Thục bức xúc nói.

Ông Lê Văn Nhất - Phó chủ nhiệm HTX Khai thác - Chế biến đá Đồng Thắng trao đổi những bức xúc với PV báo QĐND Điện tử

Ngược với trường hợp của ông Thục là trường hợp của bà Trịnh Thị Liên – Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất vật liệu xây dựng Đồng Thắng. Giấy phép khai thác đá tại lô 0,2 cấp cho doanh nghiệp của bà Liên lẽ ra đã hết hạn từ tháng 9 – 2005. Mặc dù thời gian này, trong công ty đang xẩy ra tranh chấp giữa các thành viên, nhưng không hiểu sao vẫn được cấp phép ra hạn khai thác đến 9-2006. Lạ hơn nữa là từ tháng 9 – 2006, mặc dù địa phương đã có văn bản gửi UBND tỉnh Thanh Hoá và các cấp có thẩm quyền, đề nghị hoãn cấp giấy phép khai thác cho doanh nghiệp này do đang có tranh chấp, vậy mà chỉ ít ngày sau đó, trong biên bản kiểm tra thực địa cấp giấy phép khai thác cho Công ty TNHH Sản xuất vật liệu xây dựng Đồng Thắng của Sở Tài nguyên – Môi trường vẫn kết luận “…đề nghị UBND tỉnh xem xét tiếp tục cấp giấy phép hoạt động khoáng sản cho đơn vị…”. Và mặc dù đã hết hạn khai thác, nhưng cho đến nay, doanh nghiệp của bà Liên vẫn tiếp tục khai thác, bất chấp sự can thiệp của chính quyền địa phương. Điều này đã đặt câu hỏi đối với các doanh nghiệp khác là: Sở dĩ doanh nghiệp của bà Liên được ưu ái quá mức là do có các cơ quan quản lý cấp trên “bật đèn xanh”?

Năm 2003, xã Đồng Thắng được UBND tỉnh phê duyệt và đầu tư xây dựng dự án làng nghề chế tác đá xuất khẩu. Nội dung của dự án bao gồm: Khuôn viên làng nghề, hệ thống điện, hệ thống đường, hệ thống thoát nước… với tổng số tiền được phê duyệt là 4.591 triệu đồng, trong đó riêng hệ thống thoát nước được đầu tư là 513,810 triệu đồng.

Đến nay, khi toàn bộ các công trình của dự án đã gần xong, một số hạng mục đã đưa vào sử dụng thì nhiều người, trong đó cs cả thành viên Ban quản lý dự án mới biết: hệ thống mương cấp thoát nước hoạt động không có hiệu quả.

Ông Nguyễn Ngọc Khanh, Phó chủ tịch UBND xã Đồng Thắng, Phó ban quản lý dự án (ông Khanh được bổ sung làm Phó BQL dự án từ tháng 12-2005), cho chúng tôi biết: ngay sau khi nhận thấy hệ thống cấp thoát nước không phát huy được hiệu quả như mong muốn, ban quản lý đã kiến nghị đề nghị tạm đình chỉ thi công hạng mục này để trách lãng phí. Tuy nhiên, theo chúng tôi được biết, tính đến ngày tạm dừng thi công, hệ thống cấp thoát nước này đã hoàn thành được trên 90% và như vậy, khoảng 500 triệu đồng tiền đầu tư đã không phát huy được hiệu quả.

Ông Khanh cũng cho biết thêm những bất cập của dự án này, đó là việc khảo sát, lên kế hoạch xây dựng hoàn toàn do UBND huyện Triệu Sơn thực hiện, xã chỉ giám sát việc xây dựng cho đúng với bản vẽ mà thôi. “Sở dĩ các công trình của dự án không phát huy được hiệu qủa là do cấp trên, mà trực tiếp là Ban quản lý đã không lấy ý kiến từ cơ sở trước khi xây dựng đề án quy hoạch chi tiết của làng nghề” – Ông Khanh bức xúc nói.

Cùng với việc đầu tư không hiệu quả trong dự án làng nghề của UBND huyện Triệu Sơn là việc quản lý lỏng lẻo về đất đai của UBND xã Đồng Thắng. Điển hình là việc cho thuê đất hai lúa để làm bãi đổ phế liệu. Điều này đã vi phạm nghiêm trọng về quản lý đất nông nghiệp.

Tìm hiểu sự việc trên, chúng tôi được biết: năm 2004, xã có cho anh Ngô Xuân Hoàng - người địa phương - nhận khoán diện tích 5000 m2 để trồng lúa trong thời hạn 1 năm. Mặc dù trong hợp đồng đã ghi rõ: “Sử dụng đất theo đúng hợp đồng, không được sang nhượng đổi chủ thuê khi chưa có sự đồng ý của UBND…”, vậy mà không hiểu sao, ngay sau khi có được hợp đồng thuê đất này anh Hoàng đã liên hệ với một cơ sở khai thác đá, sử dụng diện tích nhận khoán trên để đổ đá phế thải.

Mặc dù khu đất cho thuê trên cách UBND xã không xa, nhưng theo những người dân xã, mãi đến khi có ý kiến của người dân phản ánh về việc anh Hoàng sử dựng đất thuê sai mục đích, xã mới cử đoàn kiểm tra đến hiện trường để tìm hiểu sự việc. Và ngay sau đó, Sở tài nguyên – Môi trường Thanh Hoá cũng đã có Quyết định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý đất đai đối với UBND xã Đồng Thắng. Tưởng rằng với hình thức xử phạt trên, việc đổ phế thải lên đất “hai lúa” sẽ được ngăn chặn, nhưng cho đến nay (mặc dù hợp đồng nhận khoán 5000 m2 đất này đã hết hạn từ tháng 11 năm 2005), khu đất trên vẫn tiếp nhận hàng trăm m3 đá thải mỗi ngày từ cơ sở khác thác đá.

“Tại sao chính quyền xã không thể giải quyết dứt điểm được vi phạm trên”? – ông Nguyễn Ngọc Khanh, phó chủ tịch xã chỉ biết trả lời: “Việc thay đổi tên chủ hợp đồng thuê đất là do một cán bộ khác trong xã tự ý sửa chữa hợp đồng, còn việc sử dụng sai mục đích là do xa quá nên chính quyền không quản lý được”!

Phát huy vai trò của các làng nghề hiện đang là mô hình phát triển bền vững đối với địa phương ở nông thôn nước ta trong quá trình xoá đói, giảm nghèo, cần được chú trọng và nhân rộng. Nhưng qua việc quản lý lỏng lẻo và giải quyết không dứt điểm như ở Đồng Thắng không những không phát huy được vai trò, hiệu quả của làng nghề mà còn phát sinh những tiêu cực, gây nên dư luận không tốt cho các doanh nghiệp và người dân địa phương.

Đã đến lúc tỉnh Thanh Hóa, huyện Triệu Sơn và nhất là xã Đồng Thắng phải mạnh tay hơn nữa trong việc giải quyết dứt điểm những phức tạp, tranh chấp ở mỏ đá Đồng Thắng, để các doanh nghiệp và người lao động được hưởng những quyền lợi chính đáng; tiết kiệm và phát huy có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư cho làng nghề./.

Bài, ảnh: Vũ Đạt – Phú Sơn