Bài 3: “Nối dài” cánh tay rà phá bom mìn

QĐND - Rà phá bom mìn là công việc nhiều khó khăn, gian khổ và lâu dài. Để đẩy mạnh triển khai thực hiện Chương trình 504 của Chính phủ tại các địa phương đạt hiệu quả, nhiều vấn đề đang đặt ra bức thiết cần được quan tâm giải quyết, cả trước mắt và lâu dài…

Đa dạng các phương thức tuyên truyền

Niềm an ủi chúng tôi trong chuyến công tác là tình cờ gặp cháu Tạ Quang Hoàng (13 tuổi) ở xã Chư Á, thành phố Plei-cu (Gia Lai) khi đoàn hỏi đường đến thăm một gia đình có con bị chết vì tai nạn bom mìn. Trên đường dẫn chúng tôi vào thăm gia đình nạn nhân, Hoàng hồn nhiên nói những hiểu biết của mình: “Cháu sợ lắm, không nghịch nó đâu. Nó nổ là banh ruột luôn đó. Nhìn thấy nó ở đâu là chúng cháu báo người lớn ngay…”. Thì ra, cái chết của bạn hàng xóm đã giúp Hoàng có thêm hiểu biết về sự nguy hiểm của bom mìn.

Cán bộ, chiến sĩ Công ty Trường An (Bộ Tổng tham mưu) rà phá bom mìn bằng các thiết bị hiện đại tại Đà Nẵng.

Trung tá Nguyễn Hoài Sơn, Chủ nhiệm Công binh Bộ CHQS tỉnh Kon Tum, Đại tá Lê Văn Ngọc, Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh Gia Lai có chung nhận xét: “Chiến tranh càng lùi xa, hiểu biết về bom mìn của người dân, nhất là thế hệ trẻ càng hạn chế, vì thế còn nhiều cái chết thương tâm do bom mìn gây ra. Trong khi việc rà phá bom mìn tiến hành lâu dài, thì tuyên truyền cho người dân về hậu quả bom mìn là công việc cần thiết, trước mắt để giảm bớt tai nạn và thiệt hại”. Ghi nhận của chúng tôi, các đơn vị trên địa bàn miền Trung-Tây Nguyên có nhiều cách tuyên truyền sáng tạo như: Kết hợp lồng ghép trong phổ biến, giáo dục kiến thức QP-AN; gắn tuyên truyền về bom mìn với làm công tác dân vận... Bên cạnh đó, những tài liệu, băng đĩa hình cấp phát theo Chương trình 504 đã giúp các đơn vị, địa phương tuyên truyền khá hiệu quả. Theo đánh giá của Đại tá Phan Văn Hạng, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Gia Lai: "Nhìn tổng thể, việc tuyên truyền còn mức độ. Trong số các báo, đài của Trung ương, tuyên truyền nhiều về công tác này có Báo Quân đội nhân dân, nhưng báo cũng mới cấp đến các xã, phường vài năm nay... Do đó, thông tin đến với người dân còn ít, cần phải đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, huy động kết hợp nhiều phương tiện, lực lượng của Trung ương và địa phương cùng tham gia...".

Qua thực tế, chúng tôi thấy việc thông tin khi phát hiện và xử lý bom mìn ở các địa phương còn bất cập. Hiện nay, vẫn thực hiện theo quy trình người dân phát hiện báo chính quyền thôn báo xã, xã báo huyện, huyện báo tỉnh đưa lực lượng xuống xử lý nên mất rất nhiều thời gian, tốn kém kinh phí khi huy động dân quân bảo vệ… Do vậy, từng địa phương nên có các số điện thoại "Đường dây nóng về bom mìn" việc thông báo, xử lý bom mìn nhanh chóng, kịp thời, đỡ tốn kém…

Đầu tư kinh phí, hiện đại hóa trang bị

Nhu cầu kinh phí để rà phá bom mìn theo mức độ ô nhiễm bom mìn khác nhau ở từng địa phương được tính toán đều là những khoản tiền lớn. Cụ thể, ở Đà Nẵng để hoàn thành rà phá bom mìn với diện tích gần 50 nghìn héc-ta trên địa bàn 7/8 quận, huyện của thành phố sẽ cần khoảng 2.449 tỷ đồng. Tương tự ở Gia Lai, Kon Tum… đều cần lượng kinh phí lớn lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Đây là khó khăn lớn, không thể đáp ứng ngay trong một vài năm. Do đó, để giải quyết nhu cầu cấp thiết rà phá bom mìn ở những “điểm nóng” về bom mìn, các địa phương trên địa bàn đề nghị được cấp đủ kinh phí theo lộ trình của các dự án, đồng thời mong nhận được nguồn kinh phí, tài trợ, giúp đỡ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Các tỉnh trên địa bàn Tây Nguyên hiện chưa có nhiều tổ chức quốc tế tới đây giúp đỡ thực hiện công tác này…

Cách đây hơn một năm, chúng tôi đã có dịp được tham quan triển lãm giới thiệu các trang thiết bị rà phá bom mìn của một số nước trên thế giới. Điều rất mừng là những chiếc máy dò bom mìn hiện đại như: Vallon, Foerster, VMH, VMX… đã được trang bị cho các lực lượng chuyên trách, bộ đội công binh các địa phương làm nhiệm vụ rà phá bom mìn. Đây là nỗ lực lớn của Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Binh chủng Công binh... Tuy nhiên, số lượng trang bị hiện còn rất ít so với nhu cầu, lại sử dụng với cường độ cao nên nhanh bị xuống cấp, hư hỏng; trang thiết bị xử lý bom mìn, hủy nổ, trang bị bảo hộ cũng chưa đầy đủ nên nhiều công đoạn kể cả thu gom, vận chuyển, hủy nổ còn làm hết sức thủ công, thô sơ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao. Để đẩy mạnh công tác rà phá bom mìn hầu hết các đơn vị địa phương trên địa bàn miền Trung - Tây Nguyên đều mong muốn thông qua Chương trình 504 nhanh chóng được trang bị nhiều loại trang thiết bị hiện đại để “nối dài” cánh tay những chiến sĩ làm nhiệm vụ rà phá bom mìn đạt hiệu quả cao hơn.

Bom mìn sót lại sau chiến tranh đã và đang từng ngày, từng giờ ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống, sinh hoạt của người dân Việt Nam và sự phát triển KT-XH của các địa phương. Công việc này đòi hỏi tiếp tục nhận được sự quan tâm của Chính phủ, cùng sự chia sẻ, chung tay góp sức của cả cộng đồng xã hội và các tổ chức quốc tế...

---------------

Bài 1: Nỗi đau còn đó

Bài 2: Nỗ lực vì cuộc sống bình yên

Bài và ảnh: VŨ XUÂN DÂN