Chưa ngăn chặn được nạn khai thác diatomite trái phép

QĐND Online - Mặc dù chính quyền và lực lượng chức năng đã nỗ lực ngăn chặn nhưng nạn khai thác, vận chuyển diatomite trái phép trên địa bàn xã An Xuân, huyện Tuy An (Phú Yên) vẫn cứ diễn ra, thậm chí còn có nguy cơ bùng phát trên diện rộng.

Đất rừng, đất nông nghiệp bị lật tung

Những ngày đầu tháng Tư này, đi qua địa bàn xã An Xuân (huyện Tuy An) suốt chiều dài hơn 5km, đâu đâu chúng tôi cũng thấy khoáng sản diatomite rơi vãi nham nhở trên mặt đường. Hàng chục héc-ta đất sản xuất nông nghiệp, rừng trồng dọc hai bên đường bị cày xới, lật tung, tạo ra những hầm, hố loang lổ. Riêng tại thôn Xuân Lộc có đến bốn, năm điểm khai thác diatomite tự phát. Mỗi điểm có hàng chục người ra sức đào bới đất rừng, băm nhỏ diatomite bỏ vào bao tải rồi chất thành từng đống lớn. Có điểm người ta đưa cả máy đào công suất lớn ngang nhiên đào, xới...

Diatomite bị khai thác trái phép

“Toàn bộ khu vực này bà con chúng tôi thuê lại của một người ở cùng thôn. Hơn một tháng nay, bình quân mỗi ngày tôi đào được khoảng 50 bao loại 20kg, bán tại chỗ với giá 4.000 đồng/bao. Số tiền này phải chia cho chủ đất một nửa” - bà Trang (thôn Xuân Lộc) một trong hàng chục người đang khai thác diatomic tại khu đất rừng trồng này cho biết.

Cách khu vực bà Trang đang khai thác không xa, có hai bãi khai thác diatomite khác rộng khoảng 3ha. Một người tự giới thiệu tên là Nguyễn Văn Phân cho biết: “Trước đây khu đất này được người dân trồng mía nhưng sau đó phá bỏ để khai thác diatomite vì có thu nhập cao hơn. Diatomite có 3 loại: Trắng, đen và đỏ. Loại đỏ giá 8.000 đồng/bao (20kg), hai loại còn lại từ 4.000 đến 6.000 đồng/bao. Tôi làm công cho chủ đất với giá 2.500 đồng/bao, thu nhập trên dưới 200.000 đồng/ngày. Mỗi ngày có từ 2-3 xe tải đến đây bốc hàng chở đi”.

Cần sự phối hợp đồng bộ

Theo Phòng Tài nguyên – Môi trường (TN-MT) huyện Tuy An, tình trạng khai thác diatomite tự phát trái phép trên địa bàn xã An Xuân diễn ra đã 7-8 năm nay. Đã nhiều lần Phòng TN-MT phối hợp với chính quyền cơ sở tổ chức kiểm tra, vận động người dân cam kết không tham gia khai thác; đồng thời đề nghị các ngành chức năng có hướng xử lý nhưng vẫn không ngăn chặn được tình trạng khai thác trái phép. Toàn xã (tập trung nhiều ở hai thôn Xuân Lộc và Xuân Bình) hiện có 6 điểm khai thác diatomite với 27 hộ dân thường xuyên tham gia đào bới đất ở độ sâu 2-4m. Mới đây, qua kiểm tra lực lượng chức năng phát hiện gần 850m3 diatomite dạng thô được vào bao chất thành đống chưa kịp đưa đi tiêu thụ. Theo Phó chủ tịch UBND xã An Xuân Lê Văn Nhơn, sở dĩ diatomite khai thác trái phép tuồn ra khỏi địa bàn, chính quyền xã không thể kiểm soát được vì các đối tượng thường vận chuyển vào ban đêm. “Thường người dân chỉ khai thác nhỏ lẻ, tuy nhiên lúc cao điểm, có ngày diatomite khai thác trái phép tuồn ra khỏi địa bàn cả chục tấn”, ông Nhơn nói.

Theo ông Nguyễn Xuân Khiêm, Trưởng phòng TN-MT huyện Tuy An, trên địa bàn xã An Xuân hiện chỉ có Công ty cổ phần Khoáng sản Phú Yên được cấp phép khai thác diatomite từ năm 2011 với diện tích 11,8ha, thời gian khai thác 15 năm. Ngày 20-3 vừa qua, Xí nghiệp Diatomite Tuy An thuộc công ty này có báo cáo gửi UBND xã An Xuân và Phòng TN-MT Tuy An về việc đền bù 1.163m2 đất với giá hơn 99,8 triệu đồng cho hai hộ dân để phục vụ cho việc khai thác diatomite năm 2013 của xí nghiệp. Nhưng trên thực tế, xưởng Diatomite An Xuân của Xí nghiệp Diatomite Tuy An đã ngưng hoạt động, nhà làm việc, nhà xưởng xuống cấp, hoang tàn.

“Từ sau Tết Nguyên đán Quý Tỵ đến nay, tình trạng khai thác diatomite trái phép vẫn tiếp tục diễn ra trên đất rừng và đất nông nghiệp ở địa bàn xã An Xuân. Đề nghị các ngành chức năng của tỉnh phối hợp với chính quyền địa phương và cơ sở tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm những trường hợp khai thác trái phép và các cơ sở sản xuất có sử dụng nguyên liệu đầu vào là diatomite không rõ nguồn gốc xuất xứ”- ông Khiêm đề xuất.

Bài, ảnh: XUÂN HIẾU