Trung đội O Thao

Chị Trần Thị Thao và tấm bằng khen của bộ chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An

Khi nhắc lại thời chiến tranh, người dân xã Quỳnh Long (Quỳnh Lưu, Nghệ An) vẫn không quên hình ảnh “những o gái làng đánh giặc biển”. Đặc biệt, “Trung đội O Thao” bắn cháy thủy phi cơ Mỹ năm 1972 vẫn được nhắc nhiều nhất. Nghe thế hệ cha ông từng một thời “đi qua chiến tranh” nơi đây kể lại, chúng tôi đã tìm hiểu và gặp chị Trần Thị Thao cùng Trung đội pháo 105mm ngày ấy.

 Chị Thao ở xóm Đại Bắc, chủ cơ sở chế biến nước mắm to nhất vùng, tạo công ăn việc làm cho con em địa phương. Dáng to cao, đẹp người, tốt nết. Nữ chỉ huy trung đội nữ dân quân pháo tầm thấp ngày ấy sinh năm 1953. Năm 17 tuổi, Thao rời ghế nhà trường ghi tên vào danh sách lớp học pháo phòng không ở huyện Tân Kỳ của Tỉnh đội Nghệ An. Sau khi kết thúc khóa học, chị được điều về xã mình chỉ huy một trung đội nữ dân quân gồm 27 người. Trong đội hình trung đội chủ yếu là nữ ngày đêm luân phiên nhau trực khẩu pháo 105mm, khống chế tàu biệt kích trên biển đánh vào đất liền, bảo vệ cửa biển Lạch Thơi.

Nhắc đến chuyện bắt giặc lái Mỹ, chị Thao liền “a lô” cho các chị Trần Thị Vưu khẩu đội trưởng, Đào Thị Tĩnh, Trần Thị Liệu… ở xã Quỳnh Long, đều là đồng đội đến nhà mình. Kỷ niệm năm nào cứ hiện về thật rôm rả trong từng câu chuyện. Các chị kể:

Những ngày chống Mỹ, dân quân du kích Quỳnh Long cùng với các địa phương lân cận vừa tiếp tục đẩy mạnh sản xuất, sẵn sàng chiến đấu, vừa động viên, giúp đỡ và tổ chức cho nhân dân ổn định nơi ở, phòng tránh hiệu quả máy bay Mỹ. Lực lượng dân quân du kích xã Quỳnh Long thời bấy giờ có 90 đồng chí, có một trung đội pháo 105mm chống trả tàu chiến Mỹ do Trần Thị Thao làm trung đội trưởng; một trung đội 12,7mm gồm 25 người; một hải đội thuyền đánh tàu biệt kích gồm 47 người và một đội vận tải gồm 80 thuyền. Riêng đơn vị pháo 105mm, 12,7mm được đặt ở đỉnh Rú Kiến. Nhắc đến địa danh Rú Kiến, chị Thao cho biết nơi đây là điểm có thể giúp ta dễ dàng quan sát được tàu chiến và thủy phi cơ Mỹ từ ngoài khơi vào ở tầm xa. Vì thế, Rú Kiến được ví như “con mắt” nhìn ra biển Đông. Hồi đó, cùng với Đại đội 49C thuộc Tỉnh đội Nghệ An, đơn vị Trần Thị Thao phối hợp chiến đấu chống tàu biệt kích và không quân Mỹ, trong đó có trận trung đội chị bắn hạ một chiếc thủy phi cơ của Mỹ ngày 29-10-1972.

Khoảng 8 giờ sáng 29-10-1972, sau khi nhận được tín hiệu từ bộ đội ta trực ở đảo Hòn Mắt là có máy bay Mỹ tiêm kích tầm thấp, chị Thao nhanh chóng cùng với các đồng đội ra vị trí chiến đấu. Gần mục tiêu, các chị phát hiện ra một tốp thủy phi cơ Mỹ. Dân quân ở Quỳnh Thuận, Quỳnh Nghĩa, Quỳnh Bảng, Quỳnh Phương… đánh trả quyết liệt. Chỉ chưa đầy 30 phút sau đó, đơn vị Trần Thị Thao ở Rú Kiến nhanh chóng phối hợp đánh trả và hạ một chiếc thủy phi cơ Mỹ. Hải đội thuyền nan đánh tàu của ta (gồm 4 đồng chí) do Nguyễn Bá Vanh chỉ huy chèo thuyền nan ra khống chế tên giặc lái Mỹ. Trên bờ, bình tĩnh bám chắc trận địa pháo, chị Thao cố gắng cùng đồng đội bắn trả các thủy phi cơ của Mỹ cố nhào tới. Sau 3 giờ đồng hồ vật lộn dưới bom đạn của kẻ thù, đồng chí Nguyễn Bá Vanh (sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT Nhân dân) cùng một đồng đội đã hy sinh anh dũng. Nói về chiến công đó, chị Thao hồ hởi: “Có chi mô, tất cả đều là sức mạnh đoàn kết của chị em trong Trung đội với quyết tâm “nhắm thẳng quân thù mà bắn”. Chiến công đó có sự phối hợp nhuần nhuyễn của quân và dân”. 

Tổng kết lại những năm chống Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, riêng lực lượng dân quân du kích xã Quỳnh Long đã đánh 1.410 trận lớn nhỏ với không quân, hải quân, biệt kích Mỹ-ngụy, bắn cháy, làm bị thương 7 tàu chiến, bắn bị thương hai chiếc thủy phi cơ, vận chuyển hai vạn tấn vũ khí lương thực, thực phẩm, vớt 1.000 tấn gạo trên biển…

Sau này, cá nhân Trần Thị Thao và Trung đội dân quân Quỳnh Long được Bộ CHQS tỉnh Nghệ An tặng bằng khen.

Sau ngày đất nước sạch bóng quân Mỹ xâm lược, có chị đã theo chồng đi làm ăn xa, có chị ở lại bám trụ xây dựng quê hương nay đã lên chức bà, có đồng chí đã mãi nằm lại với đất mẹ thân thương... Nhưng, những người đã từng đứng trong hàng ngũ “Trung đội O Thao” ngày ấy vẫn nhớ mãi hình ảnh cô gái tuổi đôi mươi Trần Thị Thao chỉ huy đánh trả thủy phi cơ Mỹ.

Trần Ngọc Thái