Hôm vừa rồi, đọc cuốn Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, tôi bắt gặp một tài liệu quý gợi liên tưởng đến cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay.

Đó là cuộc vận động xây dựng “Đời sống mới” cũng do chính Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động, cách nay vừa tròn 60 năm. Khi ấy, nước nhà vừa giành độc lập nên Chủ tịch Hồ Chí Minh hiểu rất rõ rằng: Với những người nông dân chân lấm tay bùn vừa bước ra khỏi bóng đêm dài nô lệ và những thói quen, lực cản của lối sống, nếp sống, văn hóa cũ không thể thay đổi một sớm một chiều. Vì vậy, lấy bút danh Tân Sinh, Người đã viết một cuốn sách nhỏ theo dạng “hỏi - đáp” để quốc dân đồng bào hiểu và làm theo cuộc vận động xây dựng đời sống mới. Trong lời tựa cuốn sách, Bác viết: “Trong lúc kháng chiến cứu quốc chúng ta phải đồng thời kiến quốc. Thực hành đời sống mới là một điều cần kíp cho công cuộc cứu quốc và kiến quốc. Anh TÂN SINH viết quyển “Đời sống mới” một cách vắn tắt, rõ ràng, thiết thực, dễ hiểu. Đó là một quyển sách nhỏ, chỉ rõ bước đường đời sống mới. Tôi mong đồng bào ta mỗi người có một quyển Đời sống mới để xem, để hiểu, để thực hành đời sống mới. Như thế, chúng ta nhất định sẽ tiến bộ lớn…”. Cũng trong cuốn sách, bàn về cách làm cuộc vận động, Người chủ trương phải đề cao việc nêu gương, tránh hô hào một cách chung chung, hình thức. Người phê phán: “Có người tuyên truyền đời sống mới mà đem, nào “khách quan, chủ quan”, nào “tích cực, tiêu cực”, nào “khoa học hóa” và gì gì hóa. Nghe thì hay thật, nhưng chẳng mấy người hiểu là nói cái gì. Mà người nào hiểu thì có cảm tưởng rằng đời sống mới là một điều cao xa, oanh liệt, khó làm. Tốt nhất là miệng nói, tay làm, làm gương cho người khác bắt chước. Một cái thí dụ: Mấy trăm năm trước, vài người Hà Lan lấy giống khoai bên Tàu về, khuyên đồng bào họ trồng. Ban đầu chẳng những không ai chịu trồng, mà cũng không ai dám ăn. Mấy người đó tự trồng lấy khoai, rồi nấu lên ăn với nhau. Người xung quanh thấy vậy, mới bắt chước trồng. Chẳng mấy lâu khắp cả nước Hà Lan ai cũng trồng khoai… Đời sống mới cũng cần có những người làm gương, những nhà làm gương, những làng làm gương. Khi trông thấy hiệu quả tốt tươi, thì chắc những nơi khác sẽ hăng hái làm theo... ”.

Cuốn Đời sống mới được hoàn thành vào tháng 3-1947 và sau đó được Ủy ban xây dựng đời sống mới phát hành rộng rãi trong toàn quốc đã trở thành cuốn sách “gối đầu giường”, giúp cho phong trào thành công tốt đẹp. Liên hệ đến cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay, cách làm nói trên thiết nghĩ vẫn chưa hề cũ chút nào. Thời gian qua, để triển khai cuộc vận động, đã có một số tài liệu được biên soạn, tái bản và phát hành rộng rãi tới các chi bộ đảng và nhân dân như các cuốn: Một số lời dạy và mẩu chuyện về tấm gương đạo đức Bác Hồ, Những mẩu chuyện nhỏ về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, Di chúc, Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân…

Tuy nhiên, dường như cuộc vận động vẫn chưa đủ độ sâu, độ “thấm” cần thiết. Học tập cách tổ chức Đời sống mới, có lẽ để cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đạt hiệu quả tốt hơn, cần tiếp tục có những cách tuyên truyền trọng điểm, thiết thực hơn, như Bác đã từng nói về cuộc vận động 60 năm trước: Đời sống mới cũng cần có những người làm gương, những nhà làm gương, những làng làm gương... Thiết nghĩ rất cần những tấm gương mới, những đổi thay mới từ cuộc vận động mà thời gian qua trên báo Quân đội nhân dân đã giới thiệu như: một cựu chiến binh dành lương hưu xây thư viện thu hút thanh niên đến nghiên cứu, học tập Bác Hồ; một đảng viên mắc sai lầm “biết đứng dậy” trở thành cán bộ tiên tiến; một đơn vị quân đội sưu tầm các bài báo viết về Bác Hồ làm tài liệu học tập…

Từ nay đến thời điểm kết thúc cuộc vận động còn dài (năm 2011), hằng năm, nên có tổng kết, rút kinh nghiệm, tập hợp những bài báo hay về cuộc vận động và xuất bản những cuốn sách như những tài liệu “gối đầu giường” giúp học tập, nhân rộng những cách làm hay, kinh nghiệm quý từ các tập thể, cá nhân điển hình về làm theo lời Bác.

NGUYỄN NGỌC HIỆP (Số 14, đường Ngô Quyền, thành phố Hà Đông, tỉnh Hà Tây)