Sinh thời Bác Hồ vẫn coi lãng phí cùng với tham ô và tệ quan liêu là một “thứ giặc ở trong lòng”… Người coi đó là kẻ thù không mang gươm mang súng “nằm trong tổ chức của ta để làm hỏng công việc của ta”. Có một câu chuyện kể về phong cách tiết kiệm của Bác Hồ như thế này. Trong một bữa ăn chiêu đãi đại biểu phụ nữ Trung ương về dự Đại hội Việt Minh ở chiến khu Việt Bắc, Bác luôn nhắc nhở: “Các cô các chú ăn cho no, chớ để thừa lãng phí. Dân ta vất vả lắm mới cung cấp nổi cho Đại hội những bữa ăn đầy đủ, phong phú thế này đấy. Để lãng phí là có tội với dân”.
Trong thời kỳ chiến tranh, dân tộc ta còn thiếu thốn, đồng bào ăn chưa đủ no, áo không đủ mặc song đã nhiệt liệt hưởng ứng lời kêu gọi tiết kiệm, ủng hộ kháng chiến của Bác Hồ thể hiện qua các phong trào rộng khắp như “hũ gạo nuôi quân”, “áo ấm chiến sĩ”. Còn trong thời kỳ kinh tế phát triển như hiện nay, người dân không chỉ đủ ăn mà còn ăn ngon, mặc đẹp, nên dường như chẳng mấy ai quan tâm tới việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. “Phú quý sinh lễ nghĩa”, thành ra các đám cưới hỏi, lễ hội ở nhiều nơi được tổ chức rườm rà, tốn kém. Còn họp hành, hội nghị ở các cơ quan nhà nước thì quá nhiều tới mức không cần thiết, gây lãng phí thời gian và tiền bạc.
Phổ biến nhất hiện nay vẫn là những lãng phí trong việc chi tiêu ngân sách, quản lý đầu tư, xây dựng cơ bản, quản lý đất đai, sử dụng lao động… Tình trạng sử dụng kinh phí ngân sách sai mục đích, chi vượt mức, tiêu chuẩn, chế độ vẫn tồn tại ở không ít đơn vị các cấp, nên mới có chuyện quan chức bộ này, tỉnh nọ mua xe ô tô vượt quá tiêu chuẩn, xây dựng trụ sở, phòng làm việc riêng quá sang trọng. Rồi các dự án treo, quy hoạch treo, đất đai bỏ không… cực kỳ lãng phí. Hàng vạn người được đào tạo trong và ngoài nước nhưng không được sử dụng, hoặc sử dụng không phù hợp chuyên môn làm lãng phí tài nguyên con người.
Chúng ta đã có Luật Thực hành tiết kiệm chống lãng phí; Nghị định minh bạch tài sản và thu nhập vừa được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành. Song việc thực hiện như thế nào cho hiệu quả vẫn đang là bài toán nan giải. Ngoài ra, Việt Nam cũng đang nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, một hướng đi cần thiết để chống lãng phí của cải của nhà nước và nhân dân. Rồi vận động thực hiện cưới hỏi, tổ chức lễ hội theo nếp sống mới… Đáng biểu dương có nơi quyết định tổ chức gộp hàng chục buổi lễ kỷ niệm nhỏ có cùng nội dung của các ban, ngành, đoàn thể thành một buổi lễ lớn chung của tỉnh, hay có những cơ quan, đơn vị tích cực giảm được nhiều cuộc họp hành mang tính hình thức.
Tuy nhiên, những điển hình trong nếp sống, phong cách làm việc tiết kiệm, chống lãng phí trong xã hội hiện nay còn rất hiếm, chưa được nhân lên để trở thành phong trào rộng rãi. Tiết kiệm, chống lãng phí chưa trở thành nếp nghĩ, nếp sống và đi vào ý thức của mỗi người dân, mỗi cán bộ. Bác Hồ trước đây vẫn luôn dặn dò cán bộ ta: “Bất kỳ địa vị nào, làm công tác gì, chúng ta đều phải nhớ cơm chúng ta ăn, áo chúng ta mặc, vật liệu chúng ta dùng đều do mồ hôi nước mắt của nhân dân mà ra…”. Phát huy và học tập theo tinh thần đó của Bác sẽ là một cách làm đơn giản mà hiệu quả để cán bộ, Đảng viên giành được niềm tin và sự tín nhiệm của nhân dân. Bằng không, lãng phí, vốn được Bác coi “có khi tai hại hơn nạn tham ô, mặc dù lãng phí không phải là lấy của công đút túi”, sẽ chính là kẻ thù phá hoại nghiêm trọng tới uy tín của người cán bộ.
Học tập tấm gương “cần, kiệm, liêm, chính” của Chủ tịch Hồ Chí Minh là bài học có giá trị vượt thời gian và càng có ý nghĩa sâu sắc trong thời kỳ đất nước phát triển, đổi mới và hội nhập như hiện nay./.
MỸ HẠNH